Γράφει ο Παναγιώτης Παπαδόπουλος-Φιλόλογος
Από το Δεκέμβριο του 1963 μεγάλες ταραχές με επίκεντρο του προβλήματος του Κυπριακού συγκλονίζουν τους ομογενείς της Κωνσταντινούπολης και τους μεταξύ των δύο Κοινοτήτων Έλληνες στην Κύπρο με δεκάδες νεκρούς και από τις δύο πλευρές. Δεν είναι η πρώτη φορά οι ομογενείς της Κωνσταντινούπολης γίνονται θύματα της Κυπριακής ιστορίας όπως εκείνη του Σεπτεμβρίου το 1955. Τώρα η δυσάρεστη εικόνα επαναλαμβάνεται με πιο σκληρό τρόπο.
Ο Γάλλος πρόξενος Κλωντ Μισέλ στην αναφορά του (23 Ιουλίου 1964) στον προϊστάμενό του με θέμα»Τα διοικητικά και αστυνομικά μέτρα εναντίον του Ελληνικού πληθυσμού της Κωνσταντινούπολης» έχουν ως εξής: Απελάσεις των 400 Ελλήνων για επιζήμιες ενέργειες κατά της Τουρκίας διάρκειας επτά ημερών. Απαγορεύσεις εργασίας κάτι που έβλαψε οικονομικά ανεπανόρθωτα τους Έλληνες. Διάφοροι οικονομικοί έλεγχοι και επιβαρύνσεις δυσανάλογες της οικονομικής θέσης της οικογένειες. Και οι απελάσεις χωρίς όρια μείωσαν δραματικά τον πληθυσμό της παροικίας.1
Οι ταραχές συνεχίστηκαν μέχρι το 1964 και λίγους μήνες μετά η Τουρκική αεροπορία βομβαρδίζει την Κύπρο. Η κατάσταση εξελίσσεται μη αναστρέψιμη. Την νύχτα της 20ής-21ης Δεκεμβρίου ξεσπούν στη Λευκωσία συγκρούσεις που θα οδηγήσουν σε γενικότερη σύρραξη ,άμεση απειλή για πολεμική επέμβαση της Τουρκίας και απαρχή του διαμελισμού της Κύπρου. (Χρ. Χρηστίδης)2
Όλες οι διαβουλεύσεις και τα ψηφίσματα του ΟΗΕ που εκδόθηκαν αποδείχτηκαν ανίκανα να προστατεύσουν την ειρηνική συμβίωση των δύο λαών. Ο Πρόεδρος Μακάριος μπροστά σε αυτήν την κατάσταση πήρε την απόφαση αλλαγής πολιτικού προσανατολισμού. Να στραφεί στη Σοβιετική Ένωση. και να ζητήσει τη συμπαράστασή της . Να προμηθευτεί οπλικά συστήματα και να θωρακίσει την Άμυνα της Κύπρου.
Για τους Σοβιετικούς την περίοδο της ακμής του Ψυχρού Πολέμου ήταν ένα δώρο και δέχτηκαν την πρόσκληση του Μακαρίου και απάντησε Θετικά. Γνώριζαν οι ΗΠΑ, ότι η Κύπρος εντάχθηκε στους Αδεσμεύτους Λαούς. πρόταση που έκανε ο Μακάριος δημόσια στην Γ .Σ. της Αιγυπτιακής Βουλής παρουσία του προέδρου Νάσερ.
Ο οπλισμός εγκρίθηκε και ήταν θέμα χρόνου να καταφτάσει στην Κύπρο. Από την άλλη πλευρά η Αμερική(ΗΠΑ) βρίσκεται σε πολλή δύσκολη θέση. Πιέζει την Ελλάδα να ασκήσει την επιρροή της στο Μακάριο για την αποτροπή αυτής της κατάστασης. Όταν ο Μακάριος επέστρεψε από την Μόσχα δέχτηκε στο γραφείο του την επίσκεψη του Π Γαρουφαλιά υπουργού Εθνικής Άμυνας της Ελλάδος ο οποίος μάταια προσπάθησε να τον μεταπείσει. Στέλνεται και ο στρατηγός Γρίβας να ενεργήσει κατά του Μακαρίου. Η ενέργεια του Μακαρίου όμως εγκρίθηκε( 3Σεπτ.1964) από τη Βουλή και στις 11 Σεπτεμβρίου 1964 η αντιπροσωπία έφτασε στη Μόσχα και πήρε τη διαβεβαίωση της βοήθειας..
