Του ιερέως
Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Πολύ συχνά στις μέρες μας, φίλοι αναγνώστες, πολλά απ’ όσα προβάλλονται ως επιτυχίες και ως στοιχεία της πολιτισμικής μας υπεροχής έναντι των άλλων λαών, έχουν ευθεία αναφορά στον πολιτισμό των προγόνων μας, στην πλούσια Αρχαιολογική Γραμματεία, στις διαχρονικές και αθάνατες αξίες του πολιτισμού.
Είναι συνηθισμένες οι αναφορές στους μεγάλους φιλοσόφους και στη γονιμοποιό δύναμη της σκέψης τους, στην Ελευθερία και στη Δημοκρατία, στους Ολυμπιακούς αγώνες, στη Συμμετρία, στον Ανθρωπισμό, στα διαχρονικά μνημεία. Αναφορές που δείχνουν την εμμονή σε όλες εκείνες τις αξίες με τις οποίες οικοδομήθηκε ο Ευρωπαϊκός πολιτισμός, γιατί, όπως έλεγε ο Σέλλεϋ (Άγγλος ποιητής: 1792-1822), «είμαστε όλοι Έλληνες». Και ασφαλώς η αναφορά αυτή δεν είναι κακή, αρκεί να γίνεται στο πλαίσιο μιας συνολικής θεώρησης στα πολιτιστικά πεπραγμένα του λαού μας μέσα στους αιώνες. Άλλωστε είμαστε υποχρεωμένοι ως Έθνος να ενισχύσουμε τη μνήμη μας μπροστά στη λήθη του χρόνου και να αντλούμε δύναμη από το παρελθόν, για να πορευτούμε με σιγουριά στο παρόν και στο μέλλον.
Η συχνή, όμως, ρητορεία και αναφορά στο πλούσιο παρελθόν μας δεν αφήνει να δούμε κατάματα το παρόν. Αναμφίβολα, το πολιτιστικό παρόν επηρεάζεται καθοριστικά από το παρελθόν, αλλά διαμορφώνεται, κυρίως μέσα από την πολιτισμική δράση και παρουσία των σημερινών γενεών. Γι’ αυτό πρέπει να συνεχίσουμε να δημιουργούμε και να τοποθετούμαστε κριτικά στη σημερινή πραγματικότητα, γιατί ο πολιτισμός δεν είναι κάτι το απόμακρο, το αποθησαυρισμένο, το μουσειακό.
Το πολιτισμικό μας επίπεδο, λοιπόν, φαίνεται από τον τρόπο που βιώνουμε το παρελθόν, το πόσο το προστατεύουμε και το αναδεικνύουμε στο παρόν, από τη δημιουργία έργων ποιότητας και τη διάκριση των δημιουργών σε παγκόσμιο επίπεδο, αλλά και από την ποιότητα των κοινωνικών μας σχέσεων, την αποδοχή του «άλλου», του ξένου, του μειονοτικού, από τη σχέση μας με τη φύση, από τις προτεραιότητες και την καθημερινή μα ζωή…
Επομένως, αξιολογώντας κανείς το πολιτιστικό παρόν, μπορεί να μιλήσει για αξιόλογη παρουσία πολλών – αναλογικά με τον πληθυσμό μας – Νεοελλήνων δημιουργών, επιστημόνων και καλλιτεχνών, σε ελληνικό και διεθνές επίπεδο, για υψηλές διακρίσεις, για ποιοτικές εκδηλώσεις. Σε πολλά άλλα, όμως, που έχουν να κάνουν με τον σεβασμό των μνημείων μας, με την αρχαιομάθεια, αλλά και την κοινωνική μας συμπεριφορά και τις επιλογές μας στην καθημερινή ζωή γενικά, παρατηρείται υστέρηση. Είναι εμφανής η ροπή του Νεοέλληνα προς την αυθαιρεσία και τη χυδαιότητα.
Οπωσδήποτε, υπάρχει πολιτισμική δημιουργία και αξιόλογο δυναμικό, που δραστηριοποιείται και εκτός Ελλάδας, αλλά αυτό δε συνιστά υπεροχή. Απαιτείται αναβάθμιση και εκσυγχρονισμός όλων των θεσμών με έμφαση στην εκπαίδευση και στον πολιτισμό. Ο πολιτισμός είναι εθνική υπόθεση και αν έτσι τον αντιμετωπίσουμε, τότε, φίλοι αναγνώστες, μπορούμε να ατενίζουμε με αισιοδοξία το μέλλον και να συμβάλλουμε στη διαμόρφωση του πολιτιστικού προσώπου της Ευρώπης, όπου ανήκουμε.
