Εκκλησιαστική Περιουσία και  Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Εκκλησιαστική Περιουσία και Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Γράφει ο Χρήστος Α. Αποστολίδης*

H Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) αποτελεί σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος εσωτερικό δίκαιο και τυγχάνει άμεσης εφαρμογής όντας υπέρτερη από την κείμενη νομοθεσία. 

Οι διατάξεις αυτής που αφορούν την προστασία της εκκλησιαστικής περιουσίας είναι το άρθρο 9 που κατοχυρώνει το δικαίωμα της αυτοδιοίκησης των θρησκευμάτων (παράβαλε το άρθρο 13 του εγχώριου Συντάγματος) και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ σχετικά με την ειρηνική απόλαυση της ιδιοκτησίας. 

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) με έδρα το Στρασβούργο αποτελεί το πλέον σημαντικό δικαιοδοτικό όργανο εφαρμογής της ΕΣΔΑ. Μια σειρά ιδιαίτερα αξιόλογων αποφάσεων από την πλούσια νομολογιακή παραγωγή του Δικαστηρίου αυτού αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της περιουσίας των ορθοδόξων εκκλησιαστικών νομικών προσώπων . 

Η πιο γνωστή και καθοριστική από αυτές είναι η απόφαση του ΕΔΔΑ Ιερές Μονές κατά Ελλάδος που έλαβε χώρα το 1994. Αφορμή για την ενασχόληση του δικαστηρίου με την εκκλησιαστική περιουσία της χώρας μας αποτέλεσε η έκδοση των Νόμων 1700/1987 και 1811/1988 (γνωστοί ως νόμοι Τρίτση). Ειδικότερα με το Ν. 1700/1987 «Ρύθμιση Θεμάτων εκκλησιαστικής περιουσίας» επιχειρήθηκε να αφαιρεθεί το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας των μοναστηριών εντός της ελληνικής επικράτειας, με το πρόσχημα της διάθεσής της για ευρύτερους κοινωνικούς σκοπούς. Συνάμα με τον Ν. 1700/1987 εκδηλώθηκε απόπειρα του κράτους να εξαιρέσει την έκτακτη χρησικτησία από τους νόμιμους τίτλους κυριότητας επί της μοναστηριακής περιουσίας, κατά έναν νομικά αδικαιολόγητο τρόπο, δεδομένου όντος ότι και η έκτακτη χρησικτησία συνιστά κατά τον Αστικό Κώδικα τίτλο κυριότητας, ισότιμο με όλους τους υπόλοιπους. 

Λογικό ήταν να μοναστήρια να αντιδράσουν, ενόψει του γεγονότος ότι η έκτακτη χρησικτησία αποτελεί τον πλέον συνήθη τίτλο ιδιοκτησίας, την οποία απέκτησαν πολλούς αιώνες πριν, ακόμη και πριν την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. 

Εναντίον του Ν. 1700/1987 προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ορισμένες δυναμικές Μονές. Όσες για τους δικούς τους λόγους αναγκάστηκαν να εφαρμόσουν το Νόμο οδηγήθηκαν στο να απολέσουν τελικά την περιουσία τους. Τουναντίον όσες επέλεξαν την δικαστική προσφυγή τελικά δικαιώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 

Ειδικότερα εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 492/09.12.1994 απόφαση με την οποία : 

(α) απορρίφθηκε η αίτηση των μονών εκείνων που συμβλήθηκαν στην εφαρμογή του Ν. 1700/1987, 

(β) δέχτηκε ωστόσο ότι με τις διατάξεις του Ν. 1700/1987 παραβιάστηκε το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ που προστατεύει το δικαίωμα των μονών στην αδιατάρακτη απόλαυση της ιδιοκτησίας τους. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι με την ίδια ως άνω απόφαση κρίθηκε ότι οι μονές της Εκκλησίας της Ελλάδος, παρότι δεν ασκούν κυβερνητική εξουσία, έχουν ωστόσο χαρακτηρισθεί από την ελληνική νομοθεσία ως Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, με σκοπό την ευρύτερη και αποτελεσματικότερη θεσμική προστασία τους. 

