Του Απόστολου Ιωσηφίδη
Κατά την διάρκεια της ταραγμένης (και αιματοβαμμένης) προεκλογικής περιόδου, που οδήγησε στις βουλευτικές εκλογές της 31-03-1946[1], συνέρχονται «ἐν κοινῇ συσκέψει», στην Θεσσαλονίκη, οκτώ (από τους, τότε, εννιά) Δήμαρχοι της Κεντρικής Μακεδονίας «ἵνα ἐν κοινῇ συσκέψει ἐξετάσωσι τὴν διέπουσαν τοὺς Δήμους των οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ ἐξεύρωσι τρόπον καλλιτερεύσεως αὐτῶν».
Τα (τύποις) αυτοδιοικητικά όργανα προσπαθούσαν να ανταποκριθούν στα καθήκοντα, που (δια του διορισμού τους) τους είχαν ανατεθεί, όμως ακόμη κι αυτά (τα ετήσιας θητείας δοτά όργανα) δεν μπορούσαν να αγνοήσουν την άθλια οικονομική κατάσταση των Δήμων επικεφαλής των οποίων είχαν τοποθετηθεί.
Η οικονομική καχεξία των ευνουχισμένων από τη μεταξική περίοδο και ρημαγμένων από την κατοχική λαίλαπα Δήμων επιτείνονταν τόσο από την αύξηση των δαπανών τους (οφειλόμενη κυρίως στο «νέο μισθολόγιο» των υπαλλήλων τους[2]), όσο και από τη δραστική μείωση των εσόδων τους (κύρια πηγή των οποίων ήταν η φορολογία επί των εισαγόμενων στην περιφέρειά τους προϊόντων[3], επί των οποίων χορηγούνταν πλέον εκτεταμένες φορολογικές απαλλαγές).
Οι Δήμαρχοι της Κεντρικής Μακεδονίας[4], σε κοινή σύσκεψή τους, εντοπίζουν τις αιτίες της «δυσχεροῦς» οικονομικής κατάστασης των Δήμων τους και υποβάλλουν αρμοδίως τα αιτήματά τους:
«Ψήφισμα τῶν Δημάρχων[5] Κεντρικῆς Μακεδονίας
Ἐν Θεσ/νίκη καὶ ἐν τῶ Δημαρχιακῷ καταστήματι σήμερον τὴν 27 τοῦ μηνὸς Φ/βρίου 1946, συνελθόντες ὑπὸ τὴν Προεδρείαν τοῦ Δημάρχου Θεσ/νίκης κ.κ. Λεβῆ[6], οἱ Δήμαρχοι τῆς Κεντρικῆς Μακεδονίας
1). Βερροίας Ἀλ. Καραποστολάκης[7],
2). Γιαννιτσῶν Χρ. Βόσκογλου[8],
3). Ἐδέσσης Κ. Παναγιώτου[9],
4). Κιλκὶς Στ. Μανουσαρίδης[10],
5). Λαγκαδᾶ Ἰ. Διαμαντίδης[11],
6). Ναούσης Ἀν. Δημητριάδης[12], καὶ
7). Πολυγύρου Γ. Μαγδάλης[13]
ἵνα ἐν κοινῇ συσκέψει ἐξετάσωσι τὴν διέπουσαν τοὺς Δήμους των οἰκονομικὴν κατάστασιν καὶ ἐξεύρωσι τρόπον καλλιτερεύσεως αὐτῶν, διὰ νὰ ἀνταποκριθοῦν οἱ Δῆμοι εἰς τὰς ἐκ τοῦ νέου μισθολογίου τῶν ὑπαλλήλων καὶ τὰς λοιπὰς ὑποχρεώσεις ἐκ τοῦ κοινωνικοῦ των προορισμοῦ ἀπορρεούσας οἰκονομικὰς τοιαύτας.
Λαβόντες ὑπ’ ὄψει τας διαφόρους εἰσηγήσεις καθ᾿ ἅς ἀπὸ κοινοῦ διεπιστώθη ὅτι, ἡ εἰς τοὺς Δήμους ἐπικρατοῦσα δυσχερὴς οἰκονομικὴ κατάστασις κατὰ κύριον λόγον ὀφείλεται εἰς τὰς κάτωθι αἰτίας:
1). Εἰς τὴν σημαντικὴν μείωσιν τοῦ φόρου ἐγχωρίων προϊόντων καὶ τοῦ φόρου εἰσαγωγῆς καὶ ἐξαγωγῆς ἐπὶ τῶν βιομηχανοποιουμένων εἰδῶν λόγῳ τῆς ὑπὸ τῆς ΟΥΝΡΑ[14] ἐνεργουμένης εἰσαγωγῆς διαφόρων εἰδῶν καὶ τῆς ἀπαλλαγῆς τῶν διὰ λογ/σμὸν μὲν τοῦ Δημοσίου βιομηχανοποιουμένων εἰδῶν, ἀλλὰ διὰ τὴν κατανάλωσιν προοριζομένων τοιούτων, τοῦ Δημοσίου ἐν τῇ περιπτώσει ταύτῃ ὡς θεματοφύλακος ἢ μεσάζοντος χρησιμεύοντος
2). Εἰς τὴν ἔλλειψιν μεταφορικῶν μέσων συνεπείᾳ τῆς ὁποίας μεγάλως παρακωλύεται ἡ μεταφορὰ τῶν οἰκονομικῶν ἀγαθῶν ἀπὸ τοῦ τόπου παραγωγῆς εἰς τὸν τόπον τῆς καταναλώσεως
3). Εἰς τὴν συνεπείᾳ τῶν εἰσαγωγῶν τῆς ΟΥΝΡΑ τελείαν ἀποστέρησιν τῆς δημοτικῆς φορολογίας τῶν ἐκ τῆς ἀλλοδαπῆς εἰσαγομένων ἐμπορευμάτων καὶ
4). Εἰς τὴν ἐξαιρετικὴν σιτοδείαν, ἥτις κατὰ τὸ παρελθὸν ἔτος ἐπεκράτησεν εἰς τὴν χώραν μας συνεπείᾳ τῆς ὁποίας οἱ Δήμοι ἐστερήθησαν τῶν ἐπὶ τῶν γεωργικῶν κλπ προϊόντων ἐσόδων[15]
Διὰ ταῦτα
Ψηφίζουσιν ὁμοφώνως
1). Ὅπως ζητηθῇ ἡ Κρατικὴ ἐνίσχυσις τῶν Δήμων, διὰ νὰ ἀντεπεξέλθωσιν οὗτοι εἰς τὰς πολλαπλάς των ἀνάγκας τόσον εἰς τὰς ἐκ τοῦ μισθολογίου τῶν ὑπαλλήλων ὑφισταμένας, ὅσον καὶ ἐκ τῆς συντηρήσεως καὶ λειτουργίας τῶν δημοτικῶν ἔργων κοινῆς ὠφελείας (ὑδρεύσεως, φωτισμοῦ, καθαριότητος, ὑγείας κλπ) ἀπαιτουμένας δαπάνας.
