Γράφει ο
Παναγιώτης
Παπαδόπουλος
Φιλόλογος
Η λύση του Κυπριακού προβλήματος πέρασε από πολλές και δυσάρεστες καταστάσεις που τραυμάτισαν τον πατριωτισμό και την υπερηφάνεια του Κυπριακού λαού ο οποίος περιμένει τη λύτρωσή του.
Τα έτη του 1964 και 1965 συνέβησαν γεγονότα που επηρέασαν την εξέλιξη της προσπάθειας για την Ένωση. Το 1964 αποσοβήθηκε βέβαια η απειλή του πολέμου με την Τουρκία εξ αιτίας των Τσεχοσλοβακικών όπλων με τη μεσολάβηση των ΗΠΑ, ωστόσο το πρόβλημα της Ένωσης διαγραφόταν αβέβαιο.
Ο κίνδυνος, ‘όμως, για δυσάρεστες εξελίξεις παρέμενε μεγάλος και απρόβλεπτος, διότι οι ηγέτες της Κύπρου και οι απαιτήσεις της Κυβέρνησης της Αθήνας δεν δείχνουν να έχουν διδαχτεί. Η επιμονή του Προέδρου Μακαρίου να οδηγήσει την Κύπρο στο σχηματισμό των Αδεσμεύτων χωρών, υπήρξε ένας επικίνδυνος πολιτικός ελιγμός,
Ύστερα μάλιστα και από την απόρριψη από τον Μακάριο του Σχεδίου Άτσεσον υπήρχε ο κίνδυνος να δυσαρεστήσει όχι μόνο την Ελλάδα που ανήκε στους δημοκρατικούς δεσμούς με την Δύση αλλά και τις ΗΠΑ. Οι μόνοι που ένιωθαν ικανοποιημένοι ήταν οι Σοβιετικοί. Οι Ελληνοκύπριοι αντιμετώπισαν θετικά, στην αρχή, τη μετάβαση από την Οθωμανική Αυτοκρατορία στην περίοδο της Αγγλικής Κατοχής .
Πίστευαν πως η Αγγλία θα οδηγούσε στην ένωση της Κύπρου με την Ελλάδα. Η «Ένωση» ήταν ενταγμένη στη Μεγάλη Ιδέα μια ευρύτερη φιλοδοξία των Ελλήνων, με την οποία γαλουχήθηκαν πολλές γενιές στο παρελθόν. Είχε ως σκοπό το Ελληνικό κράτος να προσαρτήσει και άλλες υπόδουλες περιοχές της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, όπου κατοικούσαν, στην πλειοψηφία τους, Έλληνες της Διασποράς. Ήλπιζαν ότι μετά την Κύπρο, θα ακολουθούσαν τα παράλια της Μ. Ασίας η Β. Ήπειρος και η πόλη των θρύλων του Ελληνισμού, Κωνσταντινούπολη.
Την Μ. Ιδέα αυτή προωθούσε η Κυπριακή Ορθόδοξη Εκκλησία, η οποία είχε πολλά μέλη της εκπαιδευμένα στην Ελλάδα και στο εξωτερικό. Οι Ελληνοκύπριοι, εξάλλου, θεωρούσαν πως το νησί ήταν ιστορικά ελληνικό και πίστευαν πως η ένωση με την Ελλάδα ήταν φυσικό δικαίωμα.
Το επόμενο έτος, 1965, η εξέλιξη της Ένωσης είχε να αντιμετωπίσει και την πολιτική κρίση που προέκυψε στην Ελλάδα. Ο νεαρός τότε Βασιλιάς της Ελλάδος, Κωνσταντίνος Β’, ακολουθώντας την τακτική γονιών του, της ανάμειξης των Ανακτόρων στη διακυβέρνηση της χώρας, και της εξάρτησης από ξένα συμφέροντα, συγκρούστηκε με τον λαοπρόβλητο Πρωθυπουργό της Ελλάδος Γεώργιο Παπανδρέου με τις εκλογές του 1964.
Η διαφωνία τους κορυφώθηκε το καλοκαίρι του 1965,όταν ο Παπανδρέου εξαναγκάστηκε σε παραίτηση στις 15 Ιουλίου 1965 ( Ιουλιανα)λόγω της άρνησης του βασιλιά να του επιτρέψει να αναλάβει ο ίδιος την ηγεσία του Υπουργείου Εθνικής Άμυνας , Αυτή υπήρξε η αρχή μιας δυσάρεστης περιόδου πολιτικής ανωμαλίας που συνεχίστηκε τα επόμενα χρόνια, οδηγώντας τελικά την Ελλάδα στο πραξικόπημα της 21ης Απριλίου 1967. Μετά την απομάκρυνση του Γ. Παπανδρέου από την Πρωθυπουργία το σχέδιο της «ΕΝΩΣΗΣ» έχει ήδη ματαιωθεί .
Ο Παπανδρέου τότε απηυδισμένος λέει στο φίλο του δημοσιογράφο Γιάννη Κάτρη:»Άκουσε αγαπητέ μου. Η ξένη εξάρτηση είναι δεδομένη, δυστυχώς. Οφείλουμε όλοι να τη συνηθίσουμε. Όπως ο κουφός συνηθίζει τη κουφαμάρα του.» Οι Αμερικανοί προβληματίστηκαν με τις επιλογές του Μακαρίου και οδηγήθηκαν στην απόφαση να δράσουν διπλωματικά για να διατηρήσουν την κυριαρχία τους στη Μεσόγειο.
Η Αμερική είχε και έναν πρόσθετο λόγο την περίοδο εκείνη να επείγεται για την ασφάλεια της Κύπρου, της Ελλάδος και της περιοχής της Μεσογείου, γιατί ήθελε να χρησιμοποιήσει τις Ελληνικές Βάσεις για τον επικείμενο πόλεμο του Ισραήλ εναντίον της Αιγύπτου(5Ιουνίου 1967). Μετά την πτώση της κυβέρνησης του Γεωργίου Παπανδρέου σχηματίστηκαν μικρής διάρκειας κυβερνήσεις από βουλευτές της Ένωσης Κέντρου και της ΕΡΕ που έμειναν στην ιστορία ως κυβερνήσεις των «Αποστατών».
Η τελευταία ήταν του Στέφανου Στεφανόπουλου που πήρε «ψήφο εμπιστοσύνης και έγινε πρωθυπουργός »Το 1966 βρήκε τις σχέσεις Αθήνας-Λευκωσίας σε τροχιά επιδείνωσης.
Οι ελληνοκυπριακές σχέσεις επιβαρύνθηκαν από την προσωπική αντιπάθεια που έτρεφε ο πρωθυπουργός Στέφανος Χ. Στεφανόπουλος προς τον Κύπριο ηγέτη. Ήδη, από τον Ιούνιο του 1965, λίγο πριν τα Ιουλιανά, ο Στ. Στεφανόπουλος είχε μιλήσει στη Βουλή για «εωσφορικές δυνάμεις» που ματαίωσαν την Ένωση» της Κύπρου με την Ελλάδα υπονοώντας το Μακάριο.
Στις 3 Απριλίου του 1967 ο Βασιλιάς ανέθεσε την Κυβέρνηση στον Παναγιώτη Κανελλόπουλο Αρχηγό της ΕΡΕ , ο οποίος στις 14 Απριλίου διέλυσε τη Βουλή και προκήρυξε εκλογές για τις 28 Μαΐου 1967 οι οποίες βέβαια δεν πραγματοποιήθηκαν ποτέ γιατί προηγήθηκαν τα γεγονότα του Πραξικοπήματος στις 21 Απριλίου 1967.
Πηγές:
1.Εγκ.ΠΑΠΥΡΟΣ-ΛΑΡΟΥΣ-ΜΠΡΙΤΑΝΙΚΑ,/
2. Α. Στριγάς «Κύπρος: Απόρρητος Φάκελος»3Γιάννη Βραχμάνη. «ΑΝΑΤΟΛΗ-ΚΥΠΡΟΣ-ΔΥΣΗ»