Συμμορφούμενη με την καταδικαστική απόφαση του ΕΔΔΑ η ελληνική πολιτεία θέσπισε το άρθρο 55 του Ν. 2413/1996 δικαιώνοντας τις νικήτριες Μονές, με σκοπό να λήξει η εκκρεμής διαφορά και συνάμα να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες διαφορές με αρνητικές συνέπειες για το Δημόσιο.

Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω

Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Α.ΠΘ


Εφημερίδα Λαός
ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Εφημερίδα Λαός - Τοπική Εφημερίδα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Επανεξετάζονται τα οστά των Βασιλικών Τάφων στη Βεργίνα!

Επανεξετάζονται τα οστά των Βασιλικών Τάφων στη...

 Νέα στοιχεία, τεκμηρίωση της ιστορικής αλήθειας και...

Τοποθέτηση του Δημήτρη Μούρνου στο Περιφερειακό Συμβούλιο κατά τη συζήτηση του προϋπολογισμού οικονομικού έτους 2019

Τοποθέτηση του Δημήτρη Μούρνου στο Περιφερειακό...

Καλούμαστε για μια ακόμη χρονιά, να συζητήσουμε και να ...

Συμμετείχε στην 34η Διεθνή Έκθεση Τουρισμού

Συμμετείχε στην 34η Διεθνή Έκθεση Τουρισμού "Philoxenia”...

Για τέταρτη συνεχή χρονιά ο Δήμος Βέροιας συμμετείχε...

Εορτασμός ημέρας ενόπλων δυνάμεων την 21η Νοεμβρίου

Εορτασμός ημέρας ενόπλων δυνάμεων την 21η Νοεμβρίου

Την 21η Νοεμβρίου 2018 θα εορτασθεί με λαμπρότητα και...

Γευστικές δημιουργίες της Ημαθίας παρουσίασε ο

Γευστικές δημιουργίες της Ημαθίας παρουσίασε ο...

Για δεύτερη συνεχόμενη χρονιά, ο Σύλλογος...

Λαμπερά εγκαινια για   τα linasexclusive jewels στη Βέροια

Λαμπερά εγκαινια για τα linasexclusive jewels στη Βέροια

Λαμπερά εγκαίνια και αγιασμό έκανε τη Παρασκευή 2...

Ξενοδόχοι και οινοποιοί   της Ημαθίας ευχαριστούν

Ξενοδόχοι και οινοποιοί της Ημαθίας ευχαριστούν

Οι  21 ξενοδόχοι της Ένωσης Ξενοδόχων Ημαθίας και οι 20...

Καλό ταξίδι   Βασίλη μας

Καλό ταξίδι Βασίλη μας

Στις 9-11-2018 το Υπουργείο Εξωτερικών εξέδωσε την...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ # ΝΕΑ

Σχετικά άρθρα

 Νέα στοιχεία, τεκμηρίωση της ιστορικής αλήθειας και ανάδειξη της μεγάλης ανασκαφής στη Βεργίνα, μέσω προγραμματικής σύμβασης Περιφέρειας, ΑΠΘ και ΥΠΠΟΣε ανθρωπολογική επανεξέταση των οστών (σκελετικού...

Καλούμαστε για μια ακόμη χρονιά, να συζητήσουμε και να ψηφίσουμε τον προϋπολογισμό, έναν προϋπολογισμό που δεν ανταποκρίνεται καθόλου στις ανάγκες αλλά και στις δυνατότητες μιας Περιφέρειας που, είναι...

Για τέταρτη συνεχή χρονιά ο Δήμος Βέροιας συμμετείχε στο μεγαλύτερο τουριστικό γεγονός του κλάδου του τουρισμού στη χώρα μας, τη Διεθνή Έκθεση Τουρισμού «Philoxenia», που έλαβε χώρα 9-11 Νοεμβρίου 2018 στις...

Την 21η Νοεμβρίου 2018 θα εορτασθεί με λαμπρότητα και επισημότητα σε ολόκληρη τη χώρα η ημέρα των Ενόπλων Δυνάμεων.Κατόπιν τούτου σας στέλνουμε το πρόγραμμα εορτασμού της Ημέρας των Ενόπλων Δυνάμεων και σας...