Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΣΤΗ ΣΚΙΑΘΟ *Γράφει ο Μανώλης   Βαλσαμίδης

Η ΖΩΗ ΤΩΝ ΜΑΚΕΔΟΝΩΝ ΣΤΗ ΣΚΙΑΘΟ *Γράφει ο Μανώλης Βαλσαμίδης

Η ζωή στη Σκιάθο για τους Μακεδόνες αγωνιστές ήταν αφόρητη. Χωρίς πόρους, πολλοί με τις οικογένειές τους και πολλές οικογένειες χωρίς προστάτη ζούσαν την έλλειψη στέγης και τροφής, «επένοντο» και επαιτούσαν. Άλλοι τρέπονταν στο πλιάτσικο και την πειρατεία. Οι ντόπιοι τους έβλεπαν ως απειλητική μάστιγα του τόπου τους και κάποιοι απ’ αυτούς που απόκαμαν να ικετεύουν την Κυβέρνηση να συμμαζέψει τα πράγματα νοσταλγούσαν την προηγούμενη κατάσταση και απευθύνθηκαν στους ... Τούρκους. Είπαμε, θα τα λέμε όλα, αρνητικά και θετικά. Θα αφουγκραζόμαστε τα γεγονότα, Για το σκοπό αυτό δίνω τον λόγο στον αθάνατο Αλέξανδρο Παπαδιαμάντη.

Το απόσπασμα που ακολουθεί είναι από τη Φόνισσα του Παπαδιαμάντη. Το διήγημα θεωρείται αριστούργημα της Ελληνικής Λογοτεχνίας και έχει ανεβεί και στο θέατρο από πολλούς σκηνοθέτες. Έχει πρωτοδημοσιευθεί στο περιοδικό «Παναθήναια» σε συνέχειες από τον Ιανουάριο ως τον Ιούνιο του 1903, έχοντας τον υπότιτλο «κοινωνικόν μυθιστόρημα». Είναι πηγή καλλιτεχνικής έμπνευσης, ανέβηκε στη σκηνή με ταλαντούχους σκηνοθέτες, το 1974 γυρίστηκε έγινε κινηματογραφική ταινία σε σκηνοθεσία του Κώστα Φέρρη, με πρωταγωνίστρια τη Μαρία Αλκαίου. Το 2014 ανέβηκε και ως όπερα από την Εθνική Λυρική Σκηνή. Το απόσπασμα είναι χαρακτηριστικό της επικρατούσης κατάστασης από την παραμονή στο νησί του στρατού του Καρατάσσου και Γάτσου, που χωρίς εφόδια και μισθούς προσπορίζονταν τα προς το ζειν από το πλιάτσικο που ενεργούσαν σε βάρος Τούρκων και Χριστιανών.

 

«Ο πατήρ της [της Φραγκογιαννούς, της φόνισσας,] ήτον οικονόμος και εργατικός και φρόνιμος. Η μάννα της [η Δελχαρώ] ήτον κακή, βλάσφημος και φθονερά. Ήτον μία από τας στρίγλας της εποχής της. Ήξευρε μάγια. Την είχαν κυνηγήσει δύο-τρεις φοράς οι κλέφτες, τα παλληκάρια του Καρατάσου και του Γάτσου και των άλλων οπλαρχηγών της Μακεδονίας. Έπραξαν τούτο διά να την εκδικηθούν, επειδή τους είχε κάμει μάγια, και δεν επήγαιναν καλά οι δουλειές των. Επί τρεις μήνας εσχόλαζον εν αργία, και δεν ημπόρεσαν να κάμουν τίποτε πλιάτσικο, ούτε από Τούρκους, ούτε από χριστιανούς. Ούτε η Κυβέρνησις της Κορίνθου τους είχε στείλει κανέν βοήθημα.

Την είχαν κυνηγήσει τον κατήφορον, από την κορυφήν τ’ Αϊ-Θανασού, εις το οροπέδιον του Προφήτου Ηλία, με τας πελωρίας πλατάνους και την πλουσίαν βρύσιν, κ’ εκείθεν εις το Μεροβίλι, στο πλάγι του βουνού, ανάμεσα εις τα ορμάνια και τους λόγγους. Αυτή εδοκίμασε να κρυφθή εις μίαν λόχμην βαθείαν, πλην εκείνοι δεν εγελάσθησαν. Ο θρους των φύλλων και των κλάδων, ο ίδιος τρόμος της, όστις μετέδιδε τρομώδη κίνησιν εις κλώνας και θάμνους, την επρόδωκεν. Ήκουσε τότε αγρίαν φωνήν:

— Αχ! μωρή τσούπα, και σ’ επιάσαμε!

Αυτή ανεπήδησε τότε μέσ’ από τους θάμνους, κ’ έτρεξεν ως φοβισμένη τρυγών με το πτερύγισμα των λευκών πλατειών χειρίδων της. Δεν ήτο πλέον ελπίς να γλυτώση. Άλλοτε, την πρώτην φοράν ότε την είχον κυνηγήσει, είχε κατορθώσει να κρυφθή, κάτω εις το Πυργί, επειδή το μέρος εκείνο είχε πολλά μονοπάτια. Εδώ, στο Μεροβίλι, δεν υπήρχον δρομίσκοι και λαβύρινθοι, αλλά μόνον συστάδες δένδρων και λόχμαι απάτητοι. Η τότε νεαρά Δελχαρώ, η μήτηρ της Φραγκογιαννούς, επήδα ως δορκάς από θάμνου εις θάμνον, ανυπόδητος, επειδή προ πολλού είχε πετάξει τας εμβάδας της από τους πόδας, όπισθεν της, –την μίαν των οποίων είχεν αναλάβει ως λάφυρον ο εις εκ των διωκτών– και τ’ αγκάθια εχώνοντο εις τας πτέρνας της, της έσχιζον κ’ αιμάτωνον τους αστραγάλους και ταρσούς. Τότε, εν τη απελπισία, της ήλθε μια έμπνευσις.

Εκείθεν του λόγγου, εις το πλάγι του βουνού, ήτον εις και μόνος καλλιεργημένος ελαιών, καλούμενος ο Πεύκος του Μωραΐτη. Ο γερο-Μωραΐτης, ο πάππος του κτήτορος, είχε μεταναστεύσει από τον Μιστράν εις τον τόπον αυτόν, περί τα τέλη του άλλου αιώνος – κατά την εποχήν της Αικατερίνης και του Ορλώφ. Ο φημισμένος πεύκος ίστατο εις το μέσον των ελαιών, ως γίγας μεταξύ νάνων. Το χιλιετές δένδρον ήτον σκαφιδιασμένον κοντά εις την ρίζαν, κάτω, εις τον γιγαντιαίον κορμόν, τον οποίον δεν ημπορούσαν ν’ αγκαλιάσουν πέντε άνδρες. Οι βοσκοί και οι αλιείς τον είχαν σκαφιδιάσει, του είχαν σκάψει την καρδίαν, του είχαν κοιλάνει τα έγκατα, διά να λάβωσιν εκείθεν άφθονον δάδα. Και με την φοβεράν πληγήν εις τα ίνας, εις τα σπλάγχνα του, ο πεύκος επέζησεν άλλα τρία τέταρτα αιώνος, μέχρι του 1871. Κατά Ιούλιον του έτους εκείνου, μέγαν τοπικόν σεισμόν ησθάνθησαν οι κατοικούντες, εις απόστασιν μιλίων, κάτω εις την παραθαλασσίαν. Την νύκτα εκείνην κατέρρευσεν ο γίγας.

Εις το κοίλωμα εκείνο, εντός του οποίου ηδύναντο να καθίσωσιν ανέτως δύο άνθρωποι, έτρεξε να κρυβή η τότε νεόνυμφος Δελχαρώ, η μήτηρ της σημερινής Φραγκογιαννούς. Το μέσον ήτο άπελπι, και σχεδόν παιδαριώδες. Εκεί δεν εκρύπτετο άλλως, ειμή κατά φαντασίαν, με παιδικόν τρόπον, όπως παίζουσι τον κρυφτόν. Οι διώκται βεβαίως θα την έβλεπον, θ’ ανεκάλυπτον το καταφύγιόν της. Μόνον εκ των νώτων ήτο αόρατος, αλλ’ όχι κατά πρόσωπον. Άμα οι τρεις κλέφται έφθανον πέραν του πεύκου, θα την έβλεπον ως καρφωμένην εκεί.

Οι τρεις άνδρες έτρεξαν, το επροσπέρασαν, κ’ εξηκολούθησαν να τρέχουν. Οι δύο εξ αυτών ουδ’ εστράφησαν οπίσω να ιδούν. Εφαντάζοντο ότι η «τσούπα» έτρεχεν εμπρός. Μόνον την τελευταίαν στιγμήν, ο τρίτος εστράφη, οπωσούν σκοτισμένος, προς τα οπίσω, και εκοίταξε παντού αλλού, όχι όμως εις τον κορμόν του πεύκου. Έβλεπε και τον πεύκον συλλήβδην, με τ’ άλλ’ αντικείμενα, χωρίς να φαντάζεται ότι ο κορμός του είχεν κοιλίαν, και ότι εντός της κοιλίας εκρύπτετο άνθρωπος. Και αν εγνώριζε, και αν ηγνόει το κοίλωμα του γιγαντιαίου κορμού, εκείνην την στιγμήν δεν επέρασεν από τον νουν του. Εκοίταζε να ιδή μη ανακάλυψη που το χάσμα της γης, το οποίον θα την είχε καταπίει εξ άπαντος – διότι καμμία πτυχή γης ορατή δεν υπήρχεν όπου να κρυβή τις. Αι Δρυάδες, αι νύμφαι των δασών, τας οποίας αυτή ίσως επεκαλείτο εις τας μαγείας της, την επροστάτευσαν, ετύφλωσαν τους διώκτας της, έρριψαν πρασινωπήν αχλύν, χλοερόν σκότος, εις τους οφθαλμούς των – και δεν την είδον.

Η νεαρά γυνή εσώθη από τους όνυχας των. Και όλον τον καιρόν ύστερον εξηκολούθησε να κάμνη μάγια, μάγια εναντίον των κλεφτών, και να φέρνη εις αυτούς πολλά «κεσάτια», ώστε πουθενά πλέον δεν υπήρχε πλιάτσικο – εωσότου, έδωκεν ο Θεός και ησύχασαν τα πράγματα, και ο Σουλτάνος Μαχμούτ εχάρισε, καθώς λέγουν, τα «Διαβολονήσια» εις την Ελλάδα, κ’ έκτοτε έπαυσαν να είναι ασύδοτα. Την πλιατσικολογίαν διεδέχθη η φορολογία, και έκτοτε όλος ο περιούσιος λαός εξακολουθεί να δουλεύη διά την μεγάλην κεντρικήν γαστέρα [κοιλιά], την «ώτα ουκ έχουσαν»».

 

(Πηγή: https://www.mikrosapoplous.gr/extracts/fragogiannou.html)

 

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Αλέκου Χατζηκώστα «Τα χειρόγραφα του θανάτου»

Κυκλοφόρησε το νέο βιβλίο του Αλέκου Χατζηκώστα «Τα...

Κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις «ατέχνως» το νέο (11ο)...

Σε κλίμα συγκίνησης η επετειακή εκδήλωση για τα 20 χρόνια του Ειδικού Εργαστηρίου Επαγγελματικής Εκπαίδευσης Νάουσας

Σε κλίμα συγκίνησης η επετειακή εκδήλωση για τα 20...

Σε κλίμα συγκίνησης, ανθρωπιάς και περηφάνιας για το...

Δέματα με δώρα και τρόφιμα ενόψει και των εορτών του Πάσχα από τον Όμιλο Προστασίας Παιδιού Βέροιας

Δέματα με δώρα και τρόφιμα ενόψει και των εορτών του...

Πέραν τον προϊόντων που διανέμει σε μηνιαία βάση, ο...

Διπλή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Βέροιας την Μ. Δευτέρα 29 Απριλίου  -Ειδική συνεδρίαση με λογοδοσία και τακτική με 33 θέματα στην ημερήσια διάταξη

Διπλή συνεδρίαση του Δημοτικού Συμβουλίου Βέροιας την...

Διπλή συνεδρίαση για  το Δημοτικό Συμβούλιο Βέροιας,...

Η τουριστική και εκπαιδευτική σημασία  των ονομάτων στους δρόμους και στις πλατείες

Η τουριστική και εκπαιδευτική σημασία των ονομάτων...

Γράφει ο Αναστάσιος Βασιάδης Η καθιέρωση των...

Τάσος Μπαρτζώκας στη Βουλή: Δίνουμε νέα πνοή στις  επενδύσεις σε κινηματογράφο και νέους δημιουργούς

Τάσος Μπαρτζώκας στη Βουλή: Δίνουμε νέα πνοή στις ...

Από το βήμα της Ολομέλειας, ο Αν. Γενικός Γραμματέας...

ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ  ΒΕΡΟΙΑΣ: Πασχαλινό ωράριο στην Αγορά  από τη Μεγάλη Δευτέρα 29 Απριλίου

ΕΜΠΟΡΙΚΟΣ ΣΥΛΛΟΓΟΣ ΒΕΡΟΙΑΣ: Πασχαλινό ωράριο στην...

Από τη  Μεγάλη Δευτέρα 29 Απριλίου τίθεται σε ισχύ το...

Σε συνέχεια της αντιπαράθεσης για την κατανομή του ΕΣΠΑ- Περιφέρεια Κεντρικής Μακεδονίας: «Καμία αδικία, προσχηματική προσπάθεια Βοργιαζίδη να δημιουργήσει εντυπώσεις  για να καλύψει αδυναμίες και ανεπάρκειες της διοίκησής του»  -Απάντηση της ΠΕ Ημαθίας κ

Σε συνέχεια της αντιπαράθεσης για την κατανομή του...

Απάντηση με καταλογισμό ευθυνών στον δήμαρχο και την...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ # ΝΕΑ

Σχετικά άρθρα

Σε ηλικία 35 ετών σκοτώθηκε σε τροχαίο ο γνωστός επιχειρηματίας, Άκης Τσιρίκας, από την Αλεξάνδρεια. @@ads-588@@Το τροχαίο έγινε στις 2 τα ξημερώματα της Πέμπτης, την ώρα που επέστρεφε στο σπίτι του στο Νησί. Το...

Θανατηφόρο τροχαίο σημειώθηκε σήμερα, πρωί Δευτέρας 1 Απριλίου, λίγο πριν τις 10.00, στην Πατρίδα Βέροιας, όταν  ΙΧ αυτοκίνητο που κινούνταν απο Βέροια προς Νάουσα , ξέφυγε απο τον έλεγχο, πέρασε στο αντίθετο...

Από τη Διεύθυνση Περιβάλλοντος - Καθαριότητας και Πολιτικής Προστασίας του Δήμου Βέροιας, ανακοινώνεται ότι επικαιροποιήθηκε από την ΕΜΥ, το έκτακτο δελτίο επιδείνωσης καιρού, το οποίο για την περιοχή μας,...

Ο χαρακτηριστικός ήχος και το προειδοποιητικό μήνυμα από το 112 ελήφθη πριν λίγο(απόγευμα Δευτέρας 04/9) από τους κατοίκους σε όλη την Ημαθία. Το «καμπανάκι» από την Πολιτική Προστασία χτύπησε λόγω της...