Του Γεώργιου Χ. Ντόβα
Δικηγόρου MsC
Μεταξύ πολλών άλλων δυσχερειών που έχει να αντιμετωπίσει ο παραγωγός, φέτος προστίθεται ακόμη ένας βραχνάς. Ένα πρόβλημα το οποίο διαφαινόταν τα προηγούμενα χρόνια, πλέον όμως οδηγεί ήδη τους γεωργούς σε αδιέξοδο: Η έλλειψη εργατικού δυναμικού. Πώς είναι κάτι τέτοιο δυνατό σε έναν νομό όπου μαστίζεται από υψηλά επίπεδα ανεργίας των νέων; Αυτό αποτελεί χωριστό αντικείμενο μελέτης. Σε ότι αφορά όμως τους αλλοδαπούς εργάτες, μπορούμε με ασφάλεια να πούμε ότι ένας από τους ανασταλτικούς παράγοντες είναι ο ίδιος ο Νόμος.
Στο όριο της νομιμότητας. Ο νόμος δίνει τη δυνατότητα σε πολίτες τρίτων χωρών να διέρχονται των συνόρων, με δυνατότητα παραμονής έως και 3 μήνες (λεγόμενη τουριστική βίζα). Κατά το διάστημα αυτό δεν έχουν πρόσβαση στην αγορά εργασίας. Βάσει νόμου. Απέχει όμως παρασάγγας η πραγματικότητα από αυτό.
Προς διόρθωση της κατάστασης αυτής ήρθε ο νομοθέτης να θεσπίσει με τον Κώδικα Μετανάστευσης και Κοινωνικής Ένταξης τη διαδικασία Μετάκλησης, κατά την οποία ο ημεδαπός εργοδότης «προσκαλεί» τον εργαζόμενο, προτείνοντάς του σύναψη σύμβασης εργασίας, παρέχοντάς του κατάλυμα φιλοξενίας, ασφάλιση, και την ελάχιστη οριζόμενη από τον νόμο αμοιβή, για διάστημα από 6 μήνες (εποχιακά εργαζόμενος) έως και 2 έτη.
Η άγνοια των παραγωγών. Η διαδικασία Μετάκλησης αποτελεί το νόμιμο τρόπο αλλοδαπός υπήκοος τρίτης χώρας να αποκτήσει άδεια διαμονής και εργασίας στην Ελλάδα. Είναι κάτι το οποίο επιδιώκουν οι αλλοδαποί, οι οποίοι αναζητούν πλέον την ασφάλεια και τη σιγουριά, προτού αναζητήσουν εργασία σε άλλα ευρωπαϊκά κράτη. Δυστυχώς όμως, ένα ικανό τμήμα των παραγωγών μεγάλης ηλικίας δεν συμβιβάστηκαν με το νέο καθεστώς που έχει διαμορφωθεί.
Η γραφειοκρατία. Έστω ότι αποφασίζει κάποιος εργοδότης/παραγωγός να ακολουθήσει τη νόμιμη οδό και να ξεκινήσει τη διαδικασία της Μετάκλησης. Τα εμπόδια ορθώνονται σταδιακά. Σε αυτό φυσικά συμβάλλει και η ελλιπής πληροφόρηση των εμπλεκομένων μερών. Προκειμένου να ολοκληρωθεί η διαδικασία επιτυχώς, χρειάζεται χρόνος και χρήμα.
Ο «μετακαλών» εργοδότης υπόκειται σε έξοδα, τα οποία προκαταβάλει, και στην εποχή μας ελάχιστοι κάνουν τολμηρά ανοίγματα. Κατάθεση λεπτομερούς Αίτησης στην Αποκεντρωμένη Διοίκηση, συνοδευόμενη από Παράβολο και μια σειρά δικαιολογητικών, προκαταβολή των ασφαλιστικών εισφορών για τον πρώτο μήνα, μεταβίβαση της αίτησης στην αρμόδια προξενική αρχή, κλήση του εργάτη για αποδοχή της σύμβασης και έκδοση θεώρησης εισόδου, απογραφή του εργοδότη στον Ε.Φ.Κ.Α, υποβολή Αναλυτικής Περιοδικής Δήλωσης, αναγγελία πρόσληψης κ.ο.κ.
Ελλιπής ενημέρωση. Εκτός από τον εκσυγχρονισμό των μέσων παραγωγής, ο αγρότης πρέπει να αρχίσει να εστιάζει και στην διαχείριση του ανθρωπίνου δυναμικού. Ο σύγχρονος παραγωγός λειτουργεί σαν επιχειρηματίας: επενδύει για να απολαύσει.
Ο μέσος παραγωγός πρέπει να εξοικειωθεί με τη διαδικασία της μετάκλησης προκειμένου ευεργετηθεί από αυτή. Εκτός από τα φορολογικά κίνητρα (οι ασφαλιστικές εισφορές που καταβάλλονται υπέρ των εργατών εκπίπτουν από τη φορολογική υποχρέωση), αποκτά μια σχέση εμπιστοσύνης με το εργατικό δυναμικό.
Το μείζον πρακτικό ζήτημα. Αφού ολοκληρωθεί η ανωτέρω διαδικασία, ο νόμος θέτει κάποιους αυστηρούς περιορισμούς. Ο μετακλητός εργάτης δεν μπορεί να απομακρυνθεί από την έδρα όπου δραστηριοποιείται ο εργοδότης του και για τον πρώτο τουλάχιστον χρόνο δεν μπορεί να αλλάξει εργοδότη.
Η δυνατότητα που παρέχεται από το νόμο για κατ’ ελάχιστη εργασία έξι μηνών δεσμεύει τους εργοδότες/παραγωγούς. Πρακτικά, οι αγροτικές εργασίες του μέσου παραγωγού δεν χρήζουν απασχόλησης εργάτη για τόσο μεγάλο διάστημα. Συνεπώς καθίσταται ασύμφορο για τον εργοδότη να καταβάλλει εισφορές σε κάποιον ο οποίος δεν προσφέρει την αντίστοιχη εργασία. Συχνό είναι και το φαινόμενο ο εργάτης να «εξαφανίζεται», με άγνοια του εργοδότη, προς αναζήτηση εργασίας και σε άλλες περιοχές της χώρας.
Τι χρειάζεται πραγματικά ο παραγωγός. Ένα πιο ευέλικτο πλαίσιο νόμιμης απασχόλησης εργατών ή/και απλοποίηση της διαδικασίας Μετάκλησης. Δημιουργία αντίστοιχης υπηρεσίας «Μιας Στάσης», όπου θα ξεκινά και θα τελειώνει η διαδικασία της Μετάκλησης και θα μπορεί να απευθύνεται ανά πάσα στιγμή ο εργοδότης για ασφαλιστικά και εργατικά ζητήματα που προκύπτουν κατά τη διάρκεια εκτέλεσης της σύβασης εργασίας.
Τα φορολογικά κίνητρα που παρέχονται αυτή τη στιγμή δεν είναι αρκετά. Μεταξύ των πιθανών μέτρων προκρίνεται και η δημιουργία προγραμμάτων επιδοτούμενης εργασίας εποχιακού χαρακτήρα, με την μερική έστω κάλυψη των ασφαλιστικών εισφορών (ή τουλάχιστον των προκαταβαλλόμενων), κάτι το οποίο θα ωφελούσε και πολλούς ημεδαπούς ανέργους, θα τόνωνε παράλληλα τη γεωργία και θα ωθούσε περισσότερους νέους της περιοχής μας στην ενασχόληση με τον αγροτικό τομέα. Καλές οι υποσχέσεις και οι προβλέψεις, τέτοια όμως ζητήματα που απασχολούν χιλιάδες παραγωγούς χρήζουν άμεσης παρέμβασης.
