Η ιδιότυπη σχέση του μοναχού με το θάνατο

Η ιδιότυπη σχέση του μοναχού με το θάνατο

Γράφει ο Χρήστος Α. Αποστολίδης*

     Ξεχωριστή τάξη πιστών στην Ορθόδοξη Εκκλησία, ήδη από τη βυζαντινή περίοδο, συγκροτούν οι μοναχοί και οι μοναχές της, οι οποίοι τάχθηκαν να υπηρετούν ειδικά το ιδιόμορφο φαινόμενο του ασκητισμού: πρόκειται για τον ιδιότυπο εκείνο τρόπο βίου, που έχει ως απώτατο στόχο την επίτευξη της ψυχικής τελειότητας, μέσα από τον περιορισμό των φυσικών ορμών και των ανθρώπινων παθών. Η λειτουργία οργανωμένων μοναστικών κοινοβίων αποτελούν εξαιρετικά συχνό θεσμικό φαινόμενο εδώ και πολλούς αιώνες, τόσο στο χώρο της Ορθόδοξης Χριστιανικής Ανατολικής, όσο και της Καθολικής Δύσης. 

@@Ads@@

Παραδοσιακά οι μονές οργανώνονταν και λειτουργούσαν κατά πολύ διαφορετικό τρόπο, σε σχέση με τα υπόλοιπα εκκλησιαστικά νομικά πρόσωπα (ναούς και μητροπόλεις), ακριβώς διότι ο τρόπος ζωής των μοναχών ήταν αρκούντως διαφορετικός από εκείνον των λοιπών μελών της Εκκλησίας (κληρικών και λαϊκών). 

     Θεμελιώδες χαρακτηριστικό των ορθόδοξων μοναχών και μοναζουσών, ήταν πάντοτε η συμβολική αλλά και στενή σύνδεση του μοναχικού τους σχήματος με τον ίδιο το θάνατο. Οι μοναχοί θεωρούνταν ως οι «τεθνεώτες κατά κόσμο», επειδή ακολουθούσαν έναν εντελώς ιδιογενή τρόπο ζωής, γεμάτο αυταπάρνηση και σκληρούς πνευματικούς αγώνες. Η «κουρά» - δηλαδή, η μυστηριακή εκείνη τελετή, με την οποία ένας λαϊκός απαρνείται τα εγκόσμια και εισάγεται στην τάξη των μεγαλόσχημων μοναχών ή μοναζουσών, αντίστοιχα - έχει πάντοτε χαρακτήρα συμβολικού θανάτου, συνδέοντας άρρηκτα τον μοναχό / μοναχή με την μονή της μετανοίας του / της, όπου και εκάρη, δίνοντας όρκους ισόβιας αφιερώσεως και διακονίας. Για αυτόν ακριβώς το λόγο, η ενδυμασία των μοναχών (πολύ όμως περισσότερο των μοναζουσών, οι οποίες δεν μπορούν να γίνουν κληρικοί και να υπηρετήσουν έξω από τη μονή) έχει πένθιμο χαρακτήρα, όπως όλοι γνωρίζουμε. 

     Η πλέον ξεκάθαρη απόδειξη ότι τα ανωτέρω αναφερόμενα δεν έχουν θεωρητικό, αλλά απτό και εφαρμοστέο πλήρως και σήμερα χαρακτήρα, βρίσκεται στο ισχύον δίκαιο, σύμφωνα με το οποίο οι αστικές περιουσιακές (ιδίως κληρονομικές) συνέπειες της μοναχικής ιδιότητας, συνδέονται αναπόσπαστα με το γεγονός του συμβολικού δια της κουράς θανάτου του μοναχού. Στο πλαίσιο μίας απολύτως μοναδικής μορφής καθολικής διαδοχής, αφού απαντά αποκλειστικά και ειδικά και μόνον στο χώρο του Εκκλησιαστικού Δικαίου των μοναχών, το σύνολο των περιουσιακών στοιχείων τους περιέρχονται αυτοδίκαια στην οικεία αυτών Ιερά Μονή. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι ένας μοναχός κληρονομείται δύο φορές : την πρώτη κατά την κουρά του για την περιουσία δηλαδή που απέκτησε όσο ήταν λαϊκός και δεν μεταβίβασε σε συγγενικά ή τρίτα πρόσωπα πριν αποφασίσει να εισέλθει στην τάξη των μοναχών, η οποία και όπως προελέχθη αυτοδικαίως περιέρχεται στην Ιερά Μονή και τη δεύτερη με τον βιολογικό του θάνατο για την περιουσία δηλαδή που απέκτησε κατά τη διάρκεια του μοναχικού του βίου.

