Εκκλησιαστική Περιουσία και  Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Εκκλησιαστική Περιουσία και Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Γράφει ο Χρήστος Α. Αποστολίδης*

H Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) αποτελεί σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος εσωτερικό δίκαιο και τυγχάνει άμεσης εφαρμογής όντας υπέρτερη από την κείμενη νομοθεσία. 

Οι διατάξεις αυτής που αφορούν την προστασία της εκκλησιαστικής περιουσίας είναι το άρθρο 9 που κατοχυρώνει το δικαίωμα της αυτοδιοίκησης των θρησκευμάτων (παράβαλε το άρθρο 13 του εγχώριου Συντάγματος) και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ σχετικά με την ειρηνική απόλαυση της ιδιοκτησίας. 

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) με έδρα το Στρασβούργο αποτελεί το πλέον σημαντικό δικαιοδοτικό όργανο εφαρμογής της ΕΣΔΑ. Μια σειρά ιδιαίτερα αξιόλογων αποφάσεων από την πλούσια νομολογιακή παραγωγή του Δικαστηρίου αυτού αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της περιουσίας των ορθοδόξων εκκλησιαστικών νομικών προσώπων . 

Η πιο γνωστή και καθοριστική από αυτές είναι η απόφαση του ΕΔΔΑ Ιερές Μονές κατά Ελλάδος που έλαβε χώρα το 1994. Αφορμή για την ενασχόληση του δικαστηρίου με την εκκλησιαστική περιουσία της χώρας μας αποτέλεσε η έκδοση των Νόμων 1700/1987 και 1811/1988 (γνωστοί ως νόμοι Τρίτση). Ειδικότερα με το Ν. 1700/1987 «Ρύθμιση Θεμάτων εκκλησιαστικής περιουσίας» επιχειρήθηκε να αφαιρεθεί το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας των μοναστηριών εντός της ελληνικής επικράτειας, με το πρόσχημα της διάθεσής της για ευρύτερους κοινωνικούς σκοπούς. Συνάμα με τον Ν. 1700/1987 εκδηλώθηκε απόπειρα του κράτους να εξαιρέσει την έκτακτη χρησικτησία από τους νόμιμους τίτλους κυριότητας επί της μοναστηριακής περιουσίας, κατά έναν νομικά αδικαιολόγητο τρόπο, δεδομένου όντος ότι και η έκτακτη χρησικτησία συνιστά κατά τον Αστικό Κώδικα τίτλο κυριότητας, ισότιμο με όλους τους υπόλοιπους. 

Λογικό ήταν να μοναστήρια να αντιδράσουν, ενόψει του γεγονότος ότι η έκτακτη χρησικτησία αποτελεί τον πλέον συνήθη τίτλο ιδιοκτησίας, την οποία απέκτησαν πολλούς αιώνες πριν, ακόμη και πριν την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. 

Εναντίον του Ν. 1700/1987 προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ορισμένες δυναμικές Μονές. Όσες για τους δικούς τους λόγους αναγκάστηκαν να εφαρμόσουν το Νόμο οδηγήθηκαν στο να απολέσουν τελικά την περιουσία τους. Τουναντίον όσες επέλεξαν την δικαστική προσφυγή τελικά δικαιώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 

Ειδικότερα εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 492/09.12.1994 απόφαση με την οποία : 

(α) απορρίφθηκε η αίτηση των μονών εκείνων που συμβλήθηκαν στην εφαρμογή του Ν. 1700/1987, 

(β) δέχτηκε ωστόσο ότι με τις διατάξεις του Ν. 1700/1987 παραβιάστηκε το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ που προστατεύει το δικαίωμα των μονών στην αδιατάρακτη απόλαυση της ιδιοκτησίας τους. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι με την ίδια ως άνω απόφαση κρίθηκε ότι οι μονές της Εκκλησίας της Ελλάδος, παρότι δεν ασκούν κυβερνητική εξουσία, έχουν ωστόσο χαρακτηρισθεί από την ελληνική νομοθεσία ως Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, με σκοπό την ευρύτερη και αποτελεσματικότερη θεσμική προστασία τους. 

