Εκκλησιαστική Περιουσία και  Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Εκκλησιαστική Περιουσία και Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου

Γράφει ο Χρήστος Α. Αποστολίδης*

H Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) αποτελεί σύμφωνα με το άρθρο 28 παρ. 1 του ισχύοντος Συντάγματος εσωτερικό δίκαιο και τυγχάνει άμεσης εφαρμογής όντας υπέρτερη από την κείμενη νομοθεσία. 

Οι διατάξεις αυτής που αφορούν την προστασία της εκκλησιαστικής περιουσίας είναι το άρθρο 9 που κατοχυρώνει το δικαίωμα της αυτοδιοίκησης των θρησκευμάτων (παράβαλε το άρθρο 13 του εγχώριου Συντάγματος) και το άρθρο 1 του Πρώτου Πρωτοκόλλου της ΕΣΔΑ σχετικά με την ειρηνική απόλαυση της ιδιοκτησίας. 

Το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΔΔΑ) με έδρα το Στρασβούργο αποτελεί το πλέον σημαντικό δικαιοδοτικό όργανο εφαρμογής της ΕΣΔΑ. Μια σειρά ιδιαίτερα αξιόλογων αποφάσεων από την πλούσια νομολογιακή παραγωγή του Δικαστηρίου αυτού αφορούν το ιδιοκτησιακό καθεστώς της περιουσίας των ορθοδόξων εκκλησιαστικών νομικών προσώπων . 

Η πιο γνωστή και καθοριστική από αυτές είναι η απόφαση του ΕΔΔΑ Ιερές Μονές κατά Ελλάδος που έλαβε χώρα το 1994. Αφορμή για την ενασχόληση του δικαστηρίου με την εκκλησιαστική περιουσία της χώρας μας αποτέλεσε η έκδοση των Νόμων 1700/1987 και 1811/1988 (γνωστοί ως νόμοι Τρίτση). Ειδικότερα με το Ν. 1700/1987 «Ρύθμιση Θεμάτων εκκλησιαστικής περιουσίας» επιχειρήθηκε να αφαιρεθεί το μεγαλύτερο μέρος της περιουσίας των μοναστηριών εντός της ελληνικής επικράτειας, με το πρόσχημα της διάθεσής της για ευρύτερους κοινωνικούς σκοπούς. Συνάμα με τον Ν. 1700/1987 εκδηλώθηκε απόπειρα του κράτους να εξαιρέσει την έκτακτη χρησικτησία από τους νόμιμους τίτλους κυριότητας επί της μοναστηριακής περιουσίας, κατά έναν νομικά αδικαιολόγητο τρόπο, δεδομένου όντος ότι και η έκτακτη χρησικτησία συνιστά κατά τον Αστικό Κώδικα τίτλο κυριότητας, ισότιμο με όλους τους υπόλοιπους. 

Λογικό ήταν να μοναστήρια να αντιδράσουν, ενόψει του γεγονότος ότι η έκτακτη χρησικτησία αποτελεί τον πλέον συνήθη τίτλο ιδιοκτησίας, την οποία απέκτησαν πολλούς αιώνες πριν, ακόμη και πριν την ίδρυση του νεοελληνικού κράτους. 

Εναντίον του Ν. 1700/1987 προσέφυγαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων ορισμένες δυναμικές Μονές. Όσες για τους δικούς τους λόγους αναγκάστηκαν να εφαρμόσουν το Νόμο οδηγήθηκαν στο να απολέσουν τελικά την περιουσία τους. Τουναντίον όσες επέλεξαν την δικαστική προσφυγή τελικά δικαιώθηκαν στο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο. 

Ειδικότερα εκδόθηκε η υπ’ αριθμ. 492/09.12.1994 απόφαση με την οποία : 

(α) απορρίφθηκε η αίτηση των μονών εκείνων που συμβλήθηκαν στην εφαρμογή του Ν. 1700/1987, 

(β) δέχτηκε ωστόσο ότι με τις διατάξεις του Ν. 1700/1987 παραβιάστηκε το Πρώτο Πρόσθετο Πρωτόκολλο της ΕΣΔΑ που προστατεύει το δικαίωμα των μονών στην αδιατάρακτη απόλαυση της ιδιοκτησίας τους. 

Αξίζει να σημειωθεί ότι με την ίδια ως άνω απόφαση κρίθηκε ότι οι μονές της Εκκλησίας της Ελλάδος, παρότι δεν ασκούν κυβερνητική εξουσία, έχουν ωστόσο χαρακτηρισθεί από την ελληνική νομοθεσία ως Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου, με σκοπό την ευρύτερη και αποτελεσματικότερη θεσμική προστασία τους. 