2) Νὰ ἐπιβληθῇ φορολογία ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν τῆς ΟΥΝΡΑ ὡς καὶ ὁ φόρος τῆς ἐξαγωγῆς τῶν βιομηχανοποιουμένων προϊόντων αὐτῆς[16].
3). Ἐξουσιοδοτοῦσιν τὸν Δήμαρχον Κιλκὶς Στ. Μανουσαρίδην ὅπως κατὰ τὸ εἰς Ἀθήνας ταξείδιόν του ὑποβάλῃ τὸ παρὸν εἰς τοὺς ἁρμοδίους Ὑπουργοὺς καὶ
4). Ἐξουσιοδοτοῦσι τοὺς Δημάρχους Θεσ/νίκης, Γιαννιτσῶν, Ναούσης διὰ τὴν ἐπίδοσιν τοῦ παρόντος εἰς τοὺς κ.κ. Ὑπουργούς Βορείου Ἑλλάδος[17] καὶ Κεντρικῆς Μακεδονίας[18].
Ἐφ᾿ ᾧ συνετάγη τὸ παρὸν ὅπερ ἀναγνωσθὲν καὶ βεβαιωθὲν ὑπογράφεται ὡς ἔπεται.
1). Δήμαρχος Θεσσαλονίκης
2). Δήμαρχος Βερροίας
3). Δήμαρχος Γιαννιτσῶν
4). Δήμαρχος Ἐδέσσης
5). Δήμαρχος Κιλκὶς
6). Δήμαρχος Λαγκαδᾶ
7). Δήμαρχος Πολυγύρου
8). Δήμαρχος Ναούσης»
Οι Δήμαρχοι προετοιμάζουν τις δημοτικές υπηρεσίες για την τεχνική υποστήριξη της εκλογικής διαδικασίας και, μεσούσης της προεκλογικής περιόδου, διατρανώνουν (υπερβαίνοντας, ίσως, τα όρια της δοτής «εξουσίας» τους) τις ανησυχίες τους για την αποκαρδιωτική οικονομική κατάσταση των Δήμων τους•
διατηρούν όμως (απηχώντας, προφανώς, εκτιμήσεις τόσο του πολιτικού κόσμου, στους ευρύτερους κύκλους του οποίου και οι ίδιοι ανήκουν, όσο και των τοπικών κοινωνιών, τις οποίες υπηρετούν) αμφιβολίες ως προς τον χρόνο διεξαγωγής των (προκηρυχθεισών μεν, αλλά όπως φαίνεται εισέτι αιωρούμενων εκλογών): έτσι, σε νέα σύσκεψή τους, την αμέσως επόμενη ημέρα (28-02-1846), οι Δήμαρχοι της Κεντρικής Μακεδονίας καταστρώνουν, εν είδει υστερόγραφου, τον τρόπο υποβολής «παρὰ τοῖς ἁρμοδίοις» των αιτημάτων τους «εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαί»:
«Πρακτικὸν
Συσκέψεως Δημάρχων Κεντρικῆς Μακεδονίας
Ἐν Θεσσαλονίκῃ καὶ ἐν τῷ Δημαρχιακῷ Καταστήματι, σήμερον τὴν 28ην Φεβρουαρίου 1946, συνελθόντες ὑπὸ τὴν Προεδρείαν τοῦ Δημάρχου Θεσσαλονίκης κ. Π. Λεβῆ, οἱ Δήμαρχοι Κεντρικῆς Μακεδονίας
1). Βερροίας Ἀ. Καραποστολάκης,
2). Γιαννιτσών Χ. Βόσκογλου,
3). Ἐδέσσης Κ. Παναγιώτου,
4). Κιλκίς Σ. Μανουσαρίδης,
5). Λαγκαδᾶ Ἰ. Διαμαντίδης,
6). Ναούσης Ἀ. Δημητριάδης καὶ
7). Πολυγύρου Γ. Μαγδάλης,
εἰς κοινὴν σύσκεψιν ἐν συνεχείᾳ τῆς χθεσινῆς τοιαύτης καὶ κατόπιν τῆς ἐξετάσεως τῶν Δημοτικῶν πραγμάτων ἀποφασίζουν ὅπως εἰς περίπτωσιν καθ’ ἣν ἀναβληθοῦν αἱ ἐκλογαὶ μεταβῇ τετραμελὴς Ἐπιτροπὴ ἐκ τῶν Δημάρχων 1) Θεσσαλονίκης, 2) Βερροίας, 3) Ἐδέσσης καὶ 4) Λαγκαδᾶ εἰς Ἀθήνας, ἵνα ἐνεργήσωσι παρὰ τοῖς ἁρμοδίοις, διὰ τὴν Κρατικὴν ἐνίσχυσιν τῶν Δήμων καὶ ἀποκτήσουν οὗτοι τὴν οἰκονομικὴν δυνατότητα, πρὸς ἐκτέλεσιν διαφόρων ἔργων κοινωνικῆς ὠφελείας καὶ ἐν γένει διὰ τὴν ἀνόρθωσιν τοῦ τόπου.
