Του ιερέως
Παναγιώτου
Σ. Χαλκιά
Τα τρία άρθρα που θα ακολουθήσουν, φίλοι αναγνώστες, έχουν ξαναδημοσιευτεί πριν από δέκα και πλέον χρόνια.
Προ ημερών βρέθηκα σε μια παρέα νέων (αγοριών-κοριτσιών), οι οποίοι με παρεκάλεσαν να τα ξαναδημοσιεύσω, γιατί τότε ήσαν μικροί και δεν τα πολυκαταλάβαιναν. Το δε βιβλίον που είχαν δημοσιευτεί, δεν μπορούν να το βρουν.
Υπακούω, λοιπόν, στην παράκλησή τους:
Θα ήθελα να σου πω, φίλε μου, πως το ενδιαφέρον σου και η ανάμειξή σου στα κοινά είναι καθήκον επιτακτικό. Διατυπώνω, όμως, την επιφύλαξη μου για την κομματικοποίηση.
Δεν μπορείς στην εποχή μας να πεις πως αδιαφορείς για την πόλη σου, για τη χώρα σου, για τις υποθέσεις ολόκληρου του κόσμου. Γι’ αυτό και η ανάμειξή σου στην πολιτική θα πρέπει να αρχίσει με την αξιοποίηση της ιδιότητας του πολίτη. Είσαι υποχρεωμένος να διαλέξεις και να ακολουθήσεις μια κατεύθυνση. Δεν χρειάζεται να κραυγάζεις συνθήματα ή να υψώνεις πανό για να φανερώσεις την κατεύθυνση αυτή. Θα φανεί αυτό από τη συνέπειά σου, που θα πρέπει να είναι τελικά ωφέλιμη για το κοινωνικό σύνολο.
Χρέος σου είναι ν’ αποφασίσεις αν θα επιδιώξεις δημόσια λειτουργήματα. Και φυσικά θα εντάξεις τον εαυτό σου σε κάποιο κόμμα, που θα εκπροσωπεί λίγο ή πολύ τις πολιτικές σου πεποιθήσεις. Είσαι, όμως, ελεύθερος. «Ο εκλεκτός του κόμματος ή ο ευνοούμενος ενός άρχοντα είναι ο αιχμάλωτός του» έγραφε ο Γάλλος συγγραφέας Αντρέ Μωρουά.
Να μην είσαι άνθρωπος μιας φατρίας. Το Έθνος είναι ένα. Κι η ευημερία του καθενός συνδέεται με την ευημερία όλων. Οι οπαδοί παρατάξεων και ιδιαίτερα των άκρων, σπάνια υπερασπίζονται την ιδεολογία τους, ενώ σχεδόν πάντα κάνουν ζημιά στο καθεστώς που θέλουν να υποστηρίξουν. Εξάλλου μην ξεχνάς πως έλεγε ο Αντρέ Ζήγκφρηντ, «πρέπει να αλλάζεις συχνά γνώμη, αν θέλεις να μείνεις στο ίδιο κόμμα. Ενώ αντίθετα πρέπει να αλλάζεις συχνά κόμμα, αν θέλεις να διατηρήσεις τις ίδιες γνώμες». Αλλά ο Στεντάλ συμφωνούσε πως «σ’ όλα τα κόμματα, όσο πιο πολύ πνεύμα έχει ένας άνθρωπος, τόσο πιο λίγο ανήκει στο κόμμα του».
Το να έχεις πολιτικά πάθη, μέχρις ενός σημείου είναι φυσικό. Μην επιτρέψεις όμως στον εαυτό σου να γίνει συντηρητικός ή ένας επαναστάτης. Προσπάθησε να οπλιστείς με τη διάκριση. Να ξεχωρίζεις τη γνώση και την πεποίθηση από την προκατάληψη και το φανατισμό. Καθημερινά θα γνωρίζεις ανθρώπους που υπερασπίζουν με μανία ένα μέτρο, αν προβάλλεται από το κόμμα του και καταδικάζουν αμείλικτα το ίδιο μέτρο, αν το προτείνει ο αντίπαλος.
Πριν απ’ όλα μην είσαι κακόπιστος κομματικός οπαδός, που αρνείται να εξετάσει τις αντίθετες απόψεις. Είναι εύκολη λύση, αλλά δείχνει μικροπρέπεια να αφορίζουμε εκείνους που δεν σκέπτονται όπως εμείς, αντί να αναιρούμε τα επιχειρήματά τους.
Δείξε ιδιαίτερη προσοχή Το μίσος και ο φανατισμός δεν συμβάλλουν στην ορθότητα της πολιτικής. Ο Ναπολέων έλεγε ότι: «δεν υπάρχει θέση στο κεφάλι του φανατικού για να μπει η λογική». Το να δείχνουμε στενή, μονολιθική, προσήλωση σε μια πολιτική θεωρία, που τελικά αποδεικνύεται δόγμα, παρά την κραυγαλέα και εξόφθαλμη αντίθεση των γεγονότων, δεν φανερώνει πολιτική εντιμότητα ή ιδεολογική σταθερότητα. Δείχνει πείσμα και μωρία. Ο κάθε άνθρωπος έχει δικαίωμα να εκφράζει δικές του απόψεις κι η διαφωνία είναι χαρακτηριστικό των ζωντανών ανθρώπων. Μόνο ο ολοκληρωτισμός αρνείται το δικαίωμα της διαφωνίας.
Δεν επιτρέπεται σ’ έναν φιλελεύθερο άνθρωπο του καιρού μας να βλέπει τη ζωή κάτω από τη στενή οπτική γωνία μιας κομματικής γραμμής. Ν’ ανήκεις αδέσμευτα και ανεξάρτητα σ’ ένα κόμμα. Κι όπως αυτό θα σε κρίνει, έτσι κι εσύ φύλαξε για τον εαυτό σου το δικαίωμα να το κρίνεις. Το κόμμα υπάρχει για μας. Όχι εμείς για το κόμμα.
Όσα παραπάνω αναφέρθηκαν, ισχύουν ιδιαίτερα για μας τους Έλληνες. Ο παθολογικός κομματισμός μας με τις φανατικές και μισαλλόδοξες προεκτάσεις του, έγινε πηγή συμφορών για το Έθνος μας. Ήταν πάντα το πριόνι με το οποίον «πριονίζαμε το κλαδί στο οποίον καθόμασταν».
Αν στοχαστείς απροκάλυπτα πάνω στα γεγονότα του Εικοσιένα και του 1940-41, νομίζω πως θα αντλήσεις πολλά ωφέλιμα διδάγματα για τις αρνητικές συνέπειες του κομματισμού.
Αλλά θα συνεχίσουμε.
