Του Παύλου Δ. Πυρινού
Ανάμεσα στους ζωγράφους της Βέροιας, συγκαταλέγεται και ο Δημήτριος Γεωργίου Καμπανάρης.
Πολλοί ζωγράφοι-Αγιογράφοι, με την πάροδο του χρόνου, ξεχάστηκαν, ενώ ο Δημήτρης Γ. Καμπανάρης δεν λησμονήθηκε ποτέ.
Αιτία, η έμπνευσή του να κατασκευάσει τον σταυρό του τάφου του, όταν ζούσε.
Ένα μαρμάρινο σταυρό που παραγγέλθηκε από τον ίδιο, σε κάποιον αξιόλογο τεχνίτη, είκοσι χρόνια πριν από το θάνατό του, το 1924. Είναι πράγματι, έργο τέχνης.
Ο Μαρμάρινος αυτός σταυρός υπάρχει στο νεκροταφείο Βέροιας, σχεδόν απέναντι από την κύρια δυτική είσοδο του Ναού του Αγίου Αθανασίου που προκαλεί το ενδιαφέρον των περαστικών, διαβάζοντας την επιγραφή του στον σταυρό: «Δημήτριος Γεωργίου Καμπανάρης ετών 151».
Στην πραγματικότητα έζησε 80 χρόνια (1864-1944).
Ονομάστηκε Καμπανάρης, επειδή ο πατέρας του Γεώργιος Αναστασίου ή Αναστασόπουλος εμπορευόταν καμπάνες, όπως διασώθηκε στην παράδοση.
Έχουμε πληροφορίες για τον ζωγράφο Δημήτριο Γ. Καμπανάρη, κατά χρονολογική σειρά:
1. Στέλιο Σβαρνόπουλο (1) που με χιουμοριστικό τρόπο δίνει ορισμένες πληροφορίες για τον Δημήτριο Γ. Καμπανάρη, κυρίως για τον μαρμάρινο σταυρό.
2. Βούλα Χατζίκου (2), αναφέρεται στον Δημήτριο Γ. Καμπανάρη, με σκοπό να τονίσει την αξία των εικόνων που ζωγράφισε και κοσμούσαν την εκκλησία του Αγίου Αντωνίου.
3. Θωμά Γαβριηλίδη (3), δίνει πάρα πολλές πληροφορίες για τον Δημήτριο Γ. Καμπανάρη, ζωγράφο (Βιογραφικά, σε ποιες εκκλησίες της Βέροιας ζωγράφισε εικόνες, τις οποίες και περιγράφει (Άγιο Αντώνιο, Άγιο Γεώργιο, Άγιο Ιωάννη του Ελεήμονα, Άγιο Νικόλαο τον ψαρά, Άγιο Φανούριο, Παναγία Δεξιά, Αγία Τριάδα Πανοράματος, Άγιο Αθανάσιο Κοιμητηρίων Βέροιας κ.ά.).
4. Μητροπολίτη Κατερίνης, Γεώργιο Χρυσοστόμου (4), δίνει αρκετές βιογραφικές πληροφορίες για τον Δημήτριο Γ. Καμπανάρη και
5. Δρ. Δρ. Αντώνη Κολτσίδα (5) που δίνει πληθώρα βιογραφικών και άλλων ειδήσεων για τον εν λόγω ζωγράφο.
Άγνωστες πληροφορίες για τον Δημήτριο Γ. Καμπανάρη, ζωγράφο
(από ανέκδοτο κώδικα της Μητροπόλεως Βεροίας)
Ερευνώντας τους κώδικες της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας, προκειμένου να βρω πληροφορίες για εκπαιδευτική, εκκλησιαστική και πολιτιστική δραστηριότητα της Βέροιας, εντόπισα σε κώδικα (6) τρία έγγραφα που έστειλε ο μητροπολίτης Βεροίας Λουκάς (1909-1911), δύο στη Σύναξη των είκοσι ευαγών Μονών του Αγίου Όρους και ένα στον μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Αλέξανδρο, σχετικές με τον Δημήτριο Γ. Καμπανάρη.
Από τα έγγραφα αυτά πληροφορούμαστε:
Α΄ Έγγραφο: Το Μάρτιο του 1910, η Ιερά Μητρόπολη Βέροιας έστειλε αντίγραφο απόφασης διάζευξης του Δημητρίου Γ. Καμπανάρη, ζωγράφου στην Ιερά Σύναξη των είκοσι ευαγών Μονών του Αγίου Όρους Άθω και παρακαλεί να επιδοθεί το εν λόγω αντίγραφο στον εκεί διαμένοντα Δημήτριο Γ. Καμπανάρη και αντίγραφο του επιδοτηρίου να επιστραφεί για τις νόμιμες συνέπειες.