Συμμορφούμενη με την καταδικαστική απόφαση του ΕΔΔΑ η ελληνική πολιτεία θέσπισε το άρθρο 55 του Ν. 2413/1996 δικαιώνοντας τις νικήτριες Μονές, με σκοπό να λήξει η εκκρεμής διαφορά και συνάμα να αποφευχθούν στο μέλλον παρόμοιες διαφορές με αρνητικές συνέπειες για το Δημόσιο.

Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω

Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Α.ΠΘ


Εφημερίδα Λαός
ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Εφημερίδα Λαός - Τοπική Εφημερίδα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Προσωρινές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στη Βέροια για τις εκδηλώσεις εορτασμού του Πολιούχου Αγίου Αντωνίου

Προσωρινές κυκλοφοριακές ρυθμίσεις στη Βέροια για τις...

Η Αστυνομική Διεύθυνση Ημαθίας, αποβλέποντες στην...

Άνδρας ''βούτηξε'' το πορτοφόλι ηλικιωμένης στη Βέροια

Άνδρας ''βούτηξε'' το πορτοφόλι ηλικιωμένης...

Από το Τμήμα Ασφάλειας Βέροιας σχηματίσθηκε...

5ο ΓΕ.Λ. Βέροιας: Αειφορία και Δημοκρατία με τα μάτια των μαθητών

5ο ΓΕ.Λ. Βέροιας: Αειφορία και Δημοκρατία με τα μάτια...

Το 5ο ΓΕ.Λ. Βέροιας από 13/1/2019 έως 18/1/2019 φιλοξενεί...

Κλειστό ένα τμήμα του πεζοδρομίου στην Εδέσσης, λόγω πτώσης σοβάδων από πολυκατοικία

Κλειστό ένα τμήμα του πεζοδρομίου στην Εδέσσης, λόγω...

Ένα τμήμα του  πεζοδρομίου  της οδού Εδέσσης, στο...

Τρόμος για οικογένεια στην Ημαθία - Μπούκαραν ληστές, χτύπησαν τον γιο για 50 ευρώ

Τρόμος για οικογένεια στην Ημαθία - Μπούκαραν ληστές,...

Στιγμές τρόμου κι αγωνίας για οικογένεια στο χωριό...

Μετά τις 11πμ θα ανοίξουν την Πέμπτη τα καταστήματα στη Βέροια

Μετά τις 11πμ θα ανοίξουν την Πέμπτη τα καταστήματα στη...

Από τον Εμπορικό Σύλλογο Βέροιας ανακοινώθηκε ότι την...

ΕΛΜΕ Ημαθίας:    Καταδικάζουμε το άγριο   χτύπημα της κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ – ΑΝΕΛ στους   διαδηλωτές εκπαιδευτικούς!

ΕΛΜΕ Ημαθίας: Καταδικάζουμε το άγριο χτύπημα της...

Από την ΕΛΜΕ Ημαθίας ανακοινώνονται τα εξής:«Η ΕΛΜΕ...

Τον συνδυασμό του «ΔΥΝΑΜΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΛΠΙΔΑΣ» για τον Δήμο Αλεξάνδρειας    παρουσίασε ο Αργύρης Πανταζόπουλος

Τον συνδυασμό του «ΔΥΝΑΜΗ ΕΝΟΤΗΤΑΣ ΚΑΙ ΕΛΠΙΔΑΣ» για...

Την ιδρυτική διακήρυξη του ψηφοδελτίου του παρουσίασε...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ # ΝΕΑ

Σχετικά άρθρα

    Σε ανακοίνωση που εξέδωσε η διοίκηση του Εθνικού Χιονοδρομικού Κέντρου Σελίου ενημερώνει ότι είναι για το σαββατοκύριακο 12-13 Ιανουαρίου είναι σε πλήρη λειτουργία όλες οι πίστες και οι αναβατήρες...

Εκτροχιασμός τρένου που εκτελούσε το δρομολόγιο Θεσσαλονίκη-Λάρισα σημειώθηκε σήμερα το πρωί στον σιδηροδρομικό σταθμό στο Πλατύ Ημαθίας.Σύμφωνα με ενημέρωση της ΤΡΑΙΝΟΣΕ η αμαξοστοιχία 1591 εκτροχιάστηκε...

Η Αστυνομική Διεύθυνση Ημαθίας, αποβλέποντες στην ομαλή και ασφαλή διεξαγωγή της οδικής κυκλοφορίας, την πρόληψη των τροχαίων ατυχημάτων, την εξυπηρέτηση και ασφάλεια του κοινού κατά τη διάρκεια...

Από το Τμήμα Ασφάλειας Βέροιας σχηματίσθηκε δικογραφία σε βάρος 37χρονου ημεδαπού, καθώς όπως προέκυψε από την έρευνα, χθες (14 Ιανουαρίου 2019) το πρωί στη Βέροια αφαίρεσε το πορτοφόλι 86χρονης ημεδαπής, το οποίο...