Της Χρύσας Μπέκα, Ψυχολόγου – ψυχοθεραπεύτριας
«Σ’ ένα μαγεμένο βασίλειο όπου οι άνθρωποι δεν μπορούν ποτέ να φτάσουν, ή ίσως οπού οι άνθρωποι μεταφέρονται αδιάκοπα χωρίς να το καταλάβουν… Σ’ ένα βασίλειο μαγεμένο όπου τα αφηρημένα πράγματα γίνονται χειροπιαστά… Ήταν, μια φορά κι έναν καιρό… μια πανέμορφη λίμνη.
Ήταν μια λίμνη με νερά κρυστάλλινα και καθαρά όπου κολυμπούσαν ψαριά όλων των χρωμάτων, κι όπου όλες οι αποχρώσεις του πρασίνου λαμπύριζαν διαρκώς …Ως εκείνη τη μαγική και διάφανη λίμνη έφτασαν η θλίψη και η οργή για να κάνουν μπάνιο παρέα. Και οι δυο έβγαλαν τα ρούχα τους και γυμνές μπήκαν στη λίμνη.
Η οργή, που βιαζόταν (όπως συμβαίνει πάντα στην οργή χωρίς να ξέρει γιατί), έκανε μπάνιο στα γρήγορα, κι ακόμα πιο γρήγορα βγήκε απ’ το νερό… Αλλά η οργή είναι τυφλή - ή, τέλος πάντων, δεν βλέπει ξεκάθαρα την πραγματικότητα. Έτσι γυμνή και καθαρή, φόρεσε βγαίνοντας απ’ το νερό το πρώτο ρούχο που βρήκε… Και συνέβη εκείνο το ρούχο να μην είναι δικό της αλλά της θλίψης… Κι έτσι, ντυμένη θλίψη, η οργή έφυγε.
Πολύ ήρεμη, πολύ γαλήνια, διατεθειμένη όπως πάντα να περιμένει σε όποιο μέρος βρίσκεται, η θλίψη τελείωσε το μπάνιο της και- χωρίς καμία βιασύνη - ή, καλυτέρα, χωρίς συναίσθηση του χρόνου που περνάει, τεμπέλικα και αργά, βγήκε από τη λίμνη. Στην όχθη συνειδητοποίησε ότι τα ρούχα της δεν ήταν πια εκεί. Όπως όλοι ξέρουμε, αν υπάρχει κάτι που δεν αρέσει καθόλου στη θλίψη, είναι να μένει γυμνή. Έτσι, φόρεσε το μοναδικό ρούχο που υπήρχε δίπλα στη λίμνη: το φόρεμα της οργής.
Λένε ότι από τότε, πολλές φόρες συναντάμε την οργή τυφλή, σκληρή, τρομερή και θυμωμένη. Αλλά αν σταματήσουμε για λίγο και κοιτάξουμε καλύτερα, καταλαβαίνουμε ότι αυτή η οργή που βλέπουμε είναι μόνο μια μεταμφίεση, κι ότι πίσω από την όψη της οργής, στην πραγματικότητα, κρύβεται η Θλίψη.»
Jorge Bucay
«Ιστορίες να σκεφτείς»
Ο θυμός είναι η πιο συνήθης απάντηση του οργανισμού, όταν έρχεται αντιμέτωπος με κάθε είδους υπαρκτή ή υπονοούμενη απειλή. Είναι μια συναισθηματική κατάσταση οικεία σε όλους μας, καθώς ενεργοποιείται από ποικίλα ερεθίσματα σε κάθε πλαίσιο της καθημερινής εμπειρίας μας. Η άδικη μεταχείριση, η κακόβουλη κριτική, η μη ικανοποίηση προσωπικών αναγκών ή η διάψευση υποκειμενικών προσδοκιών, είναι μερικά παραδείγματα που πυροδοτούν ήπιες έως ανεξέλεγκτες αντιδράσεις θυμού.
Ωστόσο, ο θυμός είναι συχνά ένα αντιδραστικό συναίσθημα στο πρωταρχικό συναίσθημα της θλίψης, της ευαλωτότητας ή του φόβου. Αυτό σημαίνει ότι ο θυμός εμφανίζεται δευτερογενώς και αποτελεί έκφραση της απόπειρας του ατόμου να καλύψει τα άλλα πιο βαθιά συναισθήματα του πόνου, τα οποία αξιολογεί ως απειλητικά ή επώδυνα για να βιώσει. Ο θυμός είναι η μεταμφίεση ενός ανθρώπου που πονά και λειτουργεί ως αντίρροπη δύναμη στα συναισθήματα θλίψης. Είναι ένστικτο ζωής που δίνει την ενέργεια για μάχη και εξισορροπεί την τάση της Θλίψης να αφήνει το τραύμα εκτεθειμένο και το άτομο ευάλωτο να βιώσει τον ψυχικό πόνο που το προκάλεσε.
Ο θυμός και η θλίψη είναι οι δυο όψεις του ίδιου νομίσματος. Και τα δυο ενεργοποιούνται από την εμπειρία αρνητικών καταστάσεων, και για το λόγο αυτό εύκολα το ένα υποκαθιστά το άλλο. Βέβαια, ο θυμός εκδηλώνεται σε μεγαλύτερη συχνότητα από τη θλίψη, επειδή είναι ευκολότερο για κάποιον να απαντήσει με θυμό, από το αποκαλύψει πως έχει πληγωθεί. Η θλίψη απαιτεί ενασχόληση με το γεγονός ότι έχουμε πληγωθεί και επομένως είμαστε ευάλωτοι και αδύναμοι. Ο θυμός μετατοπίζει το κέντρο της προσοχής από την αίσθηση της προσωπικής ανεπάρκειας σε επιθυμία για επίθεση σε αυτόν που προκάλεσε το συναισθηματικό πλήγμα. Ο θυμός είναι ένας τρόπος διαφυγής από το αποτρεπτικό αίσθημα του πόνου, καθώς αναζητά τους υπαίτιους για τις δυσκολίες που ζούμε και μας διευκολύνει να αποποιηθούμε κάθε ευθύνη για τα κακώς κείμενα. Με το να βρισκόμαστε θυμωμένοι και σε θέση επίθεσης, ουσιαστικά, κατηγορούμε τον άλλο για ό, τι πάει στραβά και έχουμε το άλλοθι πως οτιδήποτε μας συμβαίνει δεν είναι δικό μας λάθος. Μπαίνουμε στο ρόλο του θύματος και αποκτάμε το προνόμιο να παραπονιόμαστε και να κριτικάρουμε, χωρίς να αναλαμβάνουμε την ευθύνη να αλλάξουμε εκείνο που δεν εκπληρώνει τις προσδοκίες μας.
Είναι αλήθεια πως είναι ευκολότερο για κάποιον να είναι θυμωμένος από το να αφήσει την αδυναμία του να έρθει στην επιφάνεια. Όμως, είναι πραγματικά χρήσιμο να βρούμε το θάρρος να αναγνωρίσουμε τη θλίψη ή το φόβο που κρύβεται πίσω από κάθε θυμωμένη αντίδραση, την ανασφάλεια που συχνά μεταφράζεται ως αλαζονεία και την αίσθηση της ανεπάρκειας που μεταμφιέζεται ως αγανάκτηση. Ίσως, με μια πιο προσεκτική ματιά να επιβεβαιώσουμε ότι πίσω από τη μάσκα και της δικής μας Οργής ξεπροβάλλει δειλά η Θλίψη.