Συμμορφούμενη με την καταδικαστική απόφαση του ΕΔΔΑ η ελληνική πολιτεία θέσπισε το άρθρο 55 του Ν. 2413/1996 δικαιώνοντας τις νικήτριες Μονές, με σκοπό να λήξει η εκκρεμής διαφορά και συνάμα να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες διαφορές με αρνητικές συνέπειες για το Δημόσιο.

Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω

Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Α.ΠΘ


Εφημερίδα Λαός
ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Εφημερίδα Λαός - Τοπική Εφημερίδα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Περιοδεία του Κώστα Βοργιαζίδη σε οικισμούς της Δ.Ε. Δοβρά

Περιοδεία του Κώστα Βοργιαζίδη σε οικισμούς της Δ.Ε....

Ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος των επισκέψεων του υπ....

Κωνσταντίνος  Βοργιαζίδης: «Άξονας 7ος : Βελτιώνουμε την καθημερινότητα του πολίτη»

Κωνσταντίνος Βοργιαζίδης: «Άξονας 7ος : Βελτιώνουμε...

 Αγωνιζόμαστε για μια πιο φιλική και ανθρώπινη πόλη  Η...

Ευχαριστήριο  της   Πρωτοβουλίας  για  το  Παιδί

Ευχαριστήριο της Πρωτοβουλίας για το Παιδί

Το Διοικητικό Συμβούλιο της Πρωτοβουλίας για το Παιδί...

Ευχαριστήριο της  υποψήφιας δημάρχου Βέροιας Γεωργίας Μπατσαρά

Ευχαριστήριο της υποψήφιας δημάρχου Βέροιας Γεωργίας...

Ευχαριστούμε θερμά τη Διεύθυνση Αστυνομίας Ημαθίας,...

Ενημερωτική επίσκεψη του Κώστα Καλαϊτζίδη στο Σφαγείο Βέροιας  και ικανοποίηση για την τροφοδοσία της αγοράς ενόψει Πάσχα

Ενημερωτική επίσκεψη του Κώστα Καλαϊτζίδη στο Σφαγείο...

Επίσκεψη στο Βιομηχανικό Σφαγείο Βέροιας ενόψει της...

Επιχορήγηση των Δήμων της χώρας με 150 εκατ. ευρώ  - Τα ποσά επιχορήγησης για τους Δήμους της Ημαθίας

Επιχορήγηση των Δήμων της χώρας με 150 εκατ. ευρώ - Τα...

Επιχορήγηση ύψους 150 εκατ. ευρώ για τη χρηματοδότηση...

Το πρόγραμμα της αποκομιδής απορριμάτων στο Δήμο Νάουσας

Το πρόγραμμα της αποκομιδής απορριμάτων στο Δήμο...

Ο Δήμος  ενημερώνει τους δημότες της  Νάουσας για το...

Διαβάστε σήμερα στη

Διαβάστε σήμερα στη "ΒΕΡΟΙΑ" που κυκλοφορεί 22/4

35 μέρες πριν...ΣΤΗΝ ΤΕΛΙΚΗ ΕΥΘΕΙΑ ΜΠΑΙΝΟΥΝ ΕΞΙ (6)...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ # ΝΕΑ

Σχετικά άρθρα

    Σε ανακοίνωση που εξέδωσε η διοίκηση του Εθνικού Χιονοδρομικού Κέντρου Σελίου ενημερώνει ότι είναι για το σαββατοκύριακο 12-13 Ιανουαρίου είναι σε πλήρη λειτουργία όλες οι πίστες και οι αναβατήρες...

Εκτροχιασμός τρένου που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη-Λάρισα σημειώθηκε σήμερα το πρωί στον σιδηροδρομικό σταθμό στο Πλατύ Ημαθίας.Σύμφωνα με ενημέρωση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ η αμαξοστοιχία 1591 εκτροχιάστηκε...

Ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος των επισκέψεων του υπ. Δημάρχου σε τοπικές κοινότητες Σε τοπικές κοινότητες της Δ.Ε. Δοβρά και συγκεκριμένα στη Φυτειά, τον Τρίλοφο και την Πατρίδα, συνέχισε την περιοδεία του,...

 Αγωνιζόμαστε για μια πιο φιλική και ανθρώπινη πόλη  Η καθημερινότητα είναι το στοίχημα και ίσως το δυσκολότερο θέμα που έχει να αντιμετωπίσει κάθε Δημοτική Αρχή. Η καθημερινότητα όμως δεν μπορεί να...