Το φαινόμενο της μετατροπής της θρησκευτικής πίστης σε
πολιτική ιδεολογία διογκώνεται με ορμή στους κόλπους του Ισλάμ, απειλώντας
ακόμη και αυτές τις θεμελιώδεις αρχές και ελευθερίες του δυτικού πολιτισμού. Οι
πρόσφατες τρομοκρατικές ενέργειες σε Παρίσι, Νίκαια και Βιέννη, οι τελευταίες
σε μια μακρά σειρά αναλόγων που συνταράζουν συχνά πυκνά τον δυτικό κόσμο,
αποδεικνύουν ότι η κατάσταση έχει φθάσει σε ένα οριακό σημείο και απαιτείται
άμεση και συντονισμένη απάντηση.
Ενώ η Ευρώπη βρίσκεται αντιμέτωπη με τις συνέπειες της αποχριστιανοποίησης
αλλά και της συρρίκνωσης των ανθρωπιστικών σπουδών και της κλασσικής παιδείας- σε σημείο που τίθεται εν
αμφιβόλω ακόμη και η ίδια η ευρωπαϊκή ταυτότητα- στον ισλαμικό κόσμο,
παρατηρείται αντίστροφη τάση, καθώς το Ισλάμ επιβάλλεται ως πολιτική ταυτότητα,
με την μορφή του ισλαμισμού. Σε αυτό το φαινόμενο, θα πρέπει να δούμε μερικά άκρως
ανησυχητικά συμπτώματα που πρέπει να μας
αφυπνίσουν.
Το πρώτο είναι
ότι ο ιός του φονταμενταλισμού, οι ισλαμιστικές ιδέες βρίσκουν, δυστυχώς,
εύκολα ευήκοα ώτα και μάλιστα μεταξύ των νέων. Υποτίθεται ότι η παγκοσμιοποίηση
και η εξάπλωση κοινών πολιτισμικών προτύπων θα εξάλειφε τέτοιες συμπεριφορές.
Κι όμως, τζιχαντιστές με τα πιο σύγχρονα κινητά, τάμπλετ κι ό,τι άλλο προσφέρει
η σύγχρονη τεχνολογία, δεν διστάζουν να δολοφονούν αθώους ανθρώπους γιατί απλώς
δεν πιστεύουν σε όσα πιστεύουν οι ίδιοι.
Η μαζικότητα που παίρνει ο ισλαμισμός, η μετατροπή δηλαδή
της θρησκείας σε πολιτική ταυτότητα, έγινε φανερή όταν εκδηλώθηκε η λεγόμενη αραβική
άνοιξη. Αντί να ανθίσει η δημοκρατία, ή μέσω της δημοκρατίας να προαχθεί η
δικαιοσύνη και η ισότητα, άνοιξε το “κουτί της Πανδώρας” και το πάνω χέρι το
πήραν οπαδοί της μισαλλοδοξίας και του ολοκληρωτισμού. Αναμφίβολα, γι αυτή την
εξέλιξη ευθύνη έχει και η Δύση, η οποία αδιαφόρησε ή ακόμη χειρότερα επιχείρησε
σε κάποιες περιπτώσεις να χρησιμοποιήσει κάποιους ακραίους για να υπονομεύσει
μη φιλικά καθεστώτα. Το παλαιότερο παράδειγμα του περιβόητου Μπιν Λάντεν, που
εκπαιδεύτηκε και εξοπλίστηκε από δυτικές δυνάμεις για να πολεμήσει κατά των
σοβιετικών στο Αφγανιστάν, και τελικά προκάλεσε την 11η Σεπτεμβρίου
δεν είναι η μοναδική περίπτωση ενός τέτοιου τύπου “Φρανκενστάιν”.
Το δεύτερο
επικίνδυνο σύμπτωμα είναι η απροθυμία των μουσουλμάνων που έχουν εγκατασταθεί
στην Ευρώπη, τόσο παλαιότερα όσο κυρίως πρόσφατα, να διαχωρίσουν την
θρησκευτική τους ταυτότητα από τις υποχρεώσεις που οφείλουν να τηρούν ως
πολίτες των κρατών που διαμένουν. Επιπλέον, μερίδα κάποιων από αυτούς που
θεωρούν τη θρησκευτική τους ταυτότητα υπεράνω της ιδιότητάς τους ως πολιτών των
κρατών που διαβιούν, εντάσσεται σε τρομοκρατικούς πυρήνες, και ασκεί βάρβαρη
βία για να προσαρμοστεί η ελευθερία στη δική τους, περιορισμένη και στρεβλή,
αντίληψη ελευθερίας.
Το τρίτο αρνητικό σύμπτωμα
είναι η προσπάθεια που γίνεται από χώρες, όπως η Τουρκία, να εργαλειοποιήσουν
τη θρησκεία για τις δικές τους πολιτικές επιδιώξεις. Η τουρκική ηγεσία,
καταρρίπτοντας τις δυτικές ψευδαισθήσεις ότι η χώρα ήταν πρότυπο φιλελεύθερης
ισλαμικής δημοκρατίας, κάτι αντίστοιχο της ευρωπαϊκής Χριστιανοδημοκρατίας,
ξέθαψε παλαιά ιδεολογήματα από την ιστορία της για να δικαιολογήσει την
επιθετικότητά της προς κάθε κατεύθυνση. Εκτός, από τον νέο-οθωμανισμό και τον
παντουρκισμό προβάλλει τώρα και τον πανισλαμισμό, με προφανή στόχο να κερδίσει
τους σουνίτες, όπου γης. Από την μακρινή Ινδονησία και την επαρχία Ξιν Γιάν της
Κίνας, μέχρι το Μαγκρέμπ και τους μετανάστες στην Ευρώπη, ακόμη και τους
μουσουλμάνους της Λατινικής Αμερικής. Πρόκειται για ένα πολύ επικίνδυνο
μονοπάτι, και αυτό αποκαλύφθηκε τόσο με την μεταφορά τζιχαντιστών στη Λιβύη και
στο Αζερμπαϊτζάν όσο και με τα κηρύγματα μίσους κατά της Γαλλίας, η οποία ηγείται
της υπεράσπισης των ευρωπαϊκών αρχών και αξιών -μετά το σοκ των πρόσφατων
αποτρόπαιων τρομοκρατικών χτυπημάτων. Αντί, ως όφειλε, η Τουρκία να αναλάβει τη
νουθέτηση των ακραίων στοιχείων, έριξε λάδι στη φωτιά, βλέποντας τα τραγικά
γεγονότα ως ευκαιρία για να έλθει πιο κοντά η δημιουργία ενός χαλιφάτου.
Απέναντι σε αυτήν την ιδιαίτερα κρίσιμη πραγματικότητα
οφείλουμε να έχουμε ξεκαθαρή στάση. Η πολιτική της παροχής του καρότου και της συνεχούς
αναβολής του μαστιγίου έχει αποτύχει. Και όσο αποτυγχάνει τόσο αποθρασύνονται όσοι ποντάρουν στη μετατροπή
της θρησκείας σε κεντρική ιδεολογία, και των πιστών σε δικό τους στρατό ή
πέμπτη φάλαγγα. Η Ευρώπη πρέπει να αφυπνιστεί. Ο αντίπαλος δεν είναι,
βεβαίως, το ίδιο το Ισλάμ. Δεν πρέπει να πέσουμε στην παγίδα της θεωρίας του
Χάντινγκτον. Γιατί και οι ίδιοι οι μουσουλμάνοι
πέφτουν θύματα της καταπίεσης και των διακρίσεων από τους ακραίους. Ο
αγώνας κατά του θρησκευτικού φανατισμού και της μισαλλοδοξίας είναι στην ουσία
ένας αγώνας για ελευθερία όλων ανεξαιρέτως των ανθρώπων.
Ο Μάξιμος
Χαρακόπουλος είναι Γενικός Γραμματέας της Διακοινοβουλευτικής Συνέλευσης
Ορθοδοξίας (ΔΣΟ), βουλευτής Λαρίσης της Νέας Δημοκρατίας και πρώην υπουργός.
