Τα πρώτα οστά Ελλήνων στρατιωτών που έπεσαν πολεμώντας στο Αλβανικό μέτωπο ήρθαν στο φως προχθές στα στενά της Κλεισούρας και πήραν το αριθμημένο καρτελάκι για την αναγνώρισή τους, έπειτα από 77 χρόνια... Έτσι ξεκίνησαν και συνεχίζονται οι διαδικασίες εκταφής, ταυτοποίησης και ταφής σε νεκροταφεία, των περίπου 7.976 άταφων νεκρών στρατιωτών στον Ελληνοϊταλικό Πόλεμο, το 1940-41.
Στην περιοχή, βρέθηκε και ο επίτιμος πρόεδρος της Ένωσης Συγγενών Πεσόντων κατά το Έπος 1940 – 1941 και πρώην Υπουργός Γιώργος Σούρλας, ο οποίος έγραψε και βιβλίο με τίτλο «Οι ήρωες του 1940 περιμένουν», ενώ εδώ και χρόνια είχε αναδείξει το θέμα με τους άταφους νεκρούς του Ελληνοϊταλικού Πολέμου και έχει αρθρογραφήσει πολλές φορές για αυτό. Το βιβλίο του παρουσιάστηκε και στη Βέροια με την οποία έχει στενούς δεσμούς…Μετά τις εξελίξεις και την πρώτη εκταφή, ο κ. Σούρλας μίλησε στην εκπομπή «πρωινές σημειώσεις» στον ΑΚΟΥ 99.6
«Αισθάνομαι πάρα πολύ καλά που μιλάω με τους ημαθιώτες, με τους οποίους έχω μια ιδιαίτερη σχέση και τους αγαπώ και τους έχω σε εκτίμηση μιας και η μητέρα μου κατάγεται από εκεί. Για αυτό το θέμα που συζητάμε ήταν πολύ μεγάλη η ηθική συμπαράσταση των κατοίκων της Βέροιας, μετά από ένα οδοιπορικό ή και άλλα που έκανα στην Βόρεια Ήπειρο για να συγκεντρώσω τα στοιχεία που τεκμηρίωναν αυτή την, δυστυχώς, απαράδεκτη εκκρεμότητα, να υπάρχουν δηλαδή 7.976 άταφοι ή προσωρινά θαμμένοι στα πεδία των μαχών της Β. Ηπείρου κατά το έπος 1940-41. Μετά την καταγραφή και τεκμηρίωση αυτών των στοιχείων οι πρώτες εκδηλώσεις ενημέρωσης έγιναν στην Βέροια, με τον στρατηγό Φραγκούλη Φράγκο, υπό την αιγίδα του Μητροπολίτη Παντελεήμονα και του Χρήστου Φράγκου, προέδρου Εφέδρων Αξιωματικών. Θέλω να πω ότι ήταν πολύ μεγάλη η συμπαράσταση των κατοίκων της Ημαθίας σε αυτό το δύσκολο οδοιπορικό, που είχε ένα αίσιο τέλος μετά από 77 ολόκληρα χρόνια. Ήταν πολλά τα χρόνια και οι συγγενείς των πεσόντων έχουν φύγει από την ζωή. Ήρθε μια κατάληξη, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε και τις ευθύνες μας.
Κύλησε ομαλά η διαδικασία της πρώτης μέρας;
Μας υποδέχτηκαν οι Τσάμηδες βεβαίως, για να διαμαρτυρηθούν εναντίον της ηγεσίας της Αλβανίας περισσότερο, διότι θεωρούν προδοτική την διαδικασία αλλά και εναντίον μας… Εγώ έχω εξοικειωθεί μαζί τους, καθότι έχω ανέβει πολλές φορές εκεί πάνω. Ήταν μια παρουσία θλιβερή… Γιατί τώρα να αντιδρούν, για να μην βρούμε τα οστά, για να μην κάνουμε αυτά που αισθάνεται ο καθένας μας για τον δικό του άνθρωπο… Είναι θλιβερό.
Υπήρξαν επεισόδια;
Όχι, η αστυνομική δύναμη ήταν μεγάλη. Μίλησα και μαζί τους και τους εξήγησα κάποια πράγματα. Ξεκίνησε η αποκατάσταση, αλλά αυτό που ειλικρινά με στεναχώρησε πάρα πολύ, ήταν το ότι από την Ελλάδα δεν υπήρξε κανένας άλλος. Παραβρέθηκαν μόνο οι προξενικές μας αρχές, που είναι κρατικοί υπάλληλοι, αλλά κανένας από την Ελλάδα δεν ήταν παρών σε αυτό το μεγάλο ιστορικό γεγονός. Αυτό δεν είναι ευχάριστο, αλλά τέλος πάντων… Ξεκινάει η διαδικασία, όμως μόνο αυτό δεν φτάνει. Οι νεκροί μας δεν θέλουν να τους τιμούμε μόνο με όσα έθιμα ή θρησκευτικά και πατριωτικά καθήκοντα επιβάλλεται, αλλά να ανταποκριθούμε στις προσδοκίες τους.Για να έχουμε μια Ελλάδα όρθια. Κι αυτό δεν ξέρω αν συμβαίνει.
Ποια ήταν τα συναισθήματα όταν άνοιξαν οι πρώτοι τάφοι;
Αυτό που αισθάνθηκα και το ένοιωσα πολλές φορές στα 13 χρόνια που πηγαινοέρχομαι, ήταν το συναίσθημα της περηφάνειας και της ενοχής. Της περηφάνειας γι’ αυτούς τους σπουδαίους στρατιώτες που έδωσαν την ζωή τους στα πεδία των μαχών για την ελευθερία και την ανθρώπινη αξιοπρέπεια, που τίμησαν την Ελλάδα, λάμπρυναν την ιστορία μας, προκάλεσαν παγκόσμιο θαυμασμό. Νιώθω όμως και ενοχές για τα χρόνια που έφυγαν. Εμείς εδώ στην Ελλάδα γιορτές και πανηγύρια και αυτοί άταφοι, ξεσκέπαστοι και χρόνια εγκαταλελειμμένοι . Αυτό είναι πολύ μεγάλη ενοχή και ευθύνη.Δεν ξέρω αν μπορούμε να το αναπληρώσουμε.
Βρέθηκαν ήδη τα οστά δύο πεσόντων Ελλήνων. Τι ακολουθεί;
Ναι, άρχισαν και βρίσκονται οστά. Στον ομαδικό τάφο βρίσκονται τουλάχιστον 400, λένε , αλλά τα στοιχεία που έχω εγώ λένε ότι είναι γύρω στους 620, ότι είναι ομαδικά οι θαμμένοι. Υπάρχει και ο δεύτερος τάφος στην Πρενετή που έχει 1400 νεκρούς. Συνεχίζουμε. Παρακολουθούμε, παρεμβαίνουμε και επιμένουμε να ολοκληρωθεί αυτή η προσπάθεια ανεύρεσης των 7.976. Περίπου 700 έχουν εντοπιστεί και μας μένουν άλλοι 7.200. Είναι όμως θλιβερό να βλέπεις στον 21ο αιώνα ομαδικούς τάφους. Είναι κατάντια για τον πολιτισμό. Δεν είναι η ευθύνη μόνο της Αλβανίας, η ευθύνη είναι και άλλων. Δυστυχώς και τα ΜΜΕ πολλές φορές δεν βοηθούν, δεν ευαισθητοποιούν τον κόσμο .