Ἐφ᾿ ᾧ συνετάγη τὸ παρὸν ὅπερ ἀναγνωσθὲν καὶ βεβαιωθὲν ὑπογράφεται ὡς ἔπεται.
1). Δήμαρχος Θεσσαλονίκης
2). Δήμαρχος Βερροίας
3). Δήμαρχος Γιαννιτσῶν
4). Δήμαρχος Ἐδέσσης
5). Δήμαρχος Κιλκὶς
6). Δήμαρχος Λαγκαδᾶ
7). Δήμαρχος Ναούσης
8). Δήμαρχος Πολυγύρου»
Ο τοπικός της Θεσσαλονίκης τύπος υποδέχθηκε και, με θετικό πρόσημο, παρουσίασε την κοινή πρωτοβουλία των Δημάρχων…
«Αἱ ἀνάγκαι τῶν Δήμων
Ἀφίκοντο χθὲς εἰς τὴν πόλιν μας οἱ Δήμαρχοι Κεντρικῆς Μακεδονίας, ἤτοι Λαγκαδᾶ, Ἐδέσσης, Πολυγύρου, Κιλκίς, Βερροίας καὶ Κατερίνης[19], καὶ συνεσκέφθησαν ὑπὸ τὴν προεδρείαν τοῦ Δημάρχου Θεσσαλονίκης κ. Λεβῆ ἐπὶ τῆς δημιουργηθείσης εἰς τοὺς Δήμους τῆς καταστάσεως, ἀπὸ τῆς οἰκονομικῆς ἰδίως πλευρᾶς.
Οἱ συσκεφθέντες κ.κ. Δήμαρχοι, ἀποδώσαντες τὴν οἰκονομικὴν καχεξίαν τῶν ὑπ’ αὐτοὺς Δήμων εἰς τὴν μείωσιν τῶν δημοτικῶν φόρων, συνέταξαν κατόπιν συζητήσεως ψήφισμα, διὰ τοῦ ὁποίου ζητεῖται ἡ κρατικὴ ἐνίσχυσις διὰ νὰ ἀντεπεξέλθουν εἰς τὰς πολλαπλὰς ἀνάγκας.
Διὰ τοῦ ψηφίσματός των οἱ κ.κ. Δήμαρχοι προτείνουν τὴν ἐπιβολὴν δημοτικοῦ φόρου ἐπὶ τῶν εἰσαγομένων εἰδῶν τῆς Οὕνρρα καθὼς καὶ ἐπὶ τῶν ἐξαγομένων βιομηχανοποιουμένων εἰδῶν τοῦ ἰδίου ὀργανισμού.
Ὁ Γενικὸς Διοικητὴς κ. Δούμπας, εἰς τὸν ὁποῖον ὑπεβλήθη ὑπὸ τῶν κ.κ. Δημάρχων τὸ ἀνωτέρω ψήφισμα, ὑπεσχέθη νὰ τὸ διαβιβάσῃ πρὸς τὰ ἁρμόδια ὑπουργεία Ἐσωτερικῶν[20] καὶ Οἰκονομικῶν[21], εἰσηγούμενος τὴν εὐμενῆ ἐξέτασιν τῶν διατυπουμένων εἰς αὐτὸ αἰτημάτων.»
«Τὸ Φῶς», 28-02-1946.
…εκφράζοντας, παρά το βαρύ κλίμα της εποχής, καλές ελπίδες και εγκάρδιες ευχές για ευόδωση των δημαρχιακών αιτημάτων• που, όμως, παρέμειναν αιτήματα, επί δεκαετίες επαναλαμβανόμενα και αενάως επανυποβαλλόμενα «αρμοδίως»…
«Οἱ Δῆμοι
Ἀπὸ τὴν συγκέντρωσιν καὶ σύσκεψιν τῶν δημάρχων Κεντρικῆς Μακεδονίας πιστεύομεν ὅτι θὰ προέλθῃ καλόν.
Εἶναι ἐκτὸς ἀμφισβητήσεως ὅτι οἱ Δῆμοι ἔχουν ἐξαιρετικῶς ἐπειγούσας ἀνάγκας, λόγῳ δὲ τῆς ἀναταραχῆς καὶ τῆς κατοχῆς ἐπὶ ἔτη εἶχον ἀφεθῆ χωρὶς πόρους οἰκονομικούς, γεγονὸς ποὺ ἐπέφερε τὴν πλήρη ἐξάρθρωσιν αὐτῶν καὶ τὴν καταστροφὴν τῶν ὑπαρχόντων ἔργων.
Πρώτιστον συνεπῶς ἔργον τῆς Κυβερνήσεως εἶναι νὰ ἐνισχύσῃ τὰ οἰκονομικὰ τῶν Δήμων, νὰ ἐπεκτείνῃ τὴν ἐνίσχυσιν καὶ εἰς τὰς κοινότητας διὰ νὰ δυνηθοῦν νὰ ἐπουλώσουν ἐκτάκτως ἐπειγούσας καὶ ἀπαραιτήτους ἀνάγκας των.
Ἡ ἀποδοχὴ καὶ ἐκτέλεσις τῶν διὰ τοῦ ψηφίσματός των αἰτημάτων πρέπει νὰ γίνῃ μετὰ στοργῆς, ἀλλὰ καὶ σπουδῆς.»
«Τὸ Φῶς», 01-03-1946.
Μετά την διπλή σύσκεψη των Δημάρχων της Κεντρικής Μακεδονίας, και μέχρι τις εκλογές της 31ης Μαρτίου, «ἡ Διοικοῦσα τὸν Δῆμον Βερροίας Ἐπιτροπὴ» {= το Δημοτικό Συμβούλιο} συνεδριάζει, υπό την προεδρία του Δημάρχου Αλέξανδρου Καραποστολάκη, στις 5 και στις 8 Μαρτίου, και (μετά την παραίτηση, λόγω υποβολής βουλευτικής υποψηφιότητας, του Δημάρχου) υπό την προεδρία του δημαρχούντος Μιχαήλ Γεωργιάδη, στις 17 Μαρτίου 1946.