Εδώ λοιπόν το γεγονός της κουράς εξομοιώνεται, από πλευράς νομικών συνεπειών, με τον ίδιο το «θάνατο» ή την «αποβίωση» ενός φυσικού προσώπου, όπως ο όρος τούτος εκλαμβάνεται από το κοινό κληρονομικό δίκαιο.  

   

     Κάθε κανονικός και νόμιμος μοναχός και μοναχή, πρέπει να είναι εγγεγραμμένος στο «Βιβλίο Μοναχολογίου» της Μονής όπου μέχρι το θάνατό του οφείλει να εγκαταβιώσει. Πρόκειται για το επίσημο μητρώο των μελών της μοναχικής αδελφότητας μιας ορισμένης μονής, στο οποίο με  ευθύνη του Ηγουμε¬νοσυμβουλίου, εγγράφονται οι ανήκοντες στη δύναμη της μονής μοναχοί ή μοναχές και καταχωρίζονται το όνο¬μα, το επώνυμο, ο τόπος γέννησης, η ηλικία, η εποχή προ¬σελεύσεως στη μονή, η εποχή της κουράς και ο βαθμός του μοναχού. Το βιβλίο Μοναχολογίου τηρείται μόνον στην οικεία Μονή. Από καμία άλλη διάταξη δεν προβλέπεται η δυνατότητα τήρησης παράλληλου Μοναχολογίου και από τη Ιερά Μητρόπολη στην οποία οργανικά υπάγεται η Ιερά Μονή. 

     Με την κουρά του ο μοναχός ή η μοναχή, γίνεται ισοβίως μέλος της αδελφότητας, όχι οποιασδήποτε, αλλά της συγκεκριμένης μονής της μετανοίας του / της, εκτός αν συντρέξουν ειδικές προϋποθέσεις εκούσιας μετακινήσεώς του σε άλλη μονή, με την έκδοση «απολυτηρίου γράμματος» 

     Οι πιο πάνω λόγοι, εξηγούν και αποσαφηνίζουν το γιατί (ήδη από τη βυζαντινή περίοδο) διαμορφώθηκε το πάγιο εκκλησιαστικό και κανονικό έθιμο οι μοναχοί και οι μοναχές της Ορθόδοξης Εκκλησίας να ενταφιάζονται όχι σε οποιοδήποτε τυχόν μέρος, αλλά εκ λόγων σεβασμού προς την ιδιότητά τους και την απορρέουσα εξ αυτής στενή σχέση τους με τη μονή της μετανοίας τους, σε ειδικό χώρο της τελευταίας, που καθιερώθηκε έκτοτε να ονομάζεται «μοναστηριακό κοιμητήριο». Το γεγονός αυτό δεν αποτελούσε παρά έκφραση της υπόσχεσης των μοναχών περί ισόβιας εγκαταβιώσεως εκεί και συνεπώς της άρρηκτης τοπικής – σωματικής συνδέσεως μεταξύ αμφοτέρων. 

Έκτοτε, για τους μοναχούς οι μονές τους θα είναι και οι τάφοι τους, αφού δεν νοείται προσωπική και πνευματική τους σωτηρία έξω από τη μονή της μετανοίας τους. Η ταφή σε μονή πρέπει να θεωρείται ως δεδομένη γιατί εκεί εξασφαλίζεται η αδιάλειπτη προσευχή για τη σωτηρία της ψυχής του ταφέντα και επιβεβαιώνεται η ελπίδα της εξιλέωσης και καταλλαγής με το Θεό. 