«Η Μόσχα προσέφερε στην Κύπρο 8 αεροπλάνα, κατευθυνόμενους πυραύλους εδάφους-αέρος, τορπιλακάτους αντιαεροπορικά, πυροβόλα, 32 βαρέα άρματα μάχης, 32 τεθωρακισμένα, 100 οχήματα τριών τόνων και πυρομαχικά.» Τελικά έφτασε τα 32 ρωσικά άρματα και ο υπόλοιπος οπλισμός στο λιμάνι της Αμμοχώστου. Μεταφέρθηκαν στον προορισμό τους ύστερα από την απάλειψη του κομμουνιστικού σήματος που έφεραν. Η τύχη όμως των πυραύλων ΣΑΜ πρόγονοι των S300 ήταν δραματική. Στάλθηκαν στην Αίγυπτο και εκεί πήγαν 300 κύπριοι για την εκπαίδευσή τους μετά την άρνηση της Ελλάδος να στείλει από τον Ελληνικό στρατό. Εκεί παρέμειναν αρκετά χρόνια και κατάληξαν λάφυρα του Ισραηλινού στρατού στον πόλεμο των 6 ημερών τον Ιούνιου του 1967 Αιγυπτίων-Ισραηλινών. 3
Η πρωτοβουλία του Μακαρίου προκάλεσε τις ΗΠΑ άνοιξε νέους ορίζοντες και προσανατολισμούς στο θέμα της Κύπρου. Μετά τις εκλογές πρόεδρος εκλέγεται ο Λύντον Τζόνσον και στη Σοβιετική Ένωση( Σ.Ε.) με την ανατροπή του Χρουτσώφ στη θέση του τοποθετείται ο Μπρέζνιεφ. Στις 4 Μαρτίου 1964 ο Γ.Γ. του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ με απόφασή του όρισε στις 24 Μαρτίου νέο μεσολαβητή. Στη Γενεύη στις 6 Ιουλίου 1965 ξεκίνησαν συνομιλίες για το Κυπριακό με τον Ντιν Άτσεσον και τον Φιλανδό διαμεσολαβητή του ΟΗΕ Έρικ Τουομιόγια. Ελλάδα και Τουρκία ήταν παρόντες με έμπειρους διαπραγματευτές ενώ η Βρετανία είχε ρόλο παρατηρητή.
Ο Ατσεσον υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ είχε την πεποίθηση πως τα προβλήματα του νησιού μπορούσαν να λυθούν με κατάργηση της Κυπριακής Δημοκρατίας και διπλή ένωση. Διερμηνεύοντας τις αμερικανικές απόψεις υπέβαλε διαδοχικά δύο σχέδια. Το πρώτο προέβλεπε: 1.»να παραχωρηθεί στην Τουρκία για να εγκαταστήσει εκεί στρατιωτική βάση η χερσόνησος της Καρπασίας.
Το υπόλοιπο νησί να ενωθεί με την Ελλάδα.2.Δύο ή τρεις περιοχές της Κύπρου όπου οι Τούρκοι έχουν πλειοψηφία να γίνουν αυτόνομα καντόνια.3.Οι Τουρκοκύπριοι που θα περιλαμβάνονται στα αυτόνομα καντόνια θα διοικούνταν από τουρκοκυπριακή διοίκηση που θα εδρεύει στη Λευκωσία.»
Το πρώτο σχέδιο θεωρήθηκε διχοτομικό και απορρίφθηκε από τον Μακάριο. Το δεύτερο « προνοούσε τα ίδια πράγματα με τη διαφορά ότι περιοριζόταν εν μέρει η έκταση που θα δινόταν στην Τουρκία και η παραχώρηση δεν θα δινόταν κατά κυριαρχία αλλά επί ενοικίω 50χρόνια.» Δυστυχώς και αυτό απορρίφθηκε από τον Μακάριο.4.Ο Γέρος της Δημοκρατίας Γ. Παπανδρέου αποδέχτηκε τη λύση αυτή δηλώνοντας:«μας χαρίζουν μία πολυκατοικία και μας ζητούν να τους παραχωρήσουμε ένα ρετιρέ επί ενοικίω για 50 χρόνια. Α
Βιβλιογραφία.1.Χάρης Τσιρκινίδης «Αγώνες χωρίς δικαίωση» σελ.298 εκδ.Ερωδιός.2 Σπ.Λιναρδάτος «Από τον εμφύλιο στη Χούντα» τ.Δ’ Εκδ. ΤΟ ΒΗΜΑ 3Α. Στριγάς «Κύπρος Απόρρητος φάκελος»4Εγκ.ΠΑΠΥΡΟΣ ΛΑΡΟΥΣ-ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ.Τ.ΣΕΛ.13.
