Γράφει ο Θωμάς Γαβριηλίδης
Οι μαθητές της Περιβαλλοντικής ομάδας του Φιλίππειου, 1ου Γυμνασίου Βεροίας, συνεχίζοντας μια παράδοση που μετράει ήδη μερικά χρόνια, «εποίησε» και το ημερολόγιο της χρονιάς που διανύουμε του 26ου χρόνου του 21ου αιώνα.
Απ’ τα προηγούμενα ημερολόγια, εκείνο του 2024, ήταν αφιερωμένο σε μια γενική, θα λέγαμε, άποψη της Βέροιας, ενώ το άλλο, του 2025, ήταν αφιερωμένο αποκλειστικά στο ποτάμι της πόλης μας, όπως απαθανατίστηκε σε κείμενα βεροιογράφων, συγγραφέων, γηγενών και επήλυδων εραστών της κόρης του Βέρητα (Φέρήτα) - Αλιάκμονα και βαφτισιμιάς του Βέρωνα, (Φέρωνα) Τριποτάμου.
Πρέπει να σημειωθεί ότι και το ημερολόγιο του 2026 της ίδιας περιβαλλοντικής ομάδας εμπνέεται από κείμενα γνωστών και αναφερόμενων βεροιογράφων, αλλά πρωτοτυπεί παρουσιάζοντας ως προοίμιο και κατακλείδα ελπιδοφόρα ποιητικά πρωτόλεια δύο μαθητριών, εμπνευσμένα από τη θέα των διατηρηθέντων, μετρημένων στα δάχτυλα του ενός χεριού, «νεοκλασικών» σπιτιών της παλαιάς εντυπωσιακής γειτονιάς της Ελιάς, που αποτελεί και το θέμα του Ημερολογίου, για το οποίο γίνεται τώρα λόγος, που δεν είναι παρά μία σε αδρές γραμμές ιστορία του πιο εμβληματικού τοπόσημου της Βέροιας, της πλατείας - πάρκου-μπαλκονιού της Μακεδονίας (κατά τον Ελευθέριο Βενιζέλο) ( ; ) της πασίγνωστης «Ελιάς».
Η τοποθεσία της «Ελιάς», όπως μαρτυρεί το όνομά της και όπως όλοι καταλαβαίνουν, οφείλει την ονομασία της σε ένα αιωνόβιο δέντρο ελιάς που δέσποζε στο κέντρο του πάρκου ως τα χρόνια της γερμανικής κατοχής της Βέροιας και της Ελλάδας ολόκληρης, (1940-1944), όταν είχε ένα άδοξο όσο και θλιβερό τέλος: Ξεριζώθηκε από ένα γερμανικό τάγκ, από απροσεξία του γερμανού οδηγού του, όπως αναφέρει ο συγγραφέας και αυτόπτης μάρτυρας Ν. Καλλιγάς. Η «Ελιά» που παλιότερα, από τα χρόνια «κυριαρχίας» της καθαρεύουσας, γραφόταν με «η» «Εληά» δεν είχε πάντα τη φροντισμένη μορφή με την οποία είναι γνωστή σε παλαιότερες και νεότερες γενιές. Κάποτε, στα χρόνια της τουρκοκρατίας, ήταν μια εξοχική περιοχή με άγρια δέντρα, που ανάμεσά τους ξεχώριζαν πλατάνια, τζιτζιφιές και η προαναφερθείσα αιωνόβια ελιά, και που διαρρεόταν και από ένα αγώγι με μη πόσιμο βέβαια νερό, απαραίτητο όμως για την παρουσία βλάστησης και προπάντων των πλατανιών αλλά και το δροσολόγημα καρπουζιών και αναψυκτικών των εκδρομέων.
Τα πράγματα άλλαξαν μετά την απελευθέρωση της Βέροιας από τον τουρκικό ζυγό (16 - Οκτ – 1912) και χάρη στη φροντίδα κάποιων δραστήριων δημάρχων, τα ονόματα των οποίων αναφέρονται στο Ημερολόγιο της Π.Ο. μαθητών του Φιλίππειου 1ου Γυμνασίου της πόλης μας, για το οποίο γίνεται λόγος, στο οποίο αναφέρεται επίσης και η αλλαγή που έγινε στην ευρύτερη μορφή της γειτονιάς της Ελιάς κατά τη διάνοιξη της περιφερειακής - Λεωφόρου Ανοίξεως με τις προσχώσεις που έγιναν στη χαράδρα που χώριζε τη γειτονιά της Ελιάς από εκείνη των Αγίων Αναργύρων.
Από όσα ενδεικτικά σημειώθηκαν πιο πάνω έχω τη γνώμη πως αβίαστα συμπεραίνεται ότι η επιλογή της Π.Ο. του Φιλίππειου Γυμνάσιυο της πόλης μας να ασχοληθεί με την ιστορία του πάρκου- πλατεία Ελιάς, είναι άξια επαίνου. Γι’ αυτό ο γραφων αισθάνεται την υποχρέωση να συγχαρεί πρώτα-πρώτα τους μαθητές της Περιβαλλοντικής Ομάδας του Φ.Γ., όπως και τις καθηγήτριες που τους καθοδηγούν ενθαρρύνοντάς τους να αναλαμβάνουν πρωτοβουλίες, στις οποίες περιλαμβάνονται, οπωσδήποτε, και εκδόσεις Ημερολογίων, τις αξιότιμες κυρίες Ανδρεάδου Πολύμνια και Σιδηροπούλου Μαρία.
ΥΣΤΕΡΟΓΡΑΦΟ: Αν το ημερολόγιο της Π.Ο. του Φ.Γ.Β. κεντρίσει ιδιαίτερα το ενδιαφέρον κάποιου φιλίστορα, κάτι καθόλου απίθανο, ώστε να θελήσει να γράψει μια εκτενέστερη ιστορία της «ΕΛΙΑΣ», θα πρέπει οπωσδήποτε να λάβει υπόψη του ότι περιοχή με την ονομασία «ΕΙΣ ΤΗΝ ΕΛΑΙΑΝ» υπήρχε και στη Βέροια του 14ου αιώνα, όπως μαρτυρείται από μια διαθήκη του 1327. (14ου αι.) του Βεροιαίου άρχοντα, σκουτέριου Θεόδωρου Σαραντηνού. (Γ. Θεοχαρίδου «Μια διαθήκη και μια δίκη βυζαντινή» Θεσσαλονίκη, 1962).
Γιατί, αν η αιωνόβια ελιά της «ΕΛΙΑΣ», της Βέροιας, η οποία ξεριζώθηκε κατά τη γερμανική κατοχή της Βέροιας (δεκαετία του 1940), ήταν η ίδια με εκείνη του 14ου αιώνα, δεν ήταν μόνο 300 χρόνων, «όπως λεγόταν», τότε που ξεριζώθηκε, αλλά μεγαλύτερη των 600 χρόνων, και η απώλειά της για την Βέροια ήταν αμφισβήτητα ανυπολόγιστη.
Κρίμα, όχι μόνο που ένα τέτοιο δέντρο ξεριζώθηκε από μια απροσεξία, αλλά και που κανένας δεν σκέφτηκε τότε να διαφυλάξει τον πολύτιμο κορμό του. Τώρα θα ξέραμε την ηλικία του με σιγουριά.
Αλήθεια, σκέφτηκε κανένας μας να ψάξει τώρα πόσο χρόνων είναι ο ιερός και ιστορικός πλάτανος της Παλιάς Μητρόπολης της Βέροιας;
Θ.Γ.
