Του ιερέως
Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Κάθε χρόνο, φίλοι αναγνώστες, η πρώτη Οκτωβρίου είναι αφιερωμένη στην τρίτη ηλικία, στην οποίαν ανήκει και ο γράφων. Είναι γνωστή και ως «Παγκόσμια Ημέρα για την Τρίτη Ηλικία». Υιοθετήθηκε από τη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1990.
Θα μου επιτρέψετε σήμερα να γράψω μερικές σκέψεις μου, σχετικές με τη θέση των ηλικιωμένων στις σύγχρονες κοινωνίες.
Οι κοινωνίες μας σήμερα, δυστυχώς, κατέχονται από μία κάπως δυσμενή στάση προς τους ηλικιωμένους. Κάτω από το βιομηχανικό τους πνεύμα το οποίον τις οργανώνει και τις διαποτίζει, αποκρούουν η δεν δίνουν σημασία σχεδόν καθόλου στην προσωπική αξία και εμπειρία, που έχουν κερδίσει στη ζωή οι προχωρημένοι στην ηλικία άνθρωποι, γιατί λείπει απ’ αυτούς η άμεση παραγωγικότητα, η ελκυστικότητα και η σωματική ενεργητικότητα.
Γενικά, επικρατεί η νοοτροπία μέσα στις σύγχρονες βιομηχανικές κοινωνίες μας, που μπορεί να πει κανείς πως αυτές, περισσότερο ή λιγότερο ή καθόλου, δεν είναι φιλάνθρωπες κι ούτε δείχνονται έτσι προς τους γηρασμένους ανθρώπους. Και δεν είναι φιλάνθρωπες, γιατί οι σημερινές της απληστίας, της αφθονίας, της κατανάλωσης κοινωνίες, βασίζονται απόλυτα και λατρευτικά στην παραγωγή και μόνο. Έτσι, οι ηλικιωμένοι, μια και δεν συμβάλλουν στην παραγωγή και στην κατανάλωση, αντικρίζονται σαν «στημένα λεμόνια», έτοιμα να πεταχτούν στο καλάθι των αχρήστων.
Αυτό το κλίμα φυσικά, επιδρά δυσμενέστατα επάνω στον ψυχικό κόσμο του ηλικιωμένου. Αισθάνεται έντονα τον υποβιβασμό και απελπίζεται. Η κοινωνία δεν αντιλαμβάνεται τη βαριά υποχρέωση που έχει απέναντι σ’ εκείνους τους ανθρώπους, που εργάστηκαν δεκαετίες ολόκληρες για την πρόοδο, ώστε τα νέα και νεότερα μέλη της, να φέρονται προς τους ηλικιωμένους με κάποια ευγένεια, λίγη ανθρωπιά, κάποιο σεβασμό και σχετική κατανόηση και ανοχή των αδυναμιών αυτής της ηλικίας. Απουσιάζει αισθητά από τις βιομηχανικές κοινωνίες μας, αυτό που έχουν ανάγκη οι υπερήλικες, δηλαδή από ανθρώπινα συναισθήματα, από ανθρώπινη ζεστασιά, που μετρά στους ηλικιωμένους πάρα πολύ, αρκετά περισσότερο κι από την οικονομική εξασφάλιση, από τα τυποποιημένα πια ασφαλιστικά συστήματα.
Δυστυχώς, η περιρρέουσα την κοινωνία μας ατμόσφαιρα, μας πιστοποιεί ότι: Η κοινωνία μας το άτομο το αντικρίζει με το μέτρο που αυτό αποφέρει υλικό κέρδος. Η βιομηχανική κοινωνία μας, αντικρίζει τον ηλικιωμένο απόκληρο, ηθικά καταδικασμένο. Μέσα σε μια κοινωνία της απληστίας, της κατανάλωσης και του αλλοτριωμένου ανθρώπου, ποια απόκτηση σεβασμού να προβάλλεις έναντι του γηρασμένου ανθρώπου;
Το συμπεράσματα των ψυχολογικών ερευνών απέδειξαν ότι: όσο πιο πολύ γερνά ο άνθρωπος, τόσο πιο πολύ αποζητά και έχει ανάγκη από αγάπη, συμπάθεια και καλοσύνη. Αυτή είναι μια έντονη αναζήτηση των ηλικιωμένων, που μοιάζει με εκείνη την ανάγκη της αγάπης, την οποία έχει το μικρό παιδί, όπως της φροντίδας των δικών του, της μάνας του κ.λπ. Ο άνθρωπος στα γηρατειά ξαναγυρίζει στην πρώτη εκείνη ανημποριά του μικρού παιδιού, αλλά και στην ίδια εσωτερική ανάγκη για συμπάθεια, φροντίδα και προστασία.
Οι ηλικιωμένοι υποφέρουν αβάσταχτα, εκτός των άλλων, από την αγνωμοσύνη που συναντούν, τουλάχιστον στους δικούς τους, από την εγκατάλειψή τους, από τα ίδια τους τα παιδιά. Υποφέρουν από το παραμέρισμα που τους κάνουν, σε σημείο να τους ξεχνούν. Όλα αυτά και άλλα πολλά ακόμη, πληγώνουν ψυχικά, θανατερά τους ηλικιωμένους. Και είναι τα ψυχικά τραύματα πολλές φορές φαρμακερά, που τους οδηγούν ως την απελπισία, ως την κατάθλιψη, καταστάσεις που σκοτώνουν.
Η θεραπεία της κακής συμπεριφοράς, φίλοι αναγνώστες, βρίσκεται μέσα στη δημιουργία κοινωνικού φρονήματος, στην αγωγή της ηθικής στάσης, ενέργειες και πράξεις ανθρώπων προς άνθρωπο, στην καλλιέργεια των ηθικών αρετών, οι οποίες ριζώνουν σε μια και μόνο βάση: Στο σεβασμό και στην κατάφαση τα ανθρώπινης αξίας.
