Του ιερέως Παναγιώτου Σ. Χαλκιά
Τα βήματα του ανθρώπου πάνω στη γη, φίλοι αναγνώστες, ήταν πάντοτε μία οδυνηρή περιπέτεια. Ο 20ος αιώνας είχε ξεκινήσει με πολλές ελπίδες. Οι κατακτήσεις της επιστήμης και της τεχνολογίας είχαν μεθύσει από αλαζονεία τον άνθρωπο. Η απογοήτευση, όμως, δεν άργησε να έρθει. Οι δύο παγκόσμιοι πόλεμοι εδημιούργησαν ανυπολόγιστες υλικές καταστροφές και πολλά ψυχικά ερείπια.
Έτσι, άρχισε η κρίση του πολιτισμού. Από την αρχή του παρελθόντος αιώνος, οι διανοούμενοι σηματοδότησαν την κρίση αυτή και διείδαν τις συνέπειές της στη ζωή και τις κοινωνίες των ανθρώπων: Η υποτίμηση της αξίας «άνθρωπος», η σύγχυση των ιδεών, η απειλή των πυρηνικών όπλων, ο φόβος, η κυριαρχία των media, τα ναρκωτικά, το aids και πολλά άλλα.
Κορυφαίοι στοχαστές και διανοούμενοι, όπως ο Πωλ Βαλερύ, ο Όσβαλτν Σπέγκλερ, ο Μπέρξον, ο Άρνολντ Τόϋνμπη, ο Νικόλαος Μπερντιάεφ, ο Ιγνάτιος Σιλόνε, ο Αλέξανδρος Τσιριντάνης και άλλοι, είχαν επισημάνει από νωρίς τη μεγάλη κρίση του 20ου αιώνα. Κι η κρίση αυτή δεν ήταν ούτε πολιτική ούτε οικονομική, αφού παρατηρήθηκε και σε λαούς με σταθερό πολιτικό βίο και μεγάλη οικονομική ανάπτυξη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα οι σκανδιναβικές χώρες. Η κρίση αυτή ήταν, κυρίως, ηθική. Και ήταν αποτέλεσμα της ατονίας του πνεύματος και του υπερτονισμού της βιολογίας.
Ο Γάλλος καθηγητής της Φιλοσοφίας Ζακ Μαριταίν είχε διατυπώσει με ρεαλισμό την ουσία του προβλήματος. Είχε πει: «Δεν θα μπορέσουμε τίποτε να καταλάβουμε από τις μάστιγες που μας πλήττουν σήμερα, αν δεν νιώσουμε ότι πληρώνουμε μιαν εσφαλμένη αντίληψη της ζωής, που πρόδωσε τις μεγαλύτερες προόδους του πολιτισμού και διαστρέβλωσε μέσα μας την εικόνα του ανθρώπου. Οι ιδέες που πρέπει να καταγγείλουμε, είναι εκείνες που βασίζονται στη λησμοσύνη του Θεού και στη λησμοσύνη του τι είναι ανθρώπινη φύση».
«Δεν ανησυχούμε για τον τεχνικόν πολιτισμόν, έγραφε ο Τσιριντάνης, ανησυχούμεν διότι δεν βλέπομεν αντίστοιχον πνευματικόν πολιτισμόν, που θα κυβερνήσει την τεχνική πρόοδον».
Πώς θα βγούμε, λοιπόν, από την κρίση αυτή; Υπάρχει διέξοδος στις συμπληγάδες;
Κατά τον Άγγλο ιστορικό Άρνολντ Τόϋνμπη η επιβίωση του πολιτισμού εξαρτάται από μια αναβίωση της χριστιανικής πίστης. Και είναι παρήγορο το γεγονός ότι σήμερα διανύουμε μια περίοδο αναβίωσης των θρησκειών ιδίως, μετά τα γεγονότα των τελευταίων χρόνων στην Ανατολική Ευρώπη.
Το υπαρξιακό κενό και τα ψυχολογικά αδιέξοδα, που ταλανίζουν την ψυχή των Ευρωπαίων, αναζητούν διέξοδο και ουσιαστική ικανοποίηση. Και αυτά μόνον η Ορθοδοξία έχει τη δυνατότητα να προσφέρει. Η παρουσία της, λοιπόν, στην Ενωμένη Ευρώπη αποτελεί μια πρόκληση, στην οποία πρέπει να ανταποκριθεί. Ο Ζακ Ντελόρ είχε πει: «Η Ευρώπη έχει ανάγκη της συμβολής της Ορθοδόξου Εκκλησίας. Οι Ευρωπαίοι της Δύσης έχουν πολλά να λάβουν από αυτήν».
Η Ορθοδοξία, λοιπόν, μπορεί να δώσει τη μαρτυρία της Αλήθειας και της Ζωής. Και στη μακραίωνη ιστορία της έδωσε αυτή τη μαρτυρία. Συχνά μάλιστα και κατά τρόπο μαρτυρικό. Στάθηκε κοντά στα προβλήματα και τις ανάγκες των ανθρώπων κάθε εποχής. Ανταποκρίθηκε στην αγωνία και τις αναζητήσεις τους. Με τη διδασκαλία της, το λόγο και το Λόγο που σώζει, αλλά και την αγάπη που ανακουφίζει. Πρόσωπα της Εκκλησίας, Πατέρες και Διδάσκαλοι, απλοί κληρικοί και μοναχοί, συμπαραστάθηκαν στον κατατρεγμένο και γυμνητεύοντα λαό.
Η Ορθοδοξία, λοιπόν, φίλοι αναγνώστες, είναι η ελπίδα του σημερινού ανθρώπου.
ΚΑΛΗ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΗΜΕΝΗ ΧΡΟΝΙΑ
