Ο λαός, φίλοι αναγνώστες, τις περισσότερες φορές, ζυγίζει τις πράξεις των ανθρώπων περισσότερο με την καρδιά του και λιγότερο με τη λογική του. Γι’ αυτό και γρήγορα ενθουσιάζεται, όταν κάποιος σκύψει με στοργή πάνω στον πόνο του η αγγίξει με ενδιαφέρον τις πληγές του. Και είναι μεν αλήθεια πως αστάθμητοι, μερικές φορές, παράγοντες γεννάνε στην ψυχή του λαού τον ενθουσιασμό αυτό, που βρίσκει διέξοδο με πηγαίο αυθορμητισμό, σε εκδηλώσεις αληθινής λατρείας που θεοποιεί το είδωλό της και καίει μπροστά τον άφθονο το λιβανωτό της αγάπης.
Ωστόσο, είναι επίσης αλήθεια πως ο λαός, αυτό το απρόσωπο σύνολο, εύκολα μεταβάλλει αισθήματα και αλλάζει στάση, όταν βρεθεί κάτω από την επιρροή κατάλληλων εκμεταλλευτών, που με τη δημαγωγική τους τέχνη, μπορούν να μετατρέψουν την κοίτη του ορμητικού λαϊκού ενθουσιασμού σε καταστροφική μανία και να οδηγήσει αυτόν τον ίδιο το λαό σε πράξεις, που ίσως ούτε ο ίδιος εγκρίνει.
Στην εποχή μας, οι κάθε είδους κακοί οδηγοί του λαού, στηριζόμενοι στην αθωότητα και συναισθηματικότητά του, τον χειραγωγούν κατάλληλα στα δικά τους μονοπάτια, που εξυπηρετούν τα δικά του συμφέροντα, έστω και αν αυτό επιμελώς αποσιωπάται, για να προβάλλεται πάντα σε πρώτο πλάνο το συμφέρον του λαού και να κρύβεται η στυγνή εκμετάλλευσή του. Γιατί είναι φυσικό ο πολύς λαός σαν μάζα και όχι ως μεμονωμένα πρόσωπα που ορθοφρονούν, να επηρεάζεται από τη σοφιστική επιχειρηματολογία εκείνων, που έχουν σαν τέχνη την επιτηδειότητα του συγκεκαλυμένου σερβιρίσματος των ιδεών τους κάτω από φανταχτερά φραστικά πυροτεχνήματα ή άλλα προσχήματα. Στις περιπτώσεις αυτές ο λαός βλέπει με τα μάτια των ηγετών του και ακούει με τα αυτιά τους. Χάνοντας την αδέσμευτη λειτουργίας της δικής τους κρίσης, γίνεται άβουλο παιχνίδι στα χέρια τους και οδηγείται όχι προς το δρόμο της αλήθειας, αλλά προς το δρόμο του συμφέροντος.
Οι κάθε είδους δημαγωγοί ποτέ δεν ξεχνούν πως η δύναμη που κρατούν στα χέρια τους, μπορεί από στιγμή σε στιγμή να μεταβληθεί σε αδυναμία, που θα τους κοστίσει ακριβά. Γι’ αυτό και υπολογίζοντας στον κίνδυνο αυτό, γίνονται αδίστακτοι στην εξυπηρέτηση των επιδιώξεών τους. Καταπατούν ασύστολα αρχές και ιδέες στις οποίες ,εν τούτοις, υποκριτικά κηρύττουν πίστη, αρκεί αυτό να τους εξασφαλίσει το λαϊκό εκείνο στήριγμα, που τους είναι απαραίτητο για να κατευθύνουν, στο στόχο που διάλεξαν, την βαρύνουσα παρουσία του. Έτσι, με την εκμετάλλευση του άδολου λαϊκού ενθουσιασμού, καταρρακώνουν κάθε έννοια δικαίου και ηθικής, αφήνοντας για το λαό την πικρή γεύση της μετανοίας του, που έρχεται συχνά ύστερα από την πτώση.
Αλλά ανεξάρτητα από αυτό, η ευθύνη αυτών των ηγετών ποτέ δεν θα πάψει να υπάρχει. Ευθύνη απέναντι των ανθρώπων και του Θεού (αν πιστεύουν σε… Θεό). Όσο και αν σήμερα, κάτω από την πίεση των γεγονότων ή την φλόγωση των παθών, κατορθώνουν να διαφεύγουν τις τιμωρίες, θα έλθει στιγμή που θα πληρώσουν για τις παρεκτροπές τους. Της ιστορίας η τιμωρία και η θεία δικαιοσύνη θα τους συνοδεύσει στην κατάρα για πάντα, όπως λ.χ. τους Φαρισαίους των Ιεροσολύμων, που έμειναν στον αιώνα σύμβολα της στυγνής επιβολής της δολεράς δημαγωγίας, πάνω στις αθώες και άδολες καρδιές. Γιατί όσο το «Ωσαννά» θα το διαδεχθεί το απαίσιο «Σταύρωσον», ο λαός θα παραμένει στην ουσία του αθώος και η ευθύνη θα βαρύνει εκείνους που μετέτρεψαν τα αισθήματά του και χρησιμοποίησαν με τέχνη και πανουργία τη γλώσσα και τη σκέψη του για να την στρέψουν κατά του ευεργέτη.
Όταν, φίλοι αναγνώστες, οι λαοί ατιμάζονται από ανάξιους ηγέτες και κακουργούν κατά του δικαίου, η βαρύτητα της ευθύνης των οδηγών τους μετριάζει τον πόνο μας για τις συνέπειες της αστάθειας ή αβουλίας τους και φουσκώνει την ορμή μας για τους αληθινά υπεύθυνους.