Δικηγόρος Παρ’ Αρείω Πάγω 

Υπ. Διδάκτωρ Νομικής Σχολής Α.Π.Θ

Εφημερίδα Λαός
ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Εφημερίδα Λαός - Τοπική Εφημερίδα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Άμεσα οι προκηρύξεις για 7.500 μόνιμες προσλήψεις σε Ειδική Αγωγή  & «Βοήθεια στο Σπίτι»

Άμεσα οι προκηρύξεις για 7.500 μόνιμες προσλήψεις σε...

Την άμεση έναρξη των διαδικασιών για την έκδοση...

«Από το τούνελ της ύφεσης … στο φως της ανάπτυξης»

«Από το τούνελ της ύφεσης … στο φως της ανάπτυξης»

Γράφει ο Λευτέρης Αυγενάκης*Η Ελλάδα επί των ημερών...

Έλεγχοι σε σχολικά λεωφορεία από κλιμάκια της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας

Έλεγχοι σε σχολικά λεωφορεία από κλιμάκια της...

Από το Γραφείο του Αντιπεριφερειάρχη Μεταφορών και...

Ν.Ε. ΚΙ.ΝΑΛ. ΗΜΑΘΙΑΣ:   Ξεπούλημα!!! 126   ακίνητα στην   Ημαθία   στο Υπερταμείο

Ν.Ε. ΚΙ.ΝΑΛ. ΗΜΑΘΙΑΣ: Ξεπούλημα!!! 126 ακίνητα στην ...

Από τη Ν.Ε. ΚΙ.ΝΑΛ. Ημαθίας δόθηκε η παρακάτω...

Έπεσε το «διατηρητέο» Τουρώνη στην οδό Σοφού  - Χάθηκε ένα ακόμα κομμάτι από την παλιά Βέροια

Έπεσε το «διατηρητέο» Τουρώνη στην οδό Σοφού - Χάθηκε...

Αναμενόμενο ήταν και δεν ξάφνιασε κανέναν από...

Συνεδριάζει την Παρασκευή   η Δημοτική Κοινότητα Βέροιας 19/9

Συνεδριάζει την Παρασκευή η Δημοτική Κοινότητα...

Τακτική συνεδρίαση της Δημοτικής Κοινότητας Βέροιας ...

Επίσκεψη του 2ου  Γυμνασίου Νάουσας στη  Διεθνή Έκθεση  Θεσσαλονίκης

Επίσκεψη του 2ου Γυμνασίου Νάουσας στη Διεθνή Έκθεση ...

Μια αξέχαστη εμπειρία είχαν οι μαθητές και οι...

24χρονος καλλιεργούσε χασίς στην αυλή του και 23χρονος συνελήφθη για κατοχή κάνναβης

24χρονος καλλιεργούσε χασίς στην αυλή του και 23χρονος...

Από αστυνομικούς του Τμήματος Ασφάλειας Αλεξάνδρειας,...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ # ΝΕΑ

Σχετικά άρθρα

Την άμεση έναρξη των διαδικασιών για την έκδοση προκηρύξεων από το ΑΣΕΠ που θα αφορούν μόνιμες προσλήψεις συνολικά 7.500 ατόμων για την κάλυψη των αναγκών της Ειδικής Αγωγής αλλά και των προγράμματος «Βοήθεια...

Γράφει ο Λευτέρης Αυγενάκης*Η Ελλάδα επί των ημερών των ΣΥΡΙΖΑΝΕΛ καταγράφει το ένα αρνητικό ρεκόρ μετά το άλλο. Ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τους ρυθμούς οικονομικής ανάπτυξης έχει καταστεί ουραγός σε μια Ευρώπη...

Από το Γραφείο του Αντιπεριφερειάρχη Μεταφορών και Επικοινωνιών της Περιφέρειας Κεντρικής Μακεδονίας Κ. Πάλλα  ανακοινώνονται τα εξής σχετικά με τη διενέργεια ελέγχων σε σχολικά λεωφορεία,  με την έναρξη...

Από τη Ν.Ε. ΚΙ.ΝΑΛ. Ημαθίας δόθηκε η παρακάτω ανακοίνωση:«Από τη  πιο μαύρη σελίδα της διακυβέρνησης Τσίπρα – Καμμένου, που αφορά στην εκχώρηση της δημόσιας περιουσίας στο Υπερταμείο για 99 χρόνια αρχίζει σιγά...