Από τις ληφθείσες αποφάσεις, στις τρεις αυτές (περί την ημερομηνία των εκλογών) συνεδριάσεις, μεταξύ άλλων, μεγαλύτερο (προ)εκλογικό ενδιαφέρον παρουσιάζουν οι: 25/05-03-1946 [: έγκριση μετάβασης του Δημάρχου στην Θεσσαλονίκη «πρὸς πρόληψιν γενικωτέρας διασαλεύσεως τῆς τάξεως»], 26/05-03-1946 [: «δωρεά», υπό τύπον χρησιδανείου, ενός φορτηγού αυτοκινήτου στον Δήμο Βέροιας εκ μέρους της ΟΥΝΡΡΑ], 40/08-03-1946 [: παραχώρηση δημοτικού οικοπέδου για την ανέγερση του Αρχαιολογικού Μουσείου], 41/08-03-1946 [: παραχώρηση δημοτικού οικοπέδου για ανέγερση κτιρίου της Χωροφυλακής] και -μετεκλογικά- 62/12-04-1946 [: έγκριση παραχώρησης οικήματος όπισθεν και εντός αυλογύρου της Χρ. Ενώσεως στο Δημοτικό Ωδείο προς στέγαση η Νομαρχία να εκκενωθεί από προσφυγική οικογένεια], που εφόσον καταστεί εφικτό θα παρουσιαστούν εκτενέστερα σε προσεχή σημειώματα.-
[1] Σταχυολόγηση στιγμιοτύπων της εκλογικής αυτής αναμέτρησης στο πρόσφατο σημείωμα του γράφοντος: «Οι εκλογές της 31ης Μαρτίου 1946 στην Ημαθία», «Λαός», 28-29 Μαρ. 2026.
[2] όπως όριζαν κοινές αποφάσεις των Υπουργών Εσωτερικών και Οικονομικών:
(α) 46941/12-07-1945 «Περὶ νέας ρυθμίσεως τῶν ἀποδοχῶν τῶν Δημοτικῶν, Κοινοτικῶν υπαλλήλων κλπ καὶ τῶν ἐξόδων παραστάσεως τῶν Δημάρχων καὶ Προέδρων Κοινοτήτων», ΦΕΚ Β΄ 103/23-07-1945•
(β) 96877/28-12-1945 «Περὶ ὁρισμοῦ ἡμερομισθίων ἐργατοτεχνικοῦ προσωπικοῦ Δήμων», ΦΕΚ Β΄ 6/11-01-1946•
(γ) 10461/06-02-1946 «Περὶ αὐξήσεως τῆς ἐκ τῶν Ταμείων τῶν Δήμων, Κοινοτήτων καὶ τῶν Δημοτικῶν Ἀγαθοεργῶν Ἱδρυμάτων καταβαλλομένης συντάξεως ἢ χορηγίας», ΦΕΚ Β΄ 31/19-02-1946.
[3] Την σημαντικότερη πηγή δημοτικών εσόδων αποτελούσαν, επί ένα αιώνα, οι φόροι που επιβάλλονταν επί της αξίας των εισαγόμενων στην περιφέρεια του κάθε Δήμου προϊόντων (εισπραττόμενοι σε καθορισμένα σημεία, στις εισόδους των πόλεων, στα οποία, σε πολλές περιπτώσεις, παραμένει η ονομασία «φόρος»).
Θεμέλιο της φορολογίας αυτής (των αποκληθέντων «διαγωγικῶν ή διαπυλίων τελῶν») ο ν. ΞΗ΄(68)/22-12-1847 «Περὶ τῶν δημοτικῶν φόρων», ΦΕΚ 35/29-12-1847 [: άρθρο 1 «Ἐπιτρέπεται εἰς τοὺς δήμους […] νὰ ἐπιβάλλωσιν ἐπὶ τῶν πρὸς τοπικὴν κατανάλωσιν εἰσαγομένων […] ὡρισμένων ὠνίων δασμόν, μὴ ὑπερβαίνοντα τὰ δύω ἐπὶ τοῖς % τῆς τιμῆς αὐτῶν»…], που, με τις πυκνές τροποποιήσεις και συμπληρώσεις του, μέσω πλειάδας μεταγενέστερων νομοθετημάτων, δόμησε ένα σύστημα δημοτικών εσόδων, το οποίο επιβίωσε μέχρι το 1948: α.ν. 843/16-12-1948 «Περὶ καταργήσεως τῶν φόρων ἐπὶ τῆς κυκλοφορίας τῶν ἀγαθῶν καὶ ἀναπληρώσεως τῶν ἐξ αὐτῶν ἐσόδων», ΦΕΚ Α΄ 319/20-12-1947.
[4] Το γεωγραφικό διαμέρισμα της Κεντρικής Μακεδονίας αποτελούσαν οι Νομοί:
Θεσσαλονίκης, απαρτιζόμενος από τις Επαρχίες: Ημαθίας [που μόλις είχε «προαχθεί» σε αυτοτελή Νομό, αλλά εξακολουθούσε να θεωρείται τμήμα («εκλογική επαρχία») του Νομού Θεσσαλονίκης], Θεσσαλονίκης, Λαγκαδά και Πιερίας•
Κιλκίς, με τις Επαρχίες Κιλκίς και Παιονίας•
Πέλλης, με τις Επαρχίες Αλμωπίας, Γιαννιτσών και Εδέσσης• και
Χαλκιδικής, με τις Επαρχίες Αρναίας και Χαλκιδικής.
Σε κάθε Επαρχία υπήρχε (τότε) μόνον ένας (ή και κανένας) Δήμος• μόνον στην Ημαθία υπήρχαν, ήδη από το 1918 (έτος ίδρυσης των Δήμων στις Νέες Χώρες), δύο Δήμοι. Ειδικότερα, στις Επαρχίες της Κεντρικής Μακεδονίας υπήρχαν (το 1946) οι εξής Δήμοι:
Επαρχία Ημαθίας: Δήμος Βέροιας και Δήμος Νάουσας.
Επαρχία Θεσσαλονίκης: Δήμος Θεσσαλονίκης.
Επαρχία Λαγκαδά: Δήμος Λαγκαδά.
Επαρχία Πιερίας: Δήμος Κατερίνης.
Επαρχία Κιλκίς: Δήμος Κιλκίς.
Επαρχία Παιονίας: (δεν υπήρχε Δήμος).
Επαρχία Αλμωπίας: (δεν υπήρχε Δήμος).
Επαρχία Γιαννιτσών: Δήμος Γιαννιτσών.
Επαρχία Εδέσσης: Δήμος Εδέσσης.
Επαρχία Αρναίας: (δεν υπήρχε Δήμος).
Επαρχία Χαλκιδικής: Δήμος Πολυγύρου.
[5] Οι συμμετέχοντες στις 2 συσκέψεις Δημάρχων της Κεντρικής Μακεδονίας (27 και 28 Φεβ. 1946) δεν έφεραν όλοι το αξίωμα του Δημάρχου: τρεις εξ αυτών (Γιαννιτσών, Εδέσσης, Ναούσης), όπως ειδικότερα παρατίθεται στις αμέσως επόμενες υποσημειώσεις, μάλλον εκπροσωπούσαν τον Δήμο τους (είτε ως τέως Δήμαρχοι, είτε, πιθανώς, ως δημαρχούντες ή και Μέλη των οικείων Διοικουσών Επιτροπών).
[6] Δήμαρχος Θεσσαλονίκης: Πέτρος Λεβής (θητεία: 20 Φεβρουαρίου 1945-28 Μαΐου 1946).
[7] Αλέξανδρος Καραποστολάκης (1901-1964), Δήμαρχος Βέροιας (από 27-03-1945 έως 08-03-1946). Υποψήφιος Βουλευτής: (α).- 31-03-1946 στον Νομό Θεσσαλονίκης με τον Συνδυασμό της Ηνωμένης Παρατάξεως Εθνικοφρόνων (εκ μέρους του Λαϊκού Κόμματος), - δεν εξελέγη: έλαβε 7.117 σταυρούς προτίμησης και κατέλαβε την 20η θέση μεταξύ των 27 υποψηφίων του Συνδυασμού του, που κατέκτησε 15 έδρες στην εκλογική περιφέρεια Θεσσαλονίκης. (β) 05-03-1946 στον Νομό Θεσσαλονίκης, με το Λαϊκόν Κόμμα, - δεν εξελέγη: έλαβε 2.652 στ., κατατασσόμενος 14ος μεταξύ των 18 υποψηφίων του συνδυασμού του, που κατέκτησε 4 έδρες. (γ) 09-01-1951 στον Νομό Ημαθίας με το Λαϊκόν Κόμμα (Κωνσταντίνος Τσαλδάρης), - δεν εξελέγη: έλαβε 344 στ., κατατασσόμενος 1ος μεταξύ των συνυπόψηφίων του στον ίδιο συνδυασμό, ο οποίος δεν κατέλαβε έδρα στην Ημαθία. (δ) 19-02-1956 στον Νομό Ημαθίας με το Κόμμα των Προοδευτικών (Σπυρίδων Μαρκεζίνης), - δεν εξελέγη: έλαβε 1.037 στ., όσους και οι άλλοι 2 συνυποψήφιοί του στον ίδιο συνδυασμό ο οποίος δεν κατέλαβε έδρα στην Ημαθία. Διετέλεσε Νομάρχης: Πέλλης (από 27-04-1946 έως 22-08-1946)• και Κιλκίς (από 11-11-1947 έως 14-03-1949).
[8] Δήμαρχος Γιαννιτσών κατά τα έτη 1945-1946 ήταν ο Ιωάννης Παπαδόπουλος, σύμφωνα με τον κατάλογο διατελεσάντων Δημάρχων του Δήμου Γιαννιστών (όπως έχει αναρτηθεί στον διαδικτυακό τόπο του Δήμου Πέλλας).
{https://www.giannitsa.gr/index.php/%CE%B4%CE%B9%CE%BF%CE%AF%CE%BA%CE%B7%CF%83%CE%B7/%CE%B4%CE%B9%CE%B1%CF%84%CE%B5%CE%BB%CE%AD%CF%83%CE%B1%CE%BD%CF%84%CE%B5%CF%82-%CE%B4%CE%AE%CE%BC%CE%B1%CF%81%CF%87%CE%BF%CE%B9.html}
Ο Χρήστος Βόσκογλου (1887-1960), σύμφωνα με τον ίδιο κατάλογο, διετέλεσε Δήμαρχος την περίοδο 1925-1929. Στις εκλογές της 31-03-1946 ήταν υποψήφιος βουλευτής Πέλλης με το Κόμμα Φιλελευθέρων, έλαβε 1.829 σταυρούς προτίμησης και εξελέγη βουλευτής, καταλαμβάνοντας την 2η από τις 2 έδρες που κατέκτησε ο Συνδυασμός του στην Πέλλα. Στις εκλογές της 16-10-1952, με 12/347 ψ., εξελέγη Βουλευτής Βεροίας, με τον «Ελληνικό Συναγερμό», που κατέλαβε τις 5 έδρες της εκλογικής περιφέρειας (στις εκλογές του 1952 τα όρια των εκλογικών περιφερειών, στην Παλαιά Ελλάδα αντιστοιχούσαν στις Επαρχίες, και στις Νέες Χώρες συνέπιπταν με την τοπική αρμοδιότητα των Πρωτοδικείων).
[9] Σύμφωνα με τον κατάλογο των διατελεσάντων Δημάρχων Εδέσσης, όπως αναρτάται στην wikipedia, ο Κλέων Παναγιώτου (1880-1962) εθήτευσε την περίοδο 1925-1929. Για τα έτη 1943-1947 ο ίδιος κατάλογος μνημονεύει ως Δήμαρχο τον Πέτρο Σεφτερτζή.
{https://el.wikipedia.org/wiki/%CE%9A%CE%B1%CF%84%CE%AC%CE%BB%CE%BF%CE%B3%CE%BF%CF%82_%CE%B4%CE%B7%CE%BC%CE%AC%CF%81%CF%87%CF%89%CE%BD_%CE%88%CE%B4%CE%B5%CF%83%CF%83%CE%B1%CF%82}
[10] Δήμαρχος Κιλκίς: Σταύρος Μανουσαρίδης (1946).
[11] Ιωάννης Διαμαντίδης (1888-1974), Δήμαρχος Λαγκαδά (θητεία: 1946-1951)• θερμές ευχαριστίες, για την πρόθυμη και άμεση συνδρομή στην σχετική τεκμηρίωση, εκφράζονται προς την κυρία Αναστασία Καραρούδη, συνεργάτιδα της κυρίας Δημάρχου Λαγκαδά.
[12] «Από το 1945 και μετά διορίζονται Δήμαρχοι ο Νίκος Θεοφίλου, ο Χριστόδουλος Πετρίδης και ο Θανάσης Κουλτζής ή Μπακαλιός», Τάκης Μπάιτσης, «Οι Δήμαρχοι της Νάουσας Απ’ τον Γιώργη Λαπαβίτσα ως τον Τάκη Βλάχο», περιοδικό «Νιάουστα», τχ. 52/Ιουλ.-Αυγ.-Σεπ. 1990, σ. 96.
Η σύσκεψη των Δημάρχων λαμβάνει χώρα μετά την δολοφονία του Χριστόδουλου Πετρίδη (09-01-1946) και πριν από την ανάληψη των καθηκόντων του Γρηγορίου Σιούγκαρη (19-03-1946): «Ὁ νέος Δήμαρχος της Ναούσσης. Νάουσσα, 18. (Τοῦ ἀνταποκριτοῦ μας).- Σήμερον τὸ ἀπόγευμα ἀφίχθη ἐξ Ἀθηνών ὁ νέος δήμαρχος Ναούσσης κ. Γρηγόριος Σιούγκαρης. Αὔριον {= 19-03-1946} ἀναλαμβάνει τὰ καθήκοντά του.», «Μακεδονία», 19-03-1946. Συνεπώς, ο Αν. Δημητριάδης εκτελούσε, πιθανότατα, καθήκοντα δημαρχούντος ή ήταν Μέλος της οικείας Διοικούσας Επιτροπής.
[13] Δήμαρχος Πολυγύρου: Γεώργιος Μαγδάλης (1925-1934, 1945-1947).
«22 Μαρτίου 1945: Ἡ νέα διοίκησις τοῦ Δήμου Πολυγύρου. Μὲ ἀπόφασιν τοῦ Γενικοῦ Διοικητοῦ κ. Δημάδη διωρίσθη νέα Διοικοῦσα Ἐπιτροπὴ εἰς τὸν Δήμον Πολυγύρου ἐκ τῶν κάτωθι: Γεωργίου Μαγδάλη, Δημάρχου, καὶ Γεωργ. Σχοινᾶ, Δημ. Μπούμπουρα, Ἰ. Κελιαφάνου, Θ. Δαμαλᾶ, Γ. Μάλαμα, Ν. Δέλλιου, συμβούλων», Κάποτε στον Πολύγυρο, συλλ. επιμ., περιοδικό Πολύγυρος τχ. 83/Ιαν.-Μαρ. 2016, σ. 13.
«Δημοτική Αρχή. Δήμαρχος: Γ. Μαγδάλης (διετέλεσε δήμαρχος από το 1925 μέχρι το 1934 και από το 1945 μέχρι το 1947)», Η επαγγελματική σύνθεση του Πολυγύρου κατά τη δεκαετία του ’30, επιμ. Γιάννης Δ. Κανατάς, περιοδικό Πολύγυρος, τχ. 69/Μαϊ.-Ιουν. 2012, σ. 11.
[14] «Ὀργάνωσις Περιθάλψεως καὶ Ἀποκαταστάσεως τῶν Ἡνωμένων Ἐθνῷν» - «United Nations Relief and Rehabilitation Administration» (UΝRRA).
[15] ν. ΞΗ(68)/22-12-1847 «Περὶ δημοτικῶν φόρων» (ΦΕΚ 35/29-12-1847) ἄρθρον 6 «Ἡ δημοτικὴ εἰσφορὰ (ἄμεσοι φόροι) ἐπιβάλλεται ἀναλόγως τῶν ἀναγκών ἑκάστου δήμου ἐξίσου εἰς ὅλα τὰ πράγματα, ὅσα ὑπόκεινται εἰς τοὺς ἀμέσους δημοσίους φόρους, ἤτοι τὸν ἔγγειον, τὸν ἐπὶ τῶν ζώων καὶ τὸν ἐπὶ τῶν μελισσίων, ψηφίζεται δὲ καθ᾿ ἕκαστον ἔτος ὑπὸ τῶν δημοτικῶν συμβουλίων…»•
ν.δ. της 27-08-1925 «Περὶ τροποποιήσεως καὶ συμπληρώσεως τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας» (ΦΕΚ Α΄ 227/29-08-1925) ἄρθρον 25 (τροποποίηση σειράς προγενέστερων διατάξεων) «Ἐπιτρέπεται ἵνα δι’ ἀποφάσεως τοῦ δημοτικοῦ ἢ κοινοτικοῦ συμβουλίου ἐπιβάλληται ἐπὶ χρόνον μὴ ὑπερβαίνοντα τὴν δημοτικὴν ἢ κοινοτικὴν περίοδον ἄμεσος δημοτικὸς ἢ κοινοτικὸς φόρος, ἄνευ ἐξαιρέσεως φορολογουμένων• α΄) ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ δήμου ἢ τῆς κοινότητος παραγομένων γεωργικῶν προϊόντων. Ὁ φόρος οὗτος δὲν δύναται νὰ ὑπερβῇ τὸ 2% ἐπὶ τῆς ἀξίας τῆς παραγωγῆς…»•
αλλά και το κατοχικό ν.δ. 533/18-09-1941 «Περὶ μεταρρυθμίσεως καὶ συμπληρώσεως διατάξεων τοῦ κώδικος τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας καὶ περὶ ἄλλων τινῶν διατάξεων» (ΦΕΚ Α΄ 326/01-10-1941) ἄρθρον 5 «Τὸ ἄρθρον 318 τοῦ Κώδικος τῆς περὶ δήμων καὶ κοινοτήτων νομοθεσίας, ἔτους 1936, ἀντικαθίσταται ὡς ἑξῆς: “Ἐπιτρέπεται ἵνα δι’ ἀποφάσεως τοῦ Δημοτικοῦ ἢ Κοινοτικοῦ Συμβουλίου ἐπιβάλληται ἐπὶ χρόνον μὴ ὑπερβαίνοντα τὴν δημοτικὴν ἢ κοινοτικὴν περίοδον ἄμεσος δημοτικὸς ἢ κοινοτικὸς φόρος: α΄) Ἐπὶ τῆς ἀξίας τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος παραγομένων προϊόντων γῆς ἐν γένει, συμπεριλαμβανομένων τῶν μελισσοκομικῶν, ἐλαιωδῶν, τοῦ γλεύκους, τῶν κουκουλίων, τῆς σταφίδος, τῶν σύκων καὶ τῶν δασικῶν προϊόντων […] β΄) Ἐπὶ τῶν βοσκησίμων γαιῶν τῶν νεμομένων ὑπὸ τῶν ζώων τῶν ἰδιοκτητῶν […] γ΄) Ἐπὶ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος διαιτωμένων βοῶν, ἀγελάδων, βουβάλων, ἵππων, ὄνων καὶ καμηλῶν […] δ΄) Ἐπὶ τῶν ἐν τῇ περιφερείᾳ τοῦ Δήμου ἢ τῆς Κοινότητος διαιτωμένων αἰγοπροβάτων καὶ χοίρων […] ε΄) Ἐπὶ τῶν ἰχθύων καὶ λοιπῶν ὑδροβίων ζώων τῶν ἁλιευομένων εἰς τὰ ἐντός τῆς δημοτικῆς ἢ κοινοτικῆς περιφερείας ἰχθυοτροφεία, θυννεῖα καὶ ἰχθυοτρόφους ποταμοὺς ἢ λίμνας […]».
[16] α.ν. 230/29-03-1945 «Περὶ κυρώσεως τῆς μεταξὺ Ἑλλάδος καὶ ΟΥΝΡΡΑ Συμφωνίας» (ΦΕΚ Α΄ 79/30-03-1945):
«Ἄρθρον 6 Διευκολύνσεις, Προνόμια καὶ Ἀτέλειαι. α) Ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἐφικτὰ μέτρα πρὸς διευκόλυνσιν τοῦ ἔργου τῆς Ὀργανώσεως {= της ΟΥΝΡΡΑ} καὶ θὰ παρέχῃ εἰς τὴν Ὀργάνωσιν καὶ τὸ προσωπικόν της τὰς διευκολύνσεις, δικαιώματα, ἀτελείας καὶ ἀπαλλαγὰς τὰς ὑποδεικνυομένας εἰς τὰς ἀποφάσεις τοῦ Συμβουλίου. β) Ἡ Ὀργάνωσις θὰ δικαιοῦται, ἀπηλλαγμένη ἐλέγχου ἐξαγωγῆς ἢ ἄλλων περιοριστικῶν μέτρων, νὰ μεταφέρῃ εἰς ἄλλας περιοχὰς τὰ εἰσαγόμενα εἴδη περιθάλψεως καὶ ἀποκαταστάσεως ἀνήκοντα εἰς αὐτὴν καὶ εὑρισκόμενα ἐντὸς τῆς Ἑλλάδος ἢ ὑπὸ διαμετακόμισιν. γ) Ἡ Κυβέρνησις θὰ παρέχῃ εἰς τὴν Ὀργάνωσιν ὑπηρεσίας καὶ εὐκολίας ἢ θὰ μεριμνᾶ διὰ τὴν παροχὴν αὐτῶν συμφώνως πρὸς τὰ ἀπὸ κοινοῦ καθορισθέντα μεταξὺ τῆς Κυβερνήσεως καὶ τῆς Ὀργανώσεως.
Ἄρθρον 7 Φορολογία. α) Ἡ Ὀργάνωσις, τὸ ἐνεργητικόν της, τὰ κτήματα, αἱ πρόσοδοι αὐτῆς καὶ αἱ ἐργασίαι καὶ συναλλαγαί της οἱασδήποτε φύσεως, θὰ εἶναι ἀπηλλαγμέναι οἱωνδήποτε φόρων, δικαιωμάτων, τελῶν ἢ δασμῶν ἐπιβαλλομένων ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ οἱασδήποτε πολιτικῆς ὑποδιαιρέσεως ταύτης εἴτε ὑπὸ οἱασδήποτε ἄλλης δημοσίας ἀρχῆς ἐν Ἑλλάδι. Ἡ Ὀργάνωσις ἐπίσης ἀπαλλάσσεται πάσης ὑποχρεώσεως πρὸς εἴσπραξιν ἢ καταβολὴν οἱουδήποτε φόρου, δικαιώματος, τέλους ἢ δασμοῦ ἐπιβαλλομένου ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ ἄλλης πολιτικῆς ὑποδιαιρέσεως ταύτης ἢ ὑπὸ οἱασδήποτε ἄλλης δημοσίας ἀρχῆς. β) Οὐδεὶς φόρος, δικαίωμα, τέλος ἢ δασμὸς θὰ εἰσπράττεται ὑπὸ τῆς Κυβερνήσεως ἢ οἱασδήποτε πολιτικῆς ὑπηρεσίας αὐτῆς ἢ ὑπὸ οἱασδήποτε ἄλλης δημοσίας ἀρχῆς ἐπὶ ἢ ἕνεκα μισθῶν ἢ ἀμοιβῶν καταβαλλομένων ὑπὸ τῆς Ὀργανώσεως ἢ ὑπὸ τῶν ξένων ἐθελοντικῶν Ὀργανώσεων περιθάλψεως εἰς τοὺς βαθμούχους ἢ ἁπλοὺς ὑπαλλήλους ἢ εἰς τὸ λοιπὸν προσωπικὸν τῆς Ὀργανώσεως […] ἐφόσον οὗτοι δὲν εἶναι Ἕλληνες πολῖται ἢ μόνιμοι ἐν Ἑλλάδι κάτοικοι. γ) Ἡ Κυβέρνησις θὰ λάβῃ ὅλα τὰ ἀναγκαῖα μέτρα ὅπως τεθοῦν εἰς ἰσχὺν αἱ ἀνωτέρω διατάξεις. Ἐπὶ πλέον ἡ Κυβέρνησις θὰ προβῇ εἰς πᾶσαν ἄλλην ἀναγκαίαν ἐνέργειαν […], ὅπως ἐξασφαλίσῃ ὥστε τὰ εἴδη περιθάλψεως καὶ ἀποκαταστάσεως ὡς καὶ λοιπαὶ παροχαὶ τῆς Ὀργανώσεως μὴ ὑπόκεινται εἰς οἱονδήποτε φόρον, δικαίωμα, τέλος ἢ δασμὸν κατὰ τρόπον μειώνοντα τὴν περιουσίαν τῆς Οργανώσεως».
[17] Αλέξανδρος Μερεντίτης (1880-1964), Υπουργός Γενικός Διοικητής Βορείου Ελλάδος (από 16-04-1945 έως 22-08-1945) στην Κυβέρνηση Πέτρου Βούλγαρη, και (από 22-11-1945 έως 04-04-1945) στην Κυβέρνηση Θεμιστοκλέους Σοφούλη• διετέλεσε Αρχηγός ΓΕΣ (1928-1929) και Υπουργός Στρατιωτικών: (από 22-08-1945 έως 17-10-1945) στην Κυβέρνηση Πέτρου Βούλγαρη• (από 17-10-1945 -και από 19-10-1945 και Ναυτικών- έως 01-11-1945) στην Κυβέρνηση Αρχιεπισκόπου Δαμασκηνού.
[18] Ιωάννης Δούμπας (1881-1966), Υφυπουργός Γενικός Διοικητής Κεντρικής Μακεδονίας (από 10-12-1945 έως 04-04-1946) στην Κυβέρνηση Θεμιστοκλέους Σοφούλη• Γερουσιαστής Σερρών (Κόμμα Φιλελευθέρων, από 21-04-1929 έως 01-04-1935), Βουλευτής Σερρών (Κόμμα Φιλελευθέρων 1946) και Θεσσαλονίκης (Ελληνικός Συναγερμός 1952).
[19] Η εφημερίδα αναφέρεται στην εν Θεσσαλονίκη άφιξη των Δημάρχων Λαγκαδά, Εδέσσης, Πολυγύρου, Κιλκίς, Βεροίας και Κατερίνης, όπως όμως προκύπτει από τα δύο Πρακτικά (της 27ης και 28ης Φεβρουαρίου 1946) στις συσκέψεις των Δημάρχων εκπροσωπήθηκαν όλοι και οι Δήμοι Ναούσης και Γιαννιτσών της Κεντρικής Μακεδονίας, ενώ δεν γίνεται μνεία συμμετοχής εκπροσώπου του Δήμου Κατερίνης.
[20] Θεόδωρος Χαβίνης (1886-1960), Υπουργός Εσωτερικών (από 29-01-1946 έως 04-04-1946- και έως 02-02-1946 προσωρινά Δικαιοσύνης) στην Κυβέρνηση Θεμιστοκλέους Σοφούλη• Υπουργός: Στρατιωτικών (από 05-06-1932 έως 04-11-1932) στην Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου• Δημοσίων Έργων (από 22-11-1945 έως 29-01-1946) στην Κυβέρνηση Θεμιστοκλέους Σοφούλη• Δημοσίων Έργων Οικισμού & Ανοικοδομήσεως (από 24-03-1950 έως 27-03-1950) στην Κυβέρνηση Σοφοκλέους Βενιζέλου• Δημοσίων Έργων (από 15-04-1950 έως 21-08-1950 και από 27-10-1951 έως 19-03-1952) στις Κυβερνήσεις Νικολάου Πλαστήρα• Βουλευτής: Πρεβέζης (Κόμμα Φιλελευθέρων 1923, Αγροτικόν Κόμμα Ελλάδος 1926, Κόμμα Φιλελευθέρων 1928, 1932, 1933), Πρεβέζης & Άρτης (Κόμμα Φιλελευθέρων 1936, 1950, 1951), Πρεβέζης (Κόμμα Φιλελευθέρων 1952), Άρτης Πρεβέζης & Λευκάδος (Κόμμα Φιλελευθέρων 1956).
[21] Αλέξανδρος Μυλωνάς (1881-1967), Υπουργός Οικονομικών (από 22-11-1945 έως 12-03-1946) στην Κυβέρνηση Θεμιστοκλέους Σοφούλη• Υπουργός: Γεωργίας (από 09-11-1922 έως 14-11-1922) στην Κυβέρνηση Σωτηρίου Κροκιδά, (από 11-01-1924 έως 06-02-1924) στην Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου, (από 06-02-1924 έως 12-03-1924, και προσωρινά Δικαιοσύνης) στην Κυβέρνηση Γεωργίου Καφαντάρη• Παιδείας & Θρησκευμάτων (από 18-01-1933 έως 06-03-1933) στην Κυβέρνηση Ελευθερίου Βενιζέλου• Ναυτικών (από 27-05-1944 έως 30-08-1944) στην Κυβέρνηση Γεωργίου Παπανδρέου• Οικονομικών (από 02-04-1945 έως 08-04-1945)• Υφυπουργός Οικονομικών (από 08-02-1928 έως 04-07-1928)• ιδρυτής (1926) του Αγροτικού Κόμματος Ελλάδος• Γερουσιαστής (από 20-05-1929 έως 19-08-1932)• Βουλευτής: Αθηνών-Πειραιώς (Κόμμα Φιλελευθέρων 1923), Ιωαννίνων (Κόμμα Ενώσεως Φιλελευθέρων 1926, Αγροτικόν Κόμμα 1932, Αγροτικός Εθνικός Συνασπισμός 1933, Αγροτικόν Δημοκρατικόν Κόμμα 1936)• Διοικητής Αγροτικής Τραπέζης (1951-1953).
