Γράφει ο Θωμάς Γαβριηλίδης,
Φιλόλογος-Συγγραφέας
Στεκόμουν στο πεζοδρόμιο της Οδού Περικλέους και έβλεπα την πρόσοψη της Βυζαντινής Μητρόπολης της Βέροιας και του σπιτιού, που είναι καρφωμένο στη βορειοδυτική γωνία της, όταν ήρθε μια παρέα Ελλήνων εκδρομέων, Ηπειρωτών μάλλον, αν κρίνω από τα «ήρθαμαν» και «είδαμαν», που άκουσα, και στάθηκε δίπλα μου. Ήταν Κυριακή, η τελευταία του 2024.
Μιλούσαν θορυβώδικα κοιτώντας δεξιά-αριστερά, (δεν ήξεραν φαίνεται ότι βρίσκονταν σε μονόδρομο), θέλοντας να πάνε απέναντι, όπου τους περίμενε ανοιχτή η κύρια είσοδος της Βυζαντινής Μητρόπολης, όταν άκουσα το σύντομο διάλογο δύο κυριών:
- «Κοίτα τι καλοκτισμένο είναι αυτό το σπίτι που είναι χτισμένο μπροστά στην εκκλησιά και τι κακοχτισμένη είναι η πρόσοψη της εκκλησιάς, δε σου κάνει εντύπωση;
- Φαίνεται ότι ο ιδιοκτήτης του σπιτιού θα είναι κανένας πλούσιος και θα έχει και γούστο, αλλά απορώ τι μέσο να έχει για να πάρει άδεια να χτίσει μπροστά στην παλιά εκκλησιά.
- «Με τα λεφτά όλα γίνονται», απάντησε η άλλη και έκανε το σταυρό της… Δεν μπορούσαν να κάνουν τουλάχιστον λίγο καλύτερη και την πρόσοψη της εκκλησίας να μην μοιάζει σαν φτωχός συγγενής;
Με το λέγε-λέγε είχαν φτάσει στην είσοδο και άκουσα να τις λέει κάποιος να προσέξουν το γυάλινο σκαλοπάτι γιατί είναι αρκετά ψηλό και να μην πέσουν.
Ενώ ήμουν έτοιμος να μπω και εγώ στην εκκλησιά, στάθηκα για λίγο σαν αποσβολωμένος επειδή ομολογώ ότι μέχρι που άκουσα τον παραπάνω διάλογο, δεν είχα σκεφτεί ότι από εδώ και πέρα θα γίνεται μια τέτοια σύγκριση ανάμεσα στην εμφάνιση του πρώην άθλιου παραπήγματος, που μεταμορφώθηκε, ξαναχτισμένο εκ βάθρων με καινούργια υλικά, σε παλατάκι, και της πρόσοψης της βυζαντινής Μητρόπολης της Βέροιας, η οποία δεν αποκαταστάθηκε στην αρχική της μορφή, ενώ διατέθηκαν για αυτόν τον σκοπό τρεισήμισι περίπου εκατομμύρια ευρώ αλλά αφέθηκε να έχει τη μορφή που της έδωσαν οι Οθωμανοί, έπειτα από κάποια καταστροφή που την είχε πλήξει.
ΑΠΡΟΣΜΕΝΗ ΣΥΝΑΝΤΗΣΗ
Γεια σου, Θωμά, χαίρομαι που σε βρίσκω μπροστά στα μάρμαρα της εισόδου της Βυζαντινής Μητρόπολης γιατί διάβασα σε ένα σημείωμά σου, που είχες γράψει στον ΛΑΟ, ότι σε ένα από αυτά τα μάρμαρα είναι γραμμένα τα ονόματα κάποιων αρχαίων Μακεδόνων, που μαρτυρούν ότι προέρχονται από κάποιο αρχαίο μακεδονικό τάφο. Μπορώ να τα δω;
Γεια σου και από μένα, του απάντησα. Ήταν ένας γνωστός συμπολίτης που, όταν ζούσε ο αείμνηστος γιατρός Θεόδωρος Πολυχρονιάδης, μοιραζόμασταν μαζί του τις ανησυχίες μας για την τύχη της Βυζαντινής Μητρόπολης της Βέροιας.
Όταν του έδειξα πού έπρεπε να κοιτάξει, πλησίασε, και με τη βοήθεια και του ύψους του βρήκε γρήγορα αυτό που έψαχνε και τον άκουσα να μου λέει ενθουσιασμένος ότι υπήρχαν ίσως τρία ζεύγη ονομάτων και όχι μόνο δύο, όπως είχα γράψει εγώ, αντλώντας από τη σχετική διδακτορική διατριβή Ειδικού Βυζαντινολόγου: ΒΙΟΤΤΟΣ ΑΡΧΙΠΠΟΥ – ΑΡΧΙΠΠΟΣ ΒΙΟΤΤΟΥ – ΒΙΟΤΤΟΣ ΑΡΧΙΠΠΟΥ.
