Του Μιχάλη Μπούργου (*)
Την περασμένη εβδομάδα ολοκληρώθηκε το διάστημα που είχαν στη διάθεσή τους όσοι επιθυμούσαν να συμμετέχουν σε κάποιο από τα προγράμματα ΕΣΠΑ της νέας περιόδου 2014-2020, καθώς έληξαν οι προθεσμίες και των δεύτερων παρατάσεων για δύο από τα τέσσερα πολυδιαφημισμένα προγράμματα επιχειρηματικότητας, της «Ενίσχυσης Τουριστικών ΜΜΕπ» και της «Αναβάθμισης πολύ μικρών και μικρών Επιχειρήσεων». Και αυτοί φαίνεται ότι είναι πολλοί.
Τα δύο άλλα είχαν ήδη λήξει πριν από λίγες βδομάδες, προσέλκυσαν σημαντικό αριθμό ενδιαφερόμενων, με αποτέλεσμα και τον περιορισμένο αναλογικά μέγεθος επωφελούμενων από τα προγράμματα αυτά:
• Για την «Αυτοαπασχόληση των Πτυχιούχων» κατατέθηκαν 16.193 επενδυτικά σχέδια συνολικού ύψους 419 εκατ. ευρώ, για να ενισχυθούν τελικά μόνο τα 2.000 από αυτά, καθώς τα διαθέσιμα κονδύλια είναι 50 εκατ. ευρώ. Δηλαδή, μόλις το 1 στα 8!
• Η «Νεοφυής Επιχειρηματικότητα» προσέλκυσε 5.626 προτάσεις που ζητάνε συνολικά 340 εκατ. ευρώ, όταν μπορεί να δώσει 72 εκατ. ευρώ, ποσό που αντιστοιχεί σε 1.200 περίπου δικαιούχους. Δηλαδή θα επωφεληθεί μόνο ο 1 στους 5!
Το ίδιο αναμένεται να συμβεί και στα δύο Προγράμματα που έληξαν πρόσφατα, παρά τις διαδοχικές αυξήσεις των διαθέσιμων κονδυλίων, καθώς οι ανάγκες αναδεικνύονται πολύ μεγαλύτερες του σχεδιασμού. Άλλωστε από την αρχή είχαν διατυπωθεί σημαντικές επιφυλάξεις για την αποτελεσματικότητα και τη συμβολή των προγραμμάτων αυτών στην προοπτική της ανάπτυξης, καθώς η λογική του σχεδιασμού τους ήταν ξεπερασμένη, πρότειναν οριζόντιες παρεμβάσεις επικοινωνιακού περισσότερο χαρακτήρα, απέβλεπαν κυρίως στην παροχή οικονομικών ενισχύσεων για να διατηρήσουν την παροδική βιωσιμότητα δραστηριοτήτων, παρέβλεπαν βασικές σύγχρονες τάσεις - κατευθύνσεις του σχεδιασμού και απουσίαζαν στοχεύσεις σε κρίσιμες στρατηγικές και τομεακές εξειδικεύσεις.
Την ίδια στιγμή, τα προγράμματα αυτά εστιάζουν στην επικοινωνιακή προβολή τους, για τη δημιουργία «ψυχολογίας αναπτυξιακής δυναμικής» και όχι σε πραγματική στρατηγική στόχευση, ιεραρχώντας σε προτεραιότητες, αναγκαιότητες και συγκεκριμένες επιλογές, μέσα από ένα συνολικότερο αναπτυξιακό σχέδιο. Οι «ελλείψεις» αυτές μάλλον αφορούν περισσότερο τα «παραγωγικά» υπουργεία, που μάλλον φαίνεται να «κωφεύουν» στις σύγχρονες πιεστικές ανάγκες των υπό κατάρρευση κοινωνιών και οικονομιών και λιγότερο στις διοικητικές δομές των ΕΣΠΑ, που προσπαθούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στην κακοδιαχείριση και τις «πονηρές» εκκρεμότητες της προηγούμενης περιόδου και στις ασάφειες και τις απαραίτητες προσαρμογές της παρούσας.
Και ενώ συμβαίνουν αυτά, παρατηρούνται καθυστερήσεις και στον προγραμματισμό των επόμενων δράσεων του ΕΣΠΑ. Για την καλύτερη πληροφόρησή σας, θα καταγράψω τις βασικές ενότητες του προγραμματισμού αυτού:
• Το Φθινόπωρο αναμένεται ο δεύτερος κύκλος των παραπάνω 4 προγραμμάτων
• Τον Ιούλιο θα ενταχθούν άμεσα οι 8.000 δικαιούχοι του «Εξοικονόμηση κατ΄ Οίκον» της προηγούμενης περιόδου, αποκλειστικά με εθνικούς πόρους. Μέσα στο φθινόπωρο, θα επανασχεδιαστεί το ίδιο Πρόγραμμα και θα ενταχθεί στο ΕΣΠΑ 2014-2020, με εισοδηματικά και χωρικά κριτήρια και μεγαλύτερο επιλέξιμο προϋπολογισμό (25.000 ευρώ).
• Μέχρι τον Σεπτέμβριο θα προκηρυχθούν οι δράσεις για την Αναβάθμιση Υφιστάμενων Μεσαίων Επιχειρήσεων, για την Ενίσχυση Επιχειρήσεων – Συμπράξεων με Ερευνητικούς Φορείς με σκοπό την προαγωγή επιχειρηματικών επενδύσεων και για την ίδρυση νέων Τουριστικών Μονάδων.
• Μέσα στο 2016 θα ανακοινωθούν συγκεκριμένες δράσεις και νέες δομές για την αποτελεσματική στήριξη και ανάπτυξη της Κοινωνικής Οικονομίας.
• Προετοιμάζονται συγκεκριμένες παρεμβάσεις για την υποστήριξη της κοινωφελούς εργασίας, την καταπολέμηση της ανεργίας, τη λειτουργία των παιδικών σταθμών, την ανάσχεση της φυγής νέων επιστημόνων, κ.α.
Και όλα αυτά, φυσικά, ενώ θα πρέπει να ολοκληρωθεί η διαδικασία αξιολόγησης των προτάσεων των «τεσσάρων» αρχικών προγραμμάτων μέσα σε 2 μήνες, σύμφωνα με τις προθέσεις του αρμόδιου Υπουργείου, και να διαχειριστεί αποτελεσματικά, σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ένωσης, η «καυτή πατάτα» του πιθανού παγώματος των χρηματοδοτήσεων στον τομέα των Κατασκευών, που δεν είναι δύσκολο να διευρυνθεί και σε συνολικότερους «αποκλεισμούς». Από την άλλη αυξήθηκαν πρόσφατα τα διαθέσιμα κονδύλια ΕΣΠΑ για την Ελλάδα κατά 836 εκατ. ευρώ. Και έχουμε και ένα Brexit μπροστά μας. Αναμένουμε και ελπίζουμε …
(*) Σύμβουλος Αναπτυξιακού Χωρικού και Ενεργειακού Σχεδιασμού, ειδικευμένος σε θέματα ΕΣΠΑ, ο οποίος διετέλεσε και ειδικός σύμβουλος στο Υπουργείο Ανάπτυξης.
