Επιμέλεια: Μάκης Δημητράκης
Η Υπαπαντή του Κυρίου που γιορτάζουμε στις 2 Φεβρουαρίου, σαράντα ημέρες μετά τα Χριστούγεννα, ανήκει στις Δεσποτοθεομητορικές εορτές (Παναγίας και Χριστού).
Σύμφωνα με τον Μωσαϊκό Νόμο κάθε αρσενικό πρωτότοκο παιδί κάθε οικογένειας έπρεπε να αφιερώνεται από τους γονείς του στο Θεό και κάθε μητέρα είχε υποχρέωση να μεταβεί στον Ναό με το νεογέννητο για να προσφέρει θυσία.
Έτσι έγινε και με τη Μαρία, τον Ιωσήφ και τον Χριστό, του πήγαν στον Ναό των Ιεροσολύμων για να επιτελέσουν όσα όριζε ο Μωσαϊκός Νόμος. Την ίδια ώρα στο Ναό βρισκόταν ο ιερέας Συμεών που φωτίστηκε από το Άγιο Πνεύμα, πλησίασε τον Χριστό, Τον πήρε στα χέρια του και δοξάζοντας τον Θεό είπε την περίφημη ωδή «Νυν απολύεις τον δούλο σου Δέσποτα» που σε τελική ανάλυση σημαίνει ότι τώρα μπορεί να τελειώσει το επίγειο έργο Του.
Από την προϋπάντηση αυτή η εορτή ονομάστηκε Υπαπαντή και με απόφαση του αυτοκράτορα Ιουστινιανού εορταζόταν σε όλη την αυτοκρατορία.
Σε ανάμνηση του γεγονότος στη Βέροια υπάρχουν δύο ναοί.
Ο ένας βρίσκεται στην ενορία της Κυριώτισσας (πολύ κοντά στην εκκλησία) στην οδό Μυτιλέκα και είναι γνωστός και σαν «Παναγούδα». Η ονομασία αυτή προέρχεται από τη θαυματουργή εικόνα της Θεομήτορος που βρίσκεται στο τέμπλο του ναού που φαίνεται πως είναι κτισμένος στον χώρο άλλης παλαιοχριστιανικής εκκλησίας, ρυθμού βασιλικής που αναφέρεται σε σημείωμα του 1328 σύμφωνα με το οποίο ο αγιορείτης μοναχός Ιλαρίων κατέφυγε στη Βέροια εξαιτίας τουρκικών επιδρομών και ο οποίος βρήκε καταφύγιο στη μονή της Θεομήτορος, της επικαλούμενης Υπαπαντής.
Η τοιχογραφία του ναού έγινε στον 15ο αιώνα με χορηγία της οικογένειας Ρολάκη ενώ μια άλλη επιγραφή μας πληροφορεί πως αρχές του 17ου αιώνα ο ναός επισκευάσθηκε ενώ ολοκληρώθηκε κατά τον 18ο αιώνα.
Η δεύτερη εκκλησία, αφιερωμένη στην Υπαπαντή, βρίσκεται στην οδό Βενιζέλου – πλατεία Κόρακα και παλαιότερα ήταν γνωστή με την ονομασία «Έξω Παναγιά», γιατί βρισκόταν στην άκρη (έξω) της πόλης αφού από την τοποθεσία αυτή άρχιζαν οι λαχανόκηποι (μπαξέδες) των κατοίκων και τα σπίτια ήταν λιγοστά.
Ο ναός θεωρείται βυζαντινός (14ου αιώνα) όπως μαρτυρούν η τοιχοποιία στο Ιερό του ναού και η μονοκίονη Αγία Τράπεζα. Ο ναός βέβαια επισκευάσθηκε και ανακαινίσθηκε πολλές φορές και πήρε τη σημερινή του μορφή κατά τον 18ο αιώνα.
Ο ναός σήμερα είναι αγιογραφημένος με έργα του αγιογράφου Σταύρου Γκοσπονδίνη από τη Θεσσαλονίκη. Οι εργασίες αγιογράφησης άρχισαν το 1999 και περατώθηκαν το 2007.
Ο ναός από το 2002 λειτουργεί ως ενοριακός και άξιο αναφοράς είναι το γεγονός ότι στο ναό φιλοξενείται σπάνια εικόνα της Παναγίας της Ορφανοτρόφου γνωστή και ως Ορφανή και Ορφανοτροφούσα που παλιότερα βρισκόταν στο ναό της Παναγίας της Χαβιαράς.