Ίσως τρεις γενιές, λοιπόν, και όχι μόνο δύο, επανέλαβε.
Σ΄ ευχαριστώ που με διορθώνεις, του είπα. - Αν γράψεις κάτι σχετικό με τη σημερινή μας συνάντηση, μου απάντησε, δεν θέλω να αναφέρεις το όνομά μου. Ήρθα σήμερα εδώ, συνέχισε, επειδή μου είπαν ότι τελειώνουν τα έργα ευτρεπισμού του αύλειου χώρου της Βυζαντινής Μητρόπολης. Ένιωσα ανακούφιση, επειδή σκέφτηκα ότι θα πάψει επιτέλους να χαρακτηρίζεται αυτός ο χώρος ως «το πίσω μέρος της παλιάς Μητρόπολης», ενώ είναι το μπροστινό. Είναι ωραία η διαμόρφωση αυτού του χώρου, αλλά πρέπει, χρειάζεται μια πινακίδα, που να λέει ότι δεν πρόκειται για το προαύλιο της Βυζαντινής Μητρόπολης, αλλά του τζαμιού, στο οποίο είχε μετατραπεί αυτή από τους Οθωμανούς και του Τούρκικου παραπήγματος, που μετά την εκ βάθρων ανοικοδόμησή του μοιάζει με παλατάκι -χαρεμάκι με τα διακοσμητικά καφασωτά του. Ο αύλειος χώρος της Βυζαντινής Μητρόπολης βρίσκεται ένα μέτρο περίπου βαθύτερα, όπως μαρτυρεί και το γυάλινο κατώφλι της κύριας εισόδου της Εκκλησίας, το οποίο βρίσκεται πάνω από το αυθεντικό μαρμάρινο κατώφλι της.
Ο φίλος είχε πάρει φόρα και δεν σταματούσε να αγορεύει. Ο ευτρεπισμός του χώρου αυτού, που άρχισε να γίνεται μόλις τελείωσε η εκ βάθρων ανέγερση του πρώην παραπήγματος, ίσως αποτελεί μια απάντηση στους Ενεργούς Πολίτες της Βέροιας ότι όλα τελείωσαν και ότι δεν απέμεινε τίποτα που πρέπει να γίνει, ότι δηλαδή το Βυζαντινό μνημείο δεν πρόκειται να αποκτήσει ποτέ την αρχική αρχιτεκτονική του μορφή. Αφού κάποτε μετατράπηκε βίαια σε τζαμί, δεν επιτρέπεται πια να απαλλαγεί από τα μωαμεθανικά προσκτίσματα του βιασμού του και ας στρεβλώνεται η αισθητική των πολιτών και όσων το βλέπουν, Ελλήνων - ξένων, και δεν δυσανασχετούν, αλλά ανέχονται να βλέπουν το ψεύτικο και φανταχτερό ως ωραίο.
Και στο κάτω-κάτω της γραφής για ποια αρχική αρχιτεκτονική μορφή μιλάμε;
Μήπως μας έδειξε κάποιος, έστω και σε μια μακέτα, πώς ήταν η Βυζαντινή Μητρόπολη της Βέροιας πριν μετατραπεί σε τζαμί, όπως, πολύ σωστά, έγινε για το Ανάκτορα των Αιγών, της Βεργίνας.
Φοβάμαι ότι χάθηκε οριστικά η ελπίδα να αποκτήσει η Βέροια ένα βυζαντινό μνημείο που να δικαιολογεί το χαρακτηρισμό της και ως «βυζαντινής πόλης», όπως χάθηκε και η αρχαιοελληνική της ταυτότητα, αφού ούτε ένα αναστηλωμένο αρχαίο ελληνικό μνημείο δεν υπάρχει μέσα στην πόλη.
Τώρα νομίζω ότι κατάλαβα, του είπα, γιατί δεν θέλεις να αναφέρω το όνομά σου. Αποχαιρετιστήκαμε με την ευχή ο Θεός να φυλάγει τη Βέροια και όλη την Ελλάδα από την κακογουστιά και να αποκτήσει κάποτε η Βυζαντινή Μητρόπολη της Βέροιας την αρχική αρχιτεκτονική της μορφή ως χριστιανικού ναού.
Φωτογραφία, η απαράδεκτη πρόσοψη της «ανακαινισμένης» Βυζαντινής Μητρόπολης της Βέροιας