Β΄ Έγγραφο: Σε τρεις περίπου μήνες μετά, στέλνεται και άλλο έγγραφο (12-6-1910) από τον τότε μητροπολίτη Βεροίας Λουκά με εσώκλειστη απόφαση του εκκλησιαστικού δικαστηρίου της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας με την οποία καταδικάστηκε ο διαζευχθείς από τη σύζυγό του Αικατερίνη, Δημήτριος Γ. Καμπανάρης να πληρώνει διατροφή εκατό γρόσια γι’ αυτήν και το τέκνο του Γεώργιο.
Επειδή η τέως σύζυγός της βρίσκεται σε δύσκολη οικονομική κατάσταση λόγω χρεών, παρακαλεί ο μητροπολίτης Βεροίας να πειθαναγκασθεί ο Δημήτριος Γ. Καμπανάρης να πληρώσει τα λόγω διατροφής οφειλόμενα. Βέροια 12 Ιουνίου 1910.
Γ΄ Έγγραφο: Στις 10 Αυγούστου ο Μητροπολίτης Βεροίας Λουκάς με το τρίτο έγγραφό του στον Μητροπολίτη Θεσσαλονίκης Αλέξανδρο τον παρακαλεί να ενδιαφερθεί για την εισαγωγή του Γεωργίου Δ. Καμπανάρη, τέκνο του Δημητρίου Γ. Καμπανάρη σε Ορφανοτροφείο λόγω φτώχειας και εγκατάλειψης και του κινδύνου προσηλυτισμού από ανθελληνικές προπαγάνδες.
Συνήψε δεύτερο νόμιμο γάμο και τη σύζυγό του από τον δεύτερο γάμο εγκατέλειψε, γιατί αρνήθηκε να ακολουθήσει τον τρόπο ζωής του.
Φαίνεται ότι ο Γεώργιος Δ. Καμπανάρης, έγινε δεκτός από Ορφανοτροφείο Θεσσαλονίκης με τη μεσολάβηση του Μητροπολίτου Αλέξανδρου. Ήταν τότε ένδεκα ετών. Ίσως υπάρχουν απόγονοί του στη Θεσσαλονίκη. Η έρευνα συνεχίζεται.
Παρατηρήσεις:
α) Πήγε στο Άγιος Όρος να τελειοποιήσει τις γνώσεις πάνω στην τέχνη που ασκούσε (και δέχθηκε την επίδραση των αγιορειτών αγιογράφων) ή για να αποφύγει τις ευθύνες του από την απόφαση του εκκλησιαστικού δικαστηρίου της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας να πληρώνει διατροφή εκατό γρόσια το μήνα για τη σύζυγό του και το τέκνο του Γεώργιο;
β) Στο δεύτερο έγγραφο αναφέρεται «αποφάσει του εκκλησιαστικού Δικαστηρίου της καθ’ Ημάς Ι. Μητροπόλεως διαζευχθείς από της συζύγου του Αικατερίνης λόγω Απρονοησίας αυτού… με όποιες ευρύτερες διαστάσεις μεταφράζεται «το λόγω απρονοησίας;».
γ) Γιατί ο Δημήτριος Γ. Καμπανάρης δεν αναζήτησε το γιο του, μετά την επιστροφή του στη Βέροια από το Άγιο Όρος, εξαιτίας της ιδιορρυθμίας του ή συνέβαινε κάτι άλλο;
δ) Ο Δημήτριος Γ. Καμπανάρης εγκατέλειψε και τη δεύτερη σύζυγό του (με την οποία συνήψε δεύτερο νόμιμο γάμο), γιατί αρνήθηκε να αποδεχθεί τον τρόπο ζωής του, .
Το τρίτο έγγραφο είναι λίγο ιδιόρρυθμο, προκειμένου, ίσως, να σωθεί ο Γεώργιος Δ. Καμπανάρης;
Οι έρευνες πρέπει να συνεχιστούν για την αποκατάσταση της όλης αλήθειας.
Τέλος, ο σταυρός πάνω από τον τάφο του Δημητρίου Γ. Καμπανάρη εντυπωσιάζει τον επισκέπτη, ιδίως τους ξένους επισκέπτες, όπως αναφέρεται στο διαδίκτυο για την καλλιτεχνική του μορφή και αξία και το έτος θανάτου του «ετών 151», τον οποίο αποκαλούν «Ο Μαθουσάλας της Βέροιας…».
Στην πραγματικότητα έζησε 80 χρονια (1864-1944).
Όταν τον ρωτούσαν γιατί έγραφε σαν ηλικία θανάτου του τα 151 χρόνια (τον παράγγειλε 20 χρόνια πριν το θάνατό του), ο Καμπανάρης απαντούσε: «Για να βλέπει ο κόσμος, να παίρνει κουράγιο και να μην απελπίζεται». Ακόμη, δεν θα γράφαμε σήμερα γι’ αυτόν.
Πηγές-Βοηθήματα
1. Στέλιος Σβαρνόπουλος, Μακάβρια Αφήγηση… Εφημ. «Βέροια», αριθμ. Φύλλου 147/28-6-1975.
2. Βούλα Χατζίκου, Ταπεινή Ικεσια, Εφημ. «Βέροια», αριθμ. Φύλλου 1145/29-9-1995.
3. Θωμάς Γαβριηλίδης, Θρακική Εστία Βεροίας, Προσκύνημα στα Ιερά της Θεοσώστου Πόλεως Βεροίας (Ναοί, Κειμήλια, Ενθυμήσεις, Αναμνήσεις, Σχόλια), Βέροια, σ. 94, 153, 173 και σ.σ. 226-227 και Άρθρο με τίτλο «ΔΗΜΗΤΡΙΟΣ ΚΑΜΠΑΝΑΡΗΣ ΖΩΓΡΑΦΟΣ ΒΕΡΟΙΑΙΟΣ» στο έγκριτο περιοδικό «ΠΑΥΛΕΙΟΣ ΛΟΓΟΣ», Μηνιαίο Ορθόδοξο Περιοδικό Μητροπόλεως Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας, Ιανουαριος-Φεβρουάριος 1999.
4. Αρχιμανδρίτου Γεωργίου Χρυσοστόμου
Ερατεινή Ημαθία:
Σκιαγραφία της Τοπικής Εκκλησιαστικής Ιστορίας, Θεσσαλονίκη 2004, σ. 11.
5. Αντώνης Μ. Κολτσίδας, Ιστορία της Ι. Μητρόπολης Βεροίας, Ναούσης και Καμπανίας. Από τον Απ. Παύλο μέχρι σήμερα (50-2014), τομ. 1ος, Εκδόσεις Κυριακίδη, σ. 359.
6. Κώδικας υπ’ αριθμ. 16: Επαρχιακής αλληλογραφίας «επί Μητροπολίτου Κοσμά Ευμορφόπουλου από Δρυϊνουπόλεως», Εν Βεροία τη 15 Μαΐου 1892. Χρονολογείται από 8-6-1892 και λήγει στις 22-6-1911. Βρίσκεται στο Αρχείο της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας.
Οι σελίδες του κώδικα που μας ενδιαφέρουν για το εν λόγω θέμα είναι: 156 (15 Μαρτίου 1910), 205 (12 Ιουνίου 1910) και 232 (10 Αυγούστου 1910).
Κείμενα
«Πολλοί ζωγράφοι-αγιογράφοι, με την πάροδο του χρόνου, ξεχάστηκαν ενώ ο Δημήτριος Γ. Καμπανάρης δεν λησμονήθηκε ποτέ. Αιτία η έμπνευσή του να κατασκευάσει το σταυρό του τάφου του όταν ζούσε»
«Με απόφαση του εκκλησιαστικού δικαστηρίου της Ιεράς Μητροπόλεως Βεροίας με την οποία καταδικάστηκε ο διαζευχθείς από τη σύζυγό του Αικατερίνη, Δημήτριος Γ. Καμπανάρης να πληρώνει διατροφή εκατό γρόσια το μήνα γι’ αυτήν και το τέκνο του Γεώργιο»
«Ο σταυρός πάνω από τον τάφο του Δημητρίου Γ. Καμπανάρη εντυπωσιάζει τον επισκέπτη, ιδίως τους ξένους επισκέπτες, όπως αναφέρεται στο διαδίκτυο για την καλλιτεχνική του μορφή και αξία και το έτος θανάτου του «ετών 151», τον οποίο αποκαλούν «Ο Μαθουσάλας της Βέροιας…»
«Ο Μαρμάρινος αυτός σταυρός υπάρχει στο νεκροταφείο Βέροιας, σχεδόν απέναντι από την κύρια δυτική είσοδο του Ναού του Αγίου Αθανασίου που προκαλεί το ενδιαφέρον των περαστικών, διαβάζοντας την επιγραφή του στον σταυρό: «Δημήτριος Γεωργίου Καμπανάρης ετών 151». Στην πραγματικότητα έζησε 80 χρόνια (1864-1944)»
