Εκκλησιαστική Περιουσία και  Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Εκκλησιαστική Περιουσία και Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Γράφει ο Χρήστος Α. Αποστολίδης*

H Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) αποτελεί σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος εσωτερικό δίκαιο και τυγχάνει άμεσης εφαρμογής όντας υπέρτερη από την κείμενη νομοθεσία. 

Οι διατάξεις αυτής που αφορούν την προστασία της εκκλησιαστικής περιουσίας είναι το άρθρο 9 που κατοχυρώνει το δικαίωμα της αυτοδιοίκησης των θρησκευμάτων (παράβαλε το άρθρο 13 του εγχώριου Συντάγματος) και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ σχετικά με την ειρηνική απόλαυση της ιδιοκτησίας. 

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) με έδρα το Στρασβούργο αποτελεί το πλέον σημαντικό δικαιοδοτικό όργανο εφαρμογής της ΕΣΔΑ. Μια σειρά ιδιαίτερα αξιόλογων αποφάσεων από την πλούσια νομολογιακή παραγωγή του Δικαστηρίου αυτού αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της περιουσίας των ορθοδόξων εκκλησιαστικών νομικών προσώπων . 

Η πιο γνωστή και καθοριστική από αυτές είναι η απόφαση του ΕΔΔΑ Ιερές Μονές κατά Ελλάδος που έλαβε χώρα το 1994. Αφορμή για την ενασχόληση του δικαστηρίου με την εκκλησιαστική περιουσία της χώρας μας αποτέλεσε η έκδοση των Νόμων 1700/1987 και 1811/1988 (γνωστοί ως νόμοι Τρίτση). Ειδικότερα με το Ν. 1700/1987 «Ρύθμιση Θεμάτων εκκλησιαστικής περιουσίας» επιχειρήθηκε να αφαιρεθεί το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας των μοναστηριών εντός της ελληνικής επικράτειας, με το πρόσχημα της διάθεσής της για ευρύτερους κοινωνικούς σκοπούς. Συνάμα με τον Ν. 1700/1987 εκδηλώθηκε απόπειρα του κράτους να εξαιρέσει την έκτακτη χρησικτησία από τους νόμιμους τίτλους κυριότητας επί της μοναστηριακής περιουσίας, κατά έναν νομικά αδικαιολόγητο τρόπο, δεδομένου όντος ότι και η έκτακτη χρησικτησία συνιστά κατά τον Αστικό Κώδικα τίτλο κυριότητας, ισότιμο με όλους τους υπόλοιπους. 

Λογικό ήταν να μοναστήρια να αντιδράσουν, ενόψει του γεγονότος ότι η έκτακτη χρησικτησία αποτελεί τον πλέον συνήθη τίτλο ιδιοκτησίας, την οποία απέκτησαν πολλούς αιώνες πριν, ακόμη και πριν την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. 

Εναντίον του Ν. 1700/1987 προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ορισμένες δυναμικές Μονές. Όσες για τους δικούς τους λόγους αναγκάστηκαν να εφαρμόσουν το Νόμο οδηγήθηκαν στο να απολέσουν τελικά την περιουσία τους. Τουναντίον όσες επέλεξαν την δικαστική προσφυγή τελικά δικαιώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 

Ειδικότερα εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 492/09.12.1994 απόφαση με την οποία : 

(α) απορρίφθηκε η αίτηση των μονών εκείνων που συμβλήθηκαν στην εφαρμογή του Ν. 1700/1987, 

(β) δέχτηκε ωστόσο ότι με τις διατάξεις του Ν. 1700/1987 παραβιάστηκε το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ που προστατεύει το δικαίωμα των μονών στην αδιατάρακτη απόλαυση της ιδιοκτησίας τους. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι με την ίδια ως άνω απόφαση κρίθηκε ότι οι μονές της Εκκλησίας της Ελλάδος, παρότι δεν ασκούν κυβερνητική εξουσία, έχουν ωστόσο χαρακτηρισθεί από την ελληνική νομοθεσία ως Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, με σκοπό την ευρύτερη και αποτελεσματικότερη θεσμική προστασία τους. 

Συμμορφούμενη με την καταδικαστική απόφαση του ΕΔΔΑ η ελληνική πολιτεία θέσπισε το άρθρο 55 του Ν. 2413/1996 δικαιώνοντας τις νικήτριες Μονές, με σκοπό να λήξει η εκκρεμής διαφορά και συνάμα να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες διαφορές με αρνητικές συνέπειες για το Δημόσιο.

Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω

Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Α.ΠΘ


Εφημερίδα Λαός
ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Εφημερίδα Λαός - Τοπική Εφημερίδα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Θεμελιώθηκε ο νέος τερματικός σταθμός   στο αεροδρόμιο Μακεδονία, στη Θεσσαλονίκη

Θεμελιώθηκε ο νέος τερματικός σταθμός στο αεροδρόμιο...

Θεμελιώθηκε στο αεροδρόμιο Μακεδονία, στη...

«Πραγματική μεταρρύθμιση στην αυτοδιοίκηση  από τον Κ. Μητσοτάκη»

«Πραγματική μεταρρύθμιση στην αυτοδιοίκηση από τον Κ....

Γράφει ο Λευτέρης Αυγενάκης*Ο πρόεδρος της Νέας...

Eγγραφές για νέες ειδικότητες στην ΕΠΑ.Σ. Μαθητείας του Ο.Α.Ε.Δ. Βέροιας

Eγγραφές για νέες ειδικότητες στην ΕΠΑ.Σ. Μαθητείας του...

Από τον Οργανισμό Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού...

Κέντρο Υποστήριξης Ενηλίκων   για την ψυχική υγεία, θα λειτουργήσει   για πρώτη φορά στην Ημαθία από τον ΣΟΦΨΥ

Κέντρο Υποστήριξης Ενηλίκων για την ψυχική υγεία, θα...

- Από τον ερχόμενο Δεκέμβριο- Ο πρόεδρος Γιώργος...

Διάλογος και συναντήσεις  του Τάσου Μπαρτζώκα με τους Εμπορικούς Συλλόγους της Ημαθίας

Διάλογος και συναντήσεις του Τάσου Μπαρτζώκα με τους...

Θέλοντας να ενημερωθεί για τα θέματα του εμπορικού...

Σύλληψη 41χρονου για απόπειρα κλοπής

Σύλληψη 41χρονου για απόπειρα κλοπής

Συνελήφθη στις 19 Σεπτεμβρίου, τα ξημερώματα, από...

Όπως ανακοινώνουν Γονείς και Κηδεμόνες του Μουσικού Σχολείου Βέροιας για τα μαθητικά δρομολόγια…  Θα εξαντλήσουν πρώτα   τον διάλογο και την πίεση προς τους εμπλεκόμενους φορείς και μετά θα   στραφούν σε κινητοποιήσεις

Όπως ανακοινώνουν Γονείς και Κηδεμόνες του Μουσικού...

-Ζητούν συνάντηση με τον κ. ΑντιπεριφερειάρχηΟ...

"ΦΕΣΤΙΒΑΛ ΚΙΝΗΜΑΤΟΓΡΑΦΟΥ" (Μια Ιστορία .....μικρού...

Το 2010 είχε εγκριθεί από την Περιφέρεια Κ.Μακεδονίας η...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ # ΝΕΑ

Σχετικά άρθρα

Θεμελιώθηκε στο αεροδρόμιο Μακεδονία, στη Θεσσαλονίκη, ο νέος τερματικός σταθμός. Πρόκειται για ένα έργο που θα επεκτείνει τη δυναμικότητα του υφιστάμενου αεροδρομίου, τη «ναυαρχίδα» των 14 περιφερειακών...

Γράφει ο Λευτέρης Αυγενάκης*Ο πρόεδρος της Νέας Δημοκρατίας Κυριάκος Μητσοτάκης από το βήμα της 83ης ΔΕΘ εξήγγειλε τη μεταφορά του ΕΝΦΙΑ στους Δήμους. Αυτό ασφαλώς δεν έρχεται σε καμία αντίθεση με τη δέσμευσή...

Από τον Οργανισμό Απασχόλησης Εργατικού Δυναμικού ανακοινώνεται ότι, για το σχολικό έτος 2018-2019  εγκρίθηκε η εισαγωγή 6.260 μαθητών και μαθητριών στις ΕΠΑ.Σ Μαθητείας του ΟΑΕΔ.Από την ΕΠΑΣ Μαθητείας Βέροιας...

- Από τον ερχόμενο Δεκέμβριο- Ο πρόεδρος Γιώργος Σαλιάγκας, μιλάει για τον σύλλογο στον ΑΚΟΥ 99.6Εδώ και τρία χρόνια από την ίδρυσή του, και με πολλές προσπάθειες και οικονομικές δυσκολίες, ο Σύλλογος ...