1821 – 2021, 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Το ΡΟΥΜΛΟΥΚΙ πριν (κατά-μετά) την επανάσταση - 6. ΟΙ ΦΡΟΥΡΕΣ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ και ΤΑ ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑ

1821 – 2021, 200 ΧΡΟΝΙΑ ΑΠΟ ΤΗΝ ΕΛΛΗΝΙΚΗ ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ Το ΡΟΥΜΛΟΥΚΙ πριν (κατά-μετά) την επανάσταση - 6. ΟΙ ΦΡΟΥΡΕΣ ΤΩΝ ΧΩΡΙΩΝ και ΤΑ ΡΟΥΓΚΑΤΣΙΑ

Του Γιάννη Δ. Μοσχόπουλου

Σε περίπτωση που παρουσιαζόταν δράση κλεφτών, οι αρματολοί

έπρεπε χωρίς προφάσεις να αναλάβουν δράση για την εξασφάλιση της

τάξης. Όμως η οθωμανική πρακτική επέβαλε, όταν σε κάποια περιοχή

παρουσιαζόταν κρούσμα ληστείας, τότε όλοι οι κάτοικοι εκείνης της περι-

οχής έπρεπε να αποζημιώσουν τον/τους ζημιωθέντες, δια της επιβολής

σχετικής φορολογικής επιβάρυνσης. Αρκετές φορές όμως ήταν γνωστή

η συνεργασία, συνεννόηση ή ανοχή μεταξύ των ομάδων των αρματολών

(χωροφυλάκων) και των κλεφτών, οπότε δεν έμενε αλώβητη η «φυλασσόμενη» περιοχή και τις περισ-

σότερες φορές οι οικονομικά επιφανείς (οθωμανοί, κοτζαμπάσηδες, μονές κλπ) υποχρεώνονταν σε

καταβολές δώρων ή λύτρων.

Αρκετές φορές ομάδες άτακτων ή λιποτακτών γενιτσάρων αλλά και Αλβανοί αργότερα πραγμα-

τοποιούσαν επιθέσεις στα χωριά, δηλαδή εγκαθίσταντο στο χωριό, απαιτούσαν πλουσιοπάροχα

εδέσματα, ζητούσαν ή έκλεβαν κορίτσια για να διασκεδάσουν μαζί τους. Στο τέλος υποχρέωναν τους

κατοίκους να τους πληρώσουν το «ντις παρασί», δηλαδή χρήματα για αποζημίωση της φθοράς και

του κόπου που υπέστησαν τα δόντια τους … να μασήσουν τα φαγητά τους.

Ορισμένα μεγάλα και εύπορα χωριά του Ρουμλουκιού για την αποτελεσματικότερη προστασία τους

προσλάμβαναν άνδρες από μεγάλες αρματολικές οικογένειες, στις οποίες ανέθεταν τη φύλαξη του

οικισμού και των δημόσιων περασμάτων που τυχόν υπήρχαν κοντά στο χώρο ευθύνης τους, δηλαδή

σε δρόμους, γέφυρες (π.χ. στο Κλειδί), στενά περάσματα (ντερβένια) στις ανωφέρειες των Πιερίων

(π.χ. Νεόκαστρο – Μελίκη), σε πορθμεία ποταμών κλπ. Αυτό γινόταν με την συνεργασία, συγκατάθε-

ση ή ανοχή έστω του επικεφαλής κύριου αρματολού της όλης περιφέρειας.

Είναι πιθανόν πως μία τέτοια ισχυρή ομάδα φρουρών ήταν ο λόγος που οι κάτοικοι του Γιδά, σύμ-

φωνα με δημοτικό τραγούδι, επαίρονταν ότι το χωριό τους ήταν απάτητο (από γενίτσαρους, κλέφτες

και ληστές):

«Οι Γιδιώτις οι Μανιώτις, όπ’ να πάνουν μόν’ πινιούντι.

- Του χουργιό μας δεν πατιέτι, έχουμι χίλια ντουφέκια,

τιτρακόσια παλικάρια κι ιβδουμήντα-δυό κουράσια,…».

Κατά τη γνώμη μου ο αρματολός και τα παλικάρια του μία φορά το χρόνο κατέβαιναν ένοπλοι στα

χωριά του κάμπου και τα περιέτρεχαν σπίτι – σπίτι προκειμένου να «ρουγκατσέψουν», δηλαδή να α-

παιτήσουν (rogo : ζητώ, απαιτώ) τον ετήσιο μισθό τους για τη φύλαξη της περιοχής. Αυτό γινόταν κατά

το Δωδεκαήμερο των Χριστουγέννων, επειδή τότε, λόγω και του χειμώνα, η κάθε οικογένεια είχε συ-

γκεντρωμένα στο σπίτι όλα της τα υπάρχοντα, ζώα και γεννήματα, οπότε μπορούσε εύκολα να αποτι-

μηθεί η φοροδοτική της ικανότητα. Οι αρματολοί με την δύναμη των όπλων τους φορολογούσαν τους

κατοίκους των χωριών του Ρουμλουκιού, συνήθως με όσα προέβλεπαν οι επίσημοι κατάλογοι, αλλά

πολλές φορές εισέπρατταν ή άρπαζαν περισσότερα με βίαιο τρόπο. Συνήθως όμως οι Ρουμλου-

κιώτες δέχονταν με χαρά την επίσκεψη των αρματολών, κυρίως όταν επρόκειτο για χρονιά που τους

είχαν προστατέψει αποτελεσματικά από ληστείες και αυθαιρεσίες κακοποιών ή άτακτων στρατιωτών.

Οι κάτοικοι των πεδινών χωριών σ’ αυτούς προσέτρεχαν σε κάθε περίσταση κινδύνου και από αυ-

τούς έβρισκαν προστασία, ενώ παράλληλα ήταν και το αποκούμπι τους για απονομή δικαιοσύνης. Οι

κλεφταρματολοί ήταν ο ένοπλος βραχίονας της ελληνικής πλευράς, διότι συνήθως ήταν τα δικά τους

χριστιανικά ένοπλα σώματα, στα οποία συχνά συμμετείχαν ομοχώριοί τους, οπότε τις περισσότερες

φορές οι Ρουμλουκιώτες ήταν περήφανοι γι’ αυτούς.

Στην εξαγωγή αυτού του συμπεράσματος συνηγορεί, το γεγονός, ότι αργότερα, από τότε που στα-

μάτησε η δράση των αρματολών (περί τα μέσα ή τέλη του 19ου αι.), τελούνταν κατά τον ίδιο χρόνο

του Δωδεκαήμερου το αγαπημένο ρουμλουκιώτικο δρώμενο «ρουγκάτσια», που αναπαριστά την

«επίσκεψη» της ομάδας αρματολών με τον καπετάνιο της στα χωριά, κατά την οποία ζητούσαν –

«απαιτούσαν» να εισπράξουν σε είδος (κούτλες σιταριού, καλαμποκιού ή άλλων δημητριακών) την

ετήσια εισφορά - έρανο για την χρηματοδότηση εκτέλεσης έργων για το «βακούφι» (κοινότητα) του

χωριού που τα διοργάνωνε.-

Γιάννης Δ. Μοσχόπουλος, Το Ρουμλούκι [Kαμπανία] κατά την πρώιμη και μέση οθωμανο-

κρατία [14ος αιώνας -1830], Θεσσαλονίκη, εκδόσεις Εντευκτηρίου 2012,

σελ. 130 επ., 141 επ., 146, 170.

12.2.2021/ mosio@otenet.gr / 6977336818

Εφημερίδα Λαός
ΣΥΝΤΑΚΤΗΣ: Εφημερίδα Λαός - Τοπική Εφημερίδα

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ

ΣΧΕΤΙΚΑ ΑΡΘΡΑ

Τα γραφεία και τον Ξενώνα του «Έρασμου» επισκέφθηκε ο Τάσος Μπαρτζώκας

Τα γραφεία και τον Ξενώνα του «Έρασμου» επισκέφθηκε ο...

Τα γραφεία του Συλλόγου Κοινωνικής Παρέμβασης...

Εγνατία: Τροχαίο με νταλίκα στο τμήμα Βέροιας - Κοζάνης (φωτο)

Εγνατία: Τροχαίο με νταλίκα στο τμήμα Βέροιας - Κοζάνης...

Τροχαίο ατύχημα με νταλίκα στην Εθνική Οδό σημειώθηκε...

Το Ρόταρυ γιόρτασε στις 23 Φεβρουαρίου τα 116 χρόνια του

Το Ρόταρυ γιόρτασε στις 23 Φεβρουαρίου τα 116 χρόνια του

Από την Περιφέρεια Διεθνούς Ρόταρυ, γνωστοποιούνται...

#metoogreece.gr: Η νέα διαδικτυακή πύλη για καταγγελίες σεξουαλικών παρενοχλήσεων

#metoogreece.gr: Η νέα διαδικτυακή πύλη για καταγγελίες...

Σειρά πρωτοβουλιών ανακοίνωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης...

‘‘Άκου Τι λένε’’ την Παρασκευή 25 Φεβρουαρίου, με την Δήμητρα Γιάγκογλου για το 1ο Βραβείο Etwinning

‘‘Άκου Τι λένε’’ την Παρασκευή 25 Φεβρουαρίου, με την...

Την Παρασκευή 26 Φεβρουαρίου στις 6 με 8 μ.μ., στην...

Φρόσω Καρασαρλίδου: «Να οριστούν ως ακατάσχετα τα ποσά μη επιστρεπτέας προκαταβολής των επιδοτήσεων από τις Περιφέρειες».

Φρόσω Καρασαρλίδου: «Να οριστούν ως ακατάσχετα τα ποσά...

Στη Βουλή με αναφορά έφερε η βουλευτής του νομού Φρόσω...

Με εκπροσώπους των Κοινοτήτων Δήμου Νάουσας, συναντήθηκε η βουλευτής Φρόσω Καρασαρλίδου

Με εκπροσώπους των Κοινοτήτων Δήμου Νάουσας,...

Τη Δευτέρα η βουλευτής Ημαθίας Φρόσω Καρασαρλίδου...

Ομάδα Μηχανικών Βέροιας, καταγγέλλει πιθανή καταχώρηση ψευδών στοιχείων στο πρόγραμμα Εξοικονομώ –Αυτονομώ

Ομάδα Μηχανικών Βέροιας, καταγγέλλει πιθανή...

Καταγγελία από Ομάδα Μηχανικών Βέροιας, έγινε την...

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΟΙ ΤΙΤΛΟΙ ΣΧΕΤΙΚΩΝ ΑΡΘΡΩΝ

ΤΕΛΕΥΤΑΙΑ # ΝΕΑ

Σχετικά άρθρα

Έφυγε από την ζωή σε ηλικία 49 ετών η φιλόλογος Σταυρούλα Αντ. Γιουρούκη. Με τον σύζυγό της Γιάννη, απέκτησαν  δύο παιδιά(ένα κορίτσι στο λύκειο και ένα αγόρι στο γυμνάσιο), ενώ ήταν άνθρωπος χαμηλών τόνων, που...

Στην τοποθέτησή του στην συνεδρίαση του δημοτικού συμβουλίου Βέροιας, ο εντεταλμένος σύμβουλος στην Δημοτική Αστυνομία Στάθης Κελεσίδης παρουσίασε τον αγώνα μιας οικογένειας στο Μακροχώρι να στηρίξει το...

Μία από τις εμβληματικές μορφές στην εστίαση του Σελίου, ο Γιάννης Καραφώλας έφυγε από την ζωή σήμερα το πρωί(Τετάρτη 24/2). Η ταβέρνα Καραφώλας επί δεκαετίες είναι σημείο αναφοράς στο χωριό, αφού  ο Γιάννης...

Κάθε πόλη χαίρεται να προβάλλει τους ένδοξους άνδρες που γεννήθηκαν ή έζησαν σ’ αυτήν.Και η Βέροια έχει να δείξει τους δικούς της άνδρες που δόξασαν και αυτήν και τον Ελληνισμό.Ανάμεσα σ’ αυτούς διακρίνεται